Jan 10
शà¥à¤°à¥€ गà¥à¤°à¥‚चरितà¥à¤° :: अधà¥à¤¯à¤¾à¤¯ तिसरा (संपूरà¥à¤£)

शà¥रीगणेशाय नमः ।
येणेपरी सिदà¥ध मà¥नि । सांगता à¤ाला विसà¥तारोनि । संतोषोनि नामकरणी । विनवितसे मागà¥ती ॥१॥
जय जयाजी सिदà¥ध मà¥नी । तारक तू आमà¥हालागà¥नी । संदेह होता माà¤à¥‡ मनी । आजि तà¥वा फेडिला ॥२॥
तà¥à¤à¥‡नि सरà¥वसà¥व लाधलो । आनंदजळी बà¥डालो । परम ततà¥तà¥व जोडलो । आजिचेनि दातारा ॥३॥
à¤से शà¥रीगà¥रà¥महिमान । मज निरोपिले तà¥वां जà¥à¤žान । आनंदमय माà¤à¥‡ मन । तà¥à¤à¥‡नि धरà¥मे सà¥वामिया ॥४॥
कवणे ठायी तà¥मचा वास । नितà¥य तà¥मà¥हा कोठे गà¥रास । होईन तà¥à¤ा आतां दास । मà¥हणोनि चरणी लागला ॥५॥
कृपानिधी सिदà¥ध मà¥नी । तया शिषà¥या आलिंगोनि । आशीरà¥वचन देऊनि । सांगे आपà¥ला वृतà¥तानà¥त ॥६॥
जे जे सà¥थानी होते गà¥रॠ। तेथे असतो चमतà¥à¤•ारू । पà¥ससी जरी आमà¥हां आहारू । गà¥रà¥सà¥मरणी नितà¥य जाणा ॥७॥
शà¥रीगà¥रà¥à¤šरितà¥र महिमान । तेचि आमà¥हा अमृतपान । सदा सेवितो याचे गà¥ण । मà¥हणोनि पà¥सà¥तक दाविले ॥८॥
भà¥à¤•à¥ति मà¥à¤•à¥ति परमारà¥थ । जे जे वांछिजे मनांत । ते ते साधà¥य होय तà¥वरित । गà¥रà¥à¤šरितà¥र à¤à¤•ता ॥९॥
धनारà¥थी यासी अकà¥षय धन । पà¥तà¥रपौतà¥रादि गोधन । कथा à¤à¤•ता होय जाण । जà¥à¤žानसिदà¥धी तातà¥à¤•ाळ ॥१०॥
जे भकà¥तीने सपà¥तक à¤à¤• । पढती à¤à¤•ती भकà¥तलोक । कामà¥य होय तातà¥à¤•ालिक । निपà¥तà¥रिका पà¥तà¥र होती ॥११॥
गà¥रहरोगादिपीडन । न होती वà¥याधि कधी जाण । जरी मनà¥षà¥यास असेल बंधन । तà¥वरित सà¥à¤Ÿà¥‡ à¤à¤•ता ॥१२॥
जà¥à¤žातवंत शतायà¥षी । à¤à¤•ता होय भरवसी । बà¥रहà¥महतà¥यापापे नाशी । à¤à¤•चितà¥ते à¤à¤•ता ॥१३॥
इतà¥à¤•े à¤à¤•ोनि तà¥या अवसरी । नामधारक नमसà¥à¤•ारी । सà¥वामी माते तारी तारी । कृपानिधि सिदà¥ध मà¥नी ॥१४॥
साकà¥षातà¥à¤•ारे गà¥रà¥मूरà¥ति । भेटलासी तू जगजà¥योती । होती वासना माà¤à¥‡ चितà¥ती । गà¥रà¥à¤šरितà¥र à¤à¤•ावे ॥१५॥
à¤à¤–ादा तृषेने पीडित । जात असता मारà¥à¤—सà¥थ । तà¥या आणूनि देती अमृत । तयापरी तू मज भेटलासी ॥१६॥
