Jan 24
शà¥à¤°à¥€ गà¥à¤°à¥‚चरितà¥à¤° :: अधà¥à¤¯à¤¾à¤¯ पाचवा (संपूरà¥à¤£)
शà¥रीगणेशाय नमः ।
नामधारक भकà¥तासी । सांगे सिदà¥ध विसà¥तारेसी । अवतार à¤ाला मानà¥षी । भकà¥तजन तारावया ॥१॥
à¤à¤• भकà¥ता नामधारका । अंबरीषाकारणे विषà¥णॠदेखा । अंगकारिले अवतार à¤à¤•ा । मानà¥षी नाना रूप घेतसे ॥२॥
मतà¥सà¥य कूरà¥म वराह देख । नराचा देह सिंहाचे मà¥à¤– । वामनरूप à¤ाला भिकà¥षà¥à¤• । à¤ाला बà¥राहà¥मण कà¥षेतà¥रकरà¥मी ॥३॥
दशरथाचे कà¥ळी जनà¥म । पà¥रखà¥यात अवतार शà¥रीराम । राजा होऊनि मागà¥ती जनà¥म । गौळियाघरी गà¥रे राखी ॥४॥
वसà¥तà¥रे फेडूनि à¤ाला नगà¥न । बौदà¥धरूपी à¤ाला आपण । होऊनि कलंकी अवतार जाण । तà¥रà¥à¤‚गारूढ काय आवडी ॥५॥
नाना पà¥रकार नाना वेष । अवतार धरी हà¥रषीकेश । तारावया भकà¥तजनास । दà¥षà¥à¤Ÿहनन करावया ॥६॥
दà¥वापारांती à¤ाला कली । अजà¥à¤žान लोक बà¥राहà¥मणकà¥ळी । आचारहीन होऊनि पà¥रबळी । वरà¥तती महिमा कलियà¥à¤—ी ॥७॥
भकà¥तजनतारणारà¥थ । अवतार धरी शà¥रीगà¥रà¥नाथ । सगराकारणे भगीरथ । आणी गंगा भूमंडळी ॥८॥
तैसे à¤à¤• विपà¥रवनिता । आराधी शà¥रीविषà¥णॠदतà¥ता । तिचे उदरी अवतार धरिता । आशà¥à¤šरà¥य à¤ाले परियेसा ॥९॥
पिठापूर पूरà¥वदेशी । होता बà¥राहà¥मण उतà¥तमवंशी । आपसà¥तंभ शाखेसी । नाम आपळराजा जाण ॥१०॥
तयाची भारà¥या सà¥मता । असे आचार पतिवà¥रता । अतिथि आणि अभà¥यागता । पूजा करी भकà¥तिभावे ॥११॥
à¤से असतां वरà¥तमानी । पतिसेवा à¤à¤•मनी । अतिथिपूजा सगà¥णी । निरंतर करीतसे ॥१२॥
वरà¥तता à¤से à¤à¤•े दिवशी । आला दतà¥त अतिथिवेषी । शà¥रादà¥ध होते अमावसà¥येसी । विपà¥राघरी तै देका ॥१३॥
न जेवितां बà¥राहà¥मण घरी । दतà¥ता भिकà¥षा घाली ते नारी । दतà¥तातà¥रेय साकà¥षातà¥à¤•ारी । पà¥रसनà¥न à¤ाला तये वेळी ॥१४॥
तà¥रैमूरà¥तीचे रूप घेऊनि । सà¥वरूप दावियले अतिगहनी । पतिवà¥रता धावोनि चरणी । नमसà¥à¤•ारी मनोभावे ॥१५॥
दतà¥तातà¥रेय मà¥हणे तियेसी । माग माते इचà¥à¤›िसी । जे जे वासना तà¥à¤à¥‡ मानसी । पावसी तà¥वरित मà¥हणतसे ॥१६॥
à¤à¤•ोनि सà¥वामींचे वचन । विपà¥रवनिता करी चिंतन । विनवीतसे करदà¥वय जोडून । नानापरी सà¥तवोनिया ॥१७॥
मà¥हणे जय जय जगनà¥नाथा । तू तारक भवासी ततà¥तà¥वता । माà¤à¥‡ मनी असे जे आरà¥ता । पà¥रवावी ते देवराया ॥१८॥
तू कृपाळॠसरà¥वा भूती । वेदपà¥राणे वाखाणिती । केवी वरà¥णावी तà¥à¤à¥€ कीरà¥ती । भकà¥तवतà¥सला कृपानिधि ॥१९॥
मिथà¥या नोहे तà¥à¤ा बोल । जे का धà¥रà¥वासी दिधले पद अढळ । बिभीषणासी लंकासà¥थळ । देऊनि राजà¥य समरà¥पिले ॥२०॥
भकà¥तजना तू आधार । तयालागी धरिसी अवतार । बà¥रीद असे चराचर । चौदा भà¥वनामाà¤ारी ॥२१॥
आता माते वर देसी । वासना असे माà¤à¥‡ मानसी । न वà¥हावे अनà¥यथा बोलासी । कृपानिधि देवराया ॥२२॥
