Jan 17
शà¥à¤°à¥€ गà¥à¤°à¥‚चरितà¥à¤° :: अधà¥à¤¯à¤¾à¤¯ चौथा (संपूरà¥à¤£)
शà¥रीगणेशाय नमः ।
à¤शी शिषà¥याची विनंती । à¤à¤•ोन सिदà¥ध काय बोलती । साधॠसाधॠतà¥à¤à¥€ भकà¥ति । पà¥रीति पावो गà¥रà¥à¤šरणी ॥१॥
à¤à¤• शिषà¥यचूडामणी । धनà¥य धनà¥य तà¥à¤à¥€ वाणी । आठवतसे तà¥à¤à¥या पà¥रशà¥नी । आदिमधà¥यावसानक ॥२॥
पà¥रशà¥न केला बरवा निका । सांगेन आतां तà¥à¤œ विवेका । अतà¥रि ऋषीचा पूरà¥वका । सृषà¥à¤Ÿà¥€पासोनि सकळ ॥३॥
पूरà¥वी सृषà¥à¤Ÿि नवà¥हती काही । जलमय होते सरà¥वही । आपोनारायण मà¥हणोनि पाही । वेद बोलती याची कारणे ॥४॥
उदक आपोनारायण । सरà¥वां ठायी वास पूरà¥ण । बà¥दà¥धिसंभवपà¥रपंचगà¥ण । हिरणà¥यगरà¥भ अंड निरà¥मिले ॥५॥
तेचि बà¥रहà¥मांड नाम जाहले । रजोगà¥ने बà¥रहà¥मासि निरà¥मिले । हिरणà¥यगरà¥भ नाम पावले । देवतावरà¥ष à¤à¤• होते ॥६॥
तेचि बà¥रहà¥मांड देखा । फà¥à¤Ÿà¥‹नि शकले à¤ाली à¤à¤•ा । à¤à¤• शकल भूमिका । होऊनि ठेली शकले दोनी ॥७॥
बà¥रहà¥मा तेथे उपजोन । रचिले चवदाहि भà¥वन । दाही दिशा मानसवचन । काळ कामकà¥रोधादि सकळ ॥८॥
सृषà¥à¤Ÿि रचावयासी । सपà¥त पà¥तà¥र उपजवी मानसी । नामे सांगेन परियेसी । सात जण बà¥रहà¥मपà¥तà¥र ॥९॥
मरीचि अतà¥रि आंगिरस । पà¥लसà¥तà¥य पà¥लह कà¥रतॠवसिषà¥ठ । सपà¥त पà¥तà¥र जाहले शà¥रेषà¥ठ । सृषà¥à¤Ÿिकरà¥ता बà¥रहà¥मा जाण ॥१०॥
सपà¥त बà¥रहà¥मपà¥तà¥रांमधील अतà¥रि । तेथूनि पीठ गà¥रà¥संतति । सांगेन à¤à¤•ा à¤à¤•चितà¥ती । सभागà¥य नामधारका ॥११॥
ऋषि अतà¥रीची भारà¥या । नाम तिचे अनसूया । पतिवà¥रताशिरोमणिया । जगदंबा तेचि जाण ॥१२॥
तिचे सौंदरà¥यलकà¥षण । वरà¥णू शके à¤सा कोण । जिचा पà¥तà¥र चंदà¥र आपण । तिचे रूप काय सांगो ॥१३॥
पतिसेवा करी बहà¥त । समसà¥त सà¥रवर भयाभीत । सà¥वरà¥à¤—ैशà¥वरà¥य घेईल तà¥वरित । मà¥हणोनि चिंतिती मानसी ॥१४॥
इंदà¥रादि सà¥रवर मिळà¥नि । तà¥रयमूरà¥तिपासी जाउनी । विनविताती पà¥रकाशोनी । आचार अतà¥रि ऋषीचा ॥१५॥
इंदà¥र मà¥हणे सà¥वामिया । पतिवà¥रता सà¥तà¥री अनसूया । आचार तिचा सांगो काया । तà¥मà¥हापà¥रती विसà¥तारोनि ॥१६॥
पतिसेवा करी भकà¥तीसी । मनोवाकà¥à¤•ायमानसी । अतिथिपूजा महाहरà¥षी । विमà¥à¤– नवà¥हे कवणे काळी ॥१७॥
तिचा आचार देखोनि । सूरà¥य भीतसे गगनी । उषà¥ण तिजला होईल मà¥हणोनि । मंद मंद तपतसे ॥१८॥
अगà¥नि à¤ाला भयाभीत । शीतळ असे वरà¥तत । वायॠà¤ाला भयचकित । मंद मंद वरà¥ततसे ॥१९॥