गà¥रूचा महिमा à¤à¤•ो कानी । सांगिजे सà¥वामी विसà¥तारोनि । अंधकार असतां रजनी । सूरà¥योदयापरी करी ॥१७॥
इतà¥à¤•िया अवसरी । सिदà¥ध योगी अभय करी । धरोनिया सवà¥य करी । घेवोनि गेला सà¥वसà¥थाना ॥१८॥
असे ठाव जà¥à¤žानपंथी । कलà¥पवृकà¥ष अशà¥वतà¥थी । बैसोनि सांगे जà¥à¤žानजà¥योती । à¤à¤• शिषà¥या नामधारका ॥१९॥
नेणती सोय गà¥रà¥दासà¥यका । याचि कारणे उपबाधका । होती तà¥à¤œ अनेका । चिंता कà¥लेश घडती तà¥à¤œ ॥२०॥
ओळखावया गà¥रà¥मूरà¥तीसी । आपà¥ला आचार परियेसी । दृढ भकà¥ति धरोनि मानसी । ओळखिजे मग शà¥रीगà¥रॠ॥२१॥
à¤à¤•ोनि सिदà¥धांचे वचन । संतोषे नामधारक सगà¥ण । कà¥षणकà¥षणा करी नमन । करà¥णावचने करोनिया ॥२२॥
तापतà¥रयागà¥नीत पोळलो । मी संसारसागरी बà¥डालो । कà¥रोधादि जलचरी वेषà¥à¤Ÿिलो । अजà¥à¤žानजाळे वेषà¥à¤Ÿà¥‚निया ॥२३॥
जà¥à¤žाननौकी बसवूनि । कृपेचा वायू पालाणà¥नि । देहा तारक करूनि । तारावे माते सà¥वामिया ॥२४॥
à¤शिया करà¥णावचनी । विनवितसे नामकरणी । मसà¥तक सिदà¥धाचिया चरणी । ठेविता à¤ाला पà¥नः पà¥नः ॥२५॥
तव बोलिला सिदà¥ध मà¥नि । न धरी चिंता अंतःकरणी । उठवीतसे आशà¥वासोनि । सांकडे फेडीन तà¥à¤à¥‡ आता ॥२६॥
जà¥यांसी नाही दृढ भकà¥ति । सदा दैनà¥ये कषà¥à¤Ÿती । शà¥रीगà¥रूवरी बोल ठेविती । अविदà¥यामाया वेषà¥à¤Ÿà¥‚नि ॥२७॥
संशय धरोनि मानसी । शà¥रीगà¥रॠकाय देईल मà¥हणसी । तेणे गà¥णे हा भोग भोगिसी । नाना कषà¥à¤Ÿà¥‡ वà¥याकà¥ळित ॥२८॥
सांडोनि संशय निरà¥धार । गà¥रà¥मूरà¥ति देईल अपार । à¤सा देव कृपासागर । तà¥à¤œ नà¥पेकà¥षी सरà¥वथा ॥२९॥
गà¥रà¥मूरà¥ति कृपासिंधॠ। पà¥रखà¥यात असे वेदा बोधॠ। तà¥à¤à¥‡ अंतःकरणी वेधॠ। असे तया चरणांवरी ॥३०॥
तो दातार अखिल मही । जैसा मेघाचा गà¥ण पाही । परà¥à¤œनà¥य पडतो सरà¥वां ठायी । कृपासिंधॠà¤सा असे ॥३१॥
तà¥यांतचि पातà¥रानà¥सार । सांगेन साकà¥षी à¤à¤• थोर । सखोल भूमि उदक सà¥थिर । उनà¥नती उदक नाही जाण ॥३२॥
दृढ भकà¥ति जाणा सखोल भूमि । दांभिक ओळखा उनà¥नत तà¥मà¥ही । याचिया कारणे मनोकरà¥मी । निशà¥à¤šयावे शà¥रीगà¥रूसी ॥३३॥
मà¥हणोनि शà¥रीगà¥रà¥à¤‰पमा । à¤सा कणव असे महिमा । पà¥रपंच होय परबà¥रहà¥मा । हसà¥त मसà¥तकी ठेवोनिया ॥३४॥
कलà¥पतरूची दà¥यावी उपमा । कलà¥पिले लाभे तà¥याचा महिमा । न कलà¥पितां पà¥रवी कामा । कामधेनॠशà¥रीगà¥रॠ॥३५॥
à¤सा शà¥रीगà¥रॠबà¥रहà¥ममूरà¥ति । खà¥याति असे शà¥रà¥तिसà¥मृती । संदेह सांडूनि à¤à¤•चितà¥ती । धà¥याय पदांबà¥à¤œ शà¥रीगà¥रूचे ॥३६॥
इतके परिसोनि नामधारक । नमन करोनि कà¥षणैक । करसंपà¥à¤Ÿ जोडोनि à¤à¤• । विनवितसे सिदà¥धासी ॥३७॥
शà¥रीगà¥रू सिदà¥ध योगेशà¥वरा । कामधेनॠकृपासागरा । विनवितसे अवधारा । सेवक तà¥मचा सà¥वामिया ॥३८॥
सà¥वामींनी निरोपिले सकळ । à¤ाले माà¤à¥‡ मन निरà¥मळ । वेध लागला असे केवळ । चरितà¥र शà¥रीगà¥रूचे à¤à¤•ावया ॥३९॥
गà¥रॠतà¥रयमूरà¥ति à¤à¤•ो कानी । का अवतरले मनà¥षà¥ययोनी । सरà¥व सांगावे विसà¥तारोनि । मà¥हणोनि चरणी लागला ॥४०॥
मग काय बोले योगींदà¥र । बा रे शिषà¥या तू पूरà¥णचंदà¥र । माà¤ा बोधसमà¥दà¥र । कैसा तà¥वा उतà¥साहविला ॥४१॥
तूते महासà¥à¤– लाधले । गà¥रà¥दासà¥यतà¥व फळले । परबà¥रहà¥म अनà¥भवले । आजिचेनि तà¥à¤œ आता ॥४२॥
हिंडत आलो सकळ कà¥षिति । कवणा नवà¥हे à¤शी मति । गà¥रà¥à¤šरितà¥र न पà¥सती । तूते देखिले आजि आमà¥ही ॥४३॥
जà¥यासी इहपरतà¥रींची चाड । तà¥यासी ही कथा असे गोड । तà¥रिकरणे करोनिया दृढ । à¤à¤•चितà¥ते à¤à¤•िजे ॥४४॥
तू भकà¥त केवळ शà¥रीगà¥रà¥à¤šा । मà¥हणोनि भकà¥ति à¤ाली उंचा । निशà¥à¤šयो मानी माà¤िया वाचा । लाधसी चारी पà¥रà¥षारà¥थ ॥४५॥
धनधानà¥यादि संपतà¥ति । पà¥तà¥रपौतà¥र शà¥रà¥तिसà¥मृति । इह सौखà¥य आयà¥षà¥यगति । अंती गति असे जाणा ॥४६॥
गà¥रà¥à¤šरितà¥र कामेधेनॠ। वेदशासà¥तà¥रसंमत जाणॠ। अवतरला तà¥रयमूरà¥ति आपणॠ। धरोनि नरवेष कलियà¥à¤—ी ॥४७॥
कारà¥याकारण अवतार । होऊनि येती हरिहर । उतरावया भूमिभार । भकà¥तजनाते तारावया ॥४८॥
à¤à¤•ोनि सिदà¥धाच वचना । पà¥रशà¥न करी शिषà¥यराणा । तà¥रयमूरà¥ति अवतार किंकारणा । देह धरोनि मानà¥षी ॥४९॥
विसà¥तारोनि ते आमà¥हांसी । सांगा सà¥वामी कृपेसी । मà¥हणोनि लागला चरणासी । करà¥णावचने करोनिया ॥५०॥