भूमि आपण भिऊनि देखा । नमà¥र जाहली पादà¥à¤•ा । शाप देईल मà¥हणोनि à¤à¤•ा । समसà¥त आमà¥ही भीतसो ॥२०॥
नेणो घेईल कवण सà¥थान । कोणà¥या देवाचे हिरोन । à¤à¤–ादà¥याते वर देता जाण । तोही आमà¥ते मारू शके ॥२१॥
यासि करावा उपाय । तू जगदातà¥मा देवराय । जाईल आमà¥à¤šा सà¥वरà¥à¤—ठाय । मà¥हणोनि आलो तà¥मà¥हा सांगो ॥२२॥
न कराल जरी उपाय यासी । सेवा करू आमà¥ही तिसी । तिचे दà¥वारी अहरà¥निशी । राहू चितà¥त धरोनिया ॥२३॥
à¤से à¤à¤•ोनि तà¥रयमूरà¥ति । महाकà¥रोधे कापती । चला जाऊ पाहू कैसी सती । मà¥हणती आहे पतिवà¥रता ॥२४॥
वतभंग करूनी तिसी । ठेवूनि येऊ भूमीसी । अथवा वैवसà¥वतालयासी । पाठवू मà¥हणोनि निघाले ॥२५॥
सतà¥तà¥व पहावया सतीचे । तà¥रयमूरà¥ती वेष भिकà¥षà¥à¤•ाचे । आशà¥रमा आले अतà¥रीचे । अभà¥यागत होऊनिया ॥२६॥
ऋषि करू गेला अनà¥षà¥ठान । मागे आले तà¥रयमूरà¥ति आपण । अनसूयेसी आशà¥वासून । अतिथि आपण आलो मà¥हणती ॥२७॥
कà¥षà¥धे बहॠपीडोन । आमà¥ही आलो बà¥राहà¥मण । तà¥वरित दà¥यावे सती अनà¥न । अथवा जाऊ आणिका ठाया ॥२८॥
सदा तà¥मचे आशà¥रमांत । संतरà¥पण अभà¥यागत । à¤à¤•ो आली कीरà¥ति विखà¥यात । मà¥हणोनि आलो अनसूये ॥२९॥
इचà¥à¤›ाभोजनदान तà¥मà¥ही । देता मà¥हणोनि à¤à¤•िले आमà¥ही । ठाकोनि आलो याचि कामी । इचà¥à¤›ाभोजन मागावाया ॥३०॥
इतà¥à¤•े à¤à¤•ोनि अनसूया । नमन केले ततà¥à¤•à¥षणिया । बैसकार करूनिया । कà¥षालन केले चरण तà¥यांचे ॥३१॥
अरà¥धà¥य पादà¥य देऊनि तà¥यांसी । गंधाकà¥षतापà¥षà¥पेसी सवेच मà¥हणतसे हरà¥षी । आरोगण सारिजे ॥३२॥
अतिथी मà¥हणे तये वेळी । करोनि आलो आंघोळी । ऋषि येती बहà¥ता वेळी । तà¥वरित आमà¥हा भोजन दà¥यावे ॥३३॥
वासना पाहोनि अतिथीते । काय केले पतिवà¥रते । ठाय घातले तà¥वरिते । बैसकार केला देखा ॥३४॥
बैसवोनिया पाटावरी । घृतेसी पातà¥र अभिधारी । घेवोनी आली आपण कà¥षीरी । शाक पाक तये वेळी ॥३५॥
तिसी मà¥हणती अहो नारी । आमà¥ही अतिथी आलो दà¥री । देखोनि तà¥à¤à¥‡ सà¥वरूप सà¥à¤‚दरी । अभीषà¥à¤Ÿ मानसी आणिक वसे ॥३६॥
नगà¥न होवोनि आमà¥हांसी । अनà¥न वाढावे परियेसी । अथवा काय निरोप देशी । आमà¥ही जाऊ नाही तरी ॥३७॥
à¤à¤•ोनि दà¥विजांचे वचन । अनसूया करी चिंतन । आले विपà¥र पहावया मन । कारणिक पà¥रà¥ष होतील ॥३८॥
पतिवà¥रता शिरोमणी । विचार करी अंतःकरणी । अतिथी विमà¥à¤– तरी हानि । निरोप केवी उलà¥लंघू ॥३९॥
माà¤à¥‡ मन असे निरà¥मळ । काय करील मनà¥मथ खळ । पतीचे असे तपफळ । तारील मज मà¥हणतसे ॥४०॥