सिदà¥ध मà¥हणे नामधारका । तà¥रयमूरà¥ति तीन गà¥ण à¤à¤•ा । आदिवसà¥तॠआपण à¤à¤•ा । पà¥रपंच वसà¥तॠतीन जाणा ॥५१॥
बà¥रहà¥मयाचा रजोगà¥ण । सतà¥तà¥वगà¥न विषà¥णॠजाण। तमोगà¥ण उमारमण । मूरà¥ति à¤à¤•चि अवधारा ॥५२॥
बà¥रहà¥मा सृषà¥à¤Ÿिरचनेसी । पोषक विषà¥णॠपरियेसी । रà¥दà¥रमूरà¥ति पà¥रळयासी । तà¥रयमूरà¥तीचे तीन गà¥ण ॥५३॥
à¤à¤•ा वेगळे à¤à¤• न होती । कारà¥याकारण अवतार होती । भूमीचा भार फेडिती । पà¥रखà¥यात असे पà¥राणी ॥५४॥
सांगेन साकà¥ष आता तà¥à¤œ । अंबरीष मà¥हणिजे दà¥विज । à¤à¤•ादशीवà¥रताचिया काज । विषà¥णूसी अवतार करविले ॥५५॥
अवतार वà¥हावया कारण । सांगेन तà¥à¤œ विसà¥तारून । मन करोनि सावधान । à¤à¤•चितà¥ते परियेसा ॥५६॥
दà¥विज करी à¤à¤•ादशीवà¥रत । पूजा करी अभà¥यागत । निशà¥à¤šयो करी दृढचितà¥त । हरिचिंतन सरà¥वकाळ ॥५७॥
असो तà¥याचिया वà¥रतासी । भंग करावया आला ऋषि । अतिथि होऊनि हठेसी । पावला मà¥नि दà¥रà¥वास ॥५८॥
ते दिवशी साधनदà¥वादशी घडी à¤à¤• । आला अतिथि कारणिक । अंबरीषास पडला धाक । केवी घडे मà¥हणोनिया ॥५९॥
ऋषि आले देखोनि । अंबरीषाने अभिवंदोनि । अरà¥à¤˜à¥य पादà¥य देवोनि । पूजा केली उपचारे ॥६०॥
विनवितसे ऋषीशà¥वरासी । शीघà¥र जावे सà¥नानासी । साधन आहे घटिका दà¥वादशी । यावे अनà¥षà¥ठान सारोनिया ॥६१॥
ऋषि जाऊनि जाऊनि नदीसी । अनà¥षà¥ठान करती विधींसी । विलंब लागता तयासी । आली साधन घटिका ॥६२॥
वà¥रत भंग होईल मà¥हणोनि । पारणे केले तीरà¥थ घेऊनि । नाना पà¥रकार पकà¥वानी । पाक केला ऋषीते ॥६३॥
तव आले दà¥रà¥वास देखा । पाहूनि अंबरीषाचà¥या मà¥à¤–ा । मà¥हणे भोजन केलेसि का । अतिथीविण दà¥रातà¥मया ॥६४॥
शाप देता ऋषीशà¥वर । राजे सà¥मरला शारà¥à¤™à¥à¤—धर । करावया भकà¥ताचा कैवार । टाकून आला वैकà¥à¤‚ठा ॥६५॥
भकà¥तवतà¥सल नारायण । शरणागताचे रकà¥षण । बिरूद बोलती पà¥राणे जाण । धावे धेनॠवतà¥सासि जैसी ॥६६॥
शापिले ऋषीने दà¥विजासी । जनà¥मावे गा अखिल योनीसी । तव पावला हà¥रषीकेशी । येऊनि जवळी उभा ठेला ॥६७॥
मिथà¥या नवà¥हे ऋषीचे वचन । दà¥विजे धरिले शà¥रीविषà¥णà¥à¤šà¥‡ चरण । भकà¥तवतà¥सल बà¥रीद जाण । तया महाविषà¥णूचे ॥६८॥
विषà¥णॠमà¥हणे दà¥रà¥वासासी । तà¥वा शापिले अंबरीषासी । राखीन आपà¥लà¥या दासासी । शाप आमà¥हासी तà¥मà¥ही दà¥यावा ॥६९॥
दà¥रà¥वास जà¥à¤žानी ऋषीशà¥वर । केवळ ईशà¥वर अवतार । फेडावयास भूमिभार । कारण असे पà¥ढे मà¥हणतसे ॥७०॥
जाणोनि जà¥à¤žानीशिरोमणी । मà¥हणे तप करितां यà¥à¤—े कà¥षोणी । भेटी नवà¥हे हरिचरणी । भूमीवरी दà¥रà¥लभ ॥७१॥
शापसंबंधे अवतरोनि । येईल लकà¥षà¥मी घेऊनि । तारावयालागोनी । भकà¥तजना समसà¥ता ॥७२॥
परोपकारसंबंधेसी । शाप दà¥यावा विषà¥णà¥सी । भूमिभार फेडावयासी । कारण असे मà¥हणोनिया ॥७३॥
à¤से विचारोनि मानसी । दà¥रà¥वास मà¥हणे विषà¥णूसी । अवतरोनी भूमीसी । नाना सà¥थानी जनà¥मावे ॥७४॥
पà¥रसिदà¥ध होसी वेळ दहा । उपर अवतार पूरà¥ण दहा । सहज तू विशà¥वातà¥मा महा । सà¥थूळसूकà¥षà¥मी वससी तू ॥७५॥
à¤सा कारà¥यकारण शाप । अंगिकारी जगाचा बाप । दà¥षà¥à¤Ÿांवरी असे कोप । सृषà¥à¤Ÿिपà¥रतिपाळ करावया ॥७६॥
à¤से दहा अवतार à¤ाले । असे तà¥वा करà¥णी à¤à¤•िले । महाभागवती विसà¥तारिले । अनंतरूपी नारायण ॥७७॥
कारà¥यकारण अवतार होती । कà¥वचितà¥पà¥रकट कà¥वचितॠगà¥पà¥ती । ते बà¥रहà¥मजà¥à¤žानी जाणती । मूढमति काय जाणे ॥७८॥
आणीक सांगेन तà¥à¤œ । विनोद à¤ालासे सहज । अनà¥सया अतà¥रिऋषीची भाज । पतिवà¥रताशिरोमणी ॥७९॥
तिचे गृही जनà¥म जाहले । तà¥रयमूरà¥ति अवतरले । कपटवेष धरोनि आले । पà¥तà¥र जाहले तियेचे ॥८०॥
नामधारक पà¥से सिदà¥धासी । विनोदकथा निरोपिलीसी । देव अतिपà¥रकट वेषी । पà¥तà¥र जाहले कवणे परी ॥८१॥
अतà¥रि ऋषि पूरà¥वी कवण । कवणापासूनि उतà¥पनà¥न । मूळ पà¥रà¥ष होता कवण । विसà¥तारोनि मज सांगावे ॥८२॥
मà¥हणे सरसà¥वती गंगाधर । पà¥ढील कथेचा विसà¥तार । à¤à¤•ता होय मनोहर । सकलांभीषà¥à¤Ÿà¥‡ साधती ॥८३॥
इति शà¥रीगà¥रà¥à¤šरितà¥रपरमकथाकलà¥पतरो शà¥रीनृसिंहसरसà¥वतà¥यà¥पाखà¥याने सिदà¥धनामधारकसंवादे अंबरीषवà¥रतनिरूपणं नाम तृतीयोऽधà¥यायः
ओवीसंखà¥या ॥८३॥
॥शà¥रीगà¥रà¥दतà¥तातà¥रेयारà¥पणमसà¥तà¥॥
शà¥री गà¥रà¥देव दतà¥त...!!!