à¤से विचारोनि मानसी । तथासà¥तॠमà¥हणे तयांसी । भोजन करावे सà¥वसà¥थ चितà¥तेसी । नगà¥न वाढीन मà¥हणतसे ॥४१॥
पाकसà¥थाना जाऊनि आपण । चिंतन करी पतीचे चरण । वसà¥तà¥र फेडोनि नगà¥न । मà¥हणे अतिथी बाळे माà¤à¥€ ॥४२॥
नगà¥न होवोनी सती देखा । घेऊनि आली अनà¥नोदका । तव तेचि à¤ाले बाळका । ठायांपà¥ढे लोळती ॥४३॥
बाळे देखोनि अनसूया । भयचकित होवोनिया । पà¥नरपि वसà¥तà¥रे नेसोनिया । आली तया बाळकांजवळी ॥४४॥
रà¥दन करिती तिनà¥ही बाळे । अनसूया रहावी वेळोवेळ । कà¥षà¥धारà¥त à¤ाली केवळ । मà¥हणोनि कडिये घेतसे ॥४५॥
कडिये घेवोनि बाळकांसी । सà¥तनपान करवी अतिहरà¥षी । à¤à¤•ा सांडोनि à¤à¤•ाशी । कà¥षà¥धा निवारण करितसे ॥४६॥
पाहे पा नवल काय घडले । तà¥रयमूरà¥तीची à¤ाली बाळे । सà¥तनपान मातà¥रे तोषले । तपफळ à¤से पतिवà¥रतेचे ॥४७॥
जà¥याचे उदरी चौदा भà¥वन । सपà¥त समà¥दà¥र वडवागà¥नि जाण । तà¥याची कà¥षà¥धा निवारण । पतिवà¥रतासà¥तनपानी ॥४८॥
चतà¥रà¥मà¥à¤– बà¥रहà¥मयासी । सृषà¥à¤Ÿि करणे अहरà¥निशी । तà¥याची कà¥षà¥धा सà¥तनपानेसी । केवी à¤ाली निवारण ॥४९॥
भाळाकà¥ष करà¥पूर गौर । पंचवकà¥तà¥र काळागà¥निरà¥दà¥र । सà¥तनपान करवी अनसूया सà¥à¤‚दर । तपसà¥वी अतà¥री à¤सा ॥५०॥
अनसूया अतà¥रिरमणी । नवà¥हती à¤शी कोणी । तà¥रयमूरà¥तीची à¤ाली जननी । खà¥याति à¤ाली तà¥रिभà¥वनांत ॥५१॥
कडिये घेवोनि बाळकांसी । खेळवीतसे तिघांसी । घालोनिया पाळणà¥यासी । परà¥यंदे गाई तये वेळी ॥५२॥
परà¥यंदे गाय नानापरी । उपनिषदारà¥थ अतिकà¥सरी । अतिउलà¥हासे सपà¥त सà¥वरी । संबोखितसे तà¥रिमूरà¥तीसी ॥५३॥
इतà¥à¤•े होता तये वेळी । माधà¥यानà¥हवेळ अतिथिकाळी । अतà¥रि ऋषि अतिनिरà¥मळी । आला आपà¥ले आशà¥रमा ॥५४॥
घरामाजी अवलोकिता । तव देखिली अनसूया गाता । कैची बाळे à¤से मà¥हणता । पà¥सतसे सà¥तà¥रियेसी ॥५५॥
तिणे सांगितला वृतà¥तानà¥त । ऋषि जà¥à¤žानी असे पाहात । तà¥रयमूरà¥ति हेचि मà¥हणत । नमसà¥à¤•ार करितसे ॥५६॥
नमसà¥à¤•ारिता अतà¥रि देखा । संतोष विषà¥णà¥वृषनायका । आनंद à¤ाला चतà¥रà¥मà¥à¤–ा । पà¥रसनà¥न à¤ाले तये वेळी ॥५७॥
बाळ राहिले पाळणेसी । निजमूरà¥ति ठाकले सनà¥मà¥à¤–ेसी । साधॠसाधॠअतà¥रि ऋषि । अनसूया सतà¥य पतिवà¥रता ॥५८॥
तà¥षà¥à¤Ÿलो तà¥à¤à¥‡ भकà¥तीसी । माग मनी वर इचà¥à¤›िसी । अतà¥रि मà¥हणे सतीसी । जे वांछिसी माग आता ॥५९॥
अनसूया मà¥हणे ऋषीसी । पà¥राणेशà¥वरा तूचि होसी । देव पातले तà¥मचà¥या भकà¥तीसी । पà¥तà¥र मागा तà¥मà¥ही आता ॥६०॥
तिघे बाळक माà¤à¥‡ घरी । रहावे माà¤à¥‡ पà¥तà¥रापरी । हेचि मागतो निरà¥धारी । तà¥रयमूरà¥ति आपणां à¤à¤•रूपा ॥६१॥
à¤से वचन à¤à¤•ोनि । वर दिधला मूरà¥ती तिनà¥ही । राहती बाळके मà¥हणोनि । आपण गेले निजालयासी ॥६२॥
तà¥रिमूरà¥ति राहिले तà¥यांचे घरी । अनसूया पोशी बाळकापरी । नामे ठेविली पà¥रीतिकरी । तà¥रिवरà¥à¤—ांची परियेसा ॥६३॥
बà¥रहà¥मामूरà¥ति चंदà¥र à¤ाला । विषà¥णà¥मूरà¥ति दतà¥त केवळा । ईशà¥वर तो दà¥रà¥वास नाम पावला । तिघे पà¥तà¥र अनसूयेचे ॥६४॥
दà¥रà¥वास आणि चंदà¥र देखा । उभे राहूनि मातेसनà¥मà¥à¤–ा । निरोप मागती कौतà¥à¤•ा । जाऊ तपा निजसà¥थाना ॥६५॥
दà¥रà¥वास मà¥हणे जननी । आमà¥ही ऋषि अनà¥षà¥ठानी । जाऊ तीरà¥थे आचरोनि । मà¥हणोनि निरोप घेतला ॥६६॥
चंदà¥र मà¥हणे अहो माते । निरोप दà¥यावा आमà¥हा तà¥वरिते । चंदà¥रमंडळी वास माते । नितà¥य दरà¥शन तà¥मचे चरणी ॥६७॥
तिसरा दतà¥त विषà¥णà¥मूरà¥ति । असेल तà¥मचे धरोनि चितà¥ती । तà¥रयमूरà¥ति तोचि निशà¥à¤šिती । मà¥हणोनि सांगती तियेसी ॥६८॥
तà¥रयमूरà¥ति जाण तोचि दतà¥त । सरà¥व विषà¥णà¥मय जगत । राहील तà¥मचे धरोनि चितà¥त । विषà¥णà¥मूरà¥ति दतà¥तातà¥रेय ॥६९॥
तà¥रयमूरà¥ति à¤à¤•à¥य होऊन । दतà¥तातà¥रेय राहिला आपण । दà¥रà¥वास चंदà¥र निरोप घेऊन । गेले सà¥वसà¥थाना अनà¥षà¥ठानासी ॥७०॥
अनसूयेचे घरी देखा । तà¥रयमूरà¥ति राहिली मूरà¥ति à¤à¤•ा । नाम दतà¥तातà¥रेय à¤à¤•ा । मूळपीठ शà¥रीगà¥रूचे ॥७१॥
à¤शापरी सिदà¥ध देखा । कथा सांगे नामधारका । संतोषे पà¥रशà¥न करी अनेका । पà¥सतसे सिदà¥धासी ॥७२॥
जय सिदà¥ध योगीशà¥वरा । भकà¥तजनमनोहरा । तारक संसारसागरा । जà¥à¤žानमूरà¥ति कृपासिंधो ॥७३॥
तà¥à¤à¥‡नि पà¥रसादे मज । जà¥à¤žान उपजले सहज । तारक आमà¥à¤šा योगिराज । विनंती माà¤à¥€ परियेसा ॥७४॥
दतà¥तातà¥रेयाचा अवतारू । सांगितला पूरà¥वापारू । पà¥ढे अवतार जाहले गà¥रॠ। कवणेपरी निरोपिजे ॥७५॥
मà¥हणे सरसà¥वतीगंगाधरू । पà¥ढील कथेचा विसà¥तारू । à¤à¤•ता होय मनोहरू । सकळाभीषà¥à¤Ÿà¥‡ साधती ॥७६॥
इति शà¥रीगà¥रà¥à¤šरितà¥रपरमकथाकलà¥पतरौ शà¥रीनृसिंहसरसà¥वतà¥यà¥पाखà¥याने सिदà¥धनामधारकसंवादे अनसूयोपाखà¥यानं नाम चतà¥रà¥थोऽधà¥यायः ॥७७॥
शà¥रीदतà¥तातà¥रेयारà¥पितमसà¥तॠ।
ओवीसंखà¥या ॥७७॥
॥शà¥रीगà¥रà¥दतà¥तातà¥रेयारà¥पणमसà¥तà¥॥
शà¥री गà¥रà¥देव दतà¥त...!!!