माà¤à¥‡ मनीची वासना । पà¥रवावी जगजà¥à¤œà¥€वना । अनाथरकà¥षका नारायणा । मà¥हणोनि चरणा लागतसे ॥२३॥
à¤à¤•ोनि तियेचे करà¥णावचन । संतोषला तà¥रयमूरà¥ति आपण । कर धरिला आशà¥वासोन । सांग जननी मà¥हणतसे ॥२४॥
तव बोलिली पतिवà¥रता । सà¥वामी जे निरोपिले आता । जननी नाम मज ठेविता । करा निरà¥धार याच बोला ॥२५॥
मज पà¥तà¥र à¤ाले बहà¥त । नवà¥हेत सà¥थिर उपजतमृत । जे वाचले आता असत । अकà¥षहीन पादहीन ॥२६॥
योगà¥य à¤ाले नाही कोणी । काय करावे मूरà¥à¤– पà¥राणी । असोनि नसती येणे गà¥णी । पà¥तà¥रावीण काय जनà¥म ॥२७॥
वà¥हावा पà¥तà¥र मज à¤सा । जà¥à¤žानवंत पà¥राणपà¥रà¥षा । जगदà¥वंदà¥य वेदसदृशा । तà¥मà¥हांसारिका दातारा ॥२८॥
à¤à¤•ोनि तियेचे वचन । पà¥रसनà¥न à¤ाला दतà¥त आपण । पà¥ढे असे कारà¥यकारण । दीकà¥षारà¥थ भकà¥तजनांसी ॥२९॥
तापसी मà¥हणे तियेसी । पà¥तà¥र होईल परियेसी । उदà¥धरिल तà¥à¤à¥‡ वंशासी । खà¥यातिवंत कलियà¥à¤—ी ॥३०॥
असावे तà¥मà¥ही तà¥याचे बोली । येरà¥हवी न राहे तà¥मà¥हांजवळी । जà¥à¤žानमारà¥à¤—ी अतà¥रà¥बळी । तà¥मचे दैनà¥य हरील ॥३१॥
इतà¥à¤•े सांगोनि तापसी । अदृशà¥य à¤ाला परियेसी । विसà¥मय करितसे मानसी । विपà¥रवनिता तयेवेळी ॥३२॥
विसà¥मय करोनि मनात । पतीसी सांगे वृतà¥तानà¥त । दोघे हरà¥षे निरà¥भर होत । मà¥हणती दतà¥तातà¥रेय होईल ॥३३॥
माधà¥यानà¥हसमयी अतिथिकाळी । दतà¥त येताती तये वेळी । विमà¥à¤– न होता तये काळी । भिकà¥षा मातà¥र घालिजे ॥३४॥
दतà¥तातà¥रेयाचे सà¥थान । माहूर करवीर कà¥षेतà¥र खूण । तयाचा वास सदा जाण । पांचाळेशà¥वर नगरात ॥३५॥
नाना वेष भिकà¥षà¥à¤•रूप । दतà¥तातà¥रेय येती साकà¥षेप । न पà¥सतां मज निरोप । भिकà¥षा घाली मà¥हणतसे ॥३६॥
विपà¥रसà¥तà¥री मà¥हणे पतीसी । आजि अवजà¥à¤žा केली तà¥मà¥हांसी । बà¥राहà¥मण न जेवता आपण तà¥यासी । भिकà¥षा घातली मà¥हणतसे ॥३७॥
à¤à¤•ोनी सतीचà¥या बोला । विपà¥र मनी संतोषला । मà¥हणे पतिवà¥रते लाभ à¤ाला । पितर माà¤à¥‡ तृपà¥त à¤ाले ॥३८॥
करावे करà¥म पितरांचà¥या नामी । सरà¥मपावे विषà¥णà¥सी आमà¥ही । साकà¥षातà¥à¤•ारे येऊनि सà¥वामी । भिकà¥षा केली आमà¥हा घरी ॥३९॥
कृतारà¥थ à¤ाले पितृगण समसà¥त । निरà¥धारे à¤ाले सà¥वरà¥à¤—सà¥थ । साकà¥षातॠविषà¥णॠभेटले दतà¥त । तà¥रैमूरà¥तिअवतार ॥४०॥
धनà¥य तà¥à¤à¥€ मातापिता । जे वर लाधलीस मà¥à¤–à¥य आता । पà¥तà¥र होईल निभà¥रांता । न धरी चिंता मानसी ॥४१॥
हरà¥षे निरà¥भर होवोनि । राहिली दोघे निशà¥à¤šित मनी । होती जाहली गरà¥भिणी । विपà¥रसà¥तà¥री परियेसा ॥४२॥
à¤से नव मास कà¥रमोनि । पà¥रसूत जाहली शà¥भदिनी । विपà¥रे सà¥नान करूनि । केले जातककरà¥म तये वेळी ॥४३॥
मिळोनि समसà¥त विपà¥रकà¥ळी । जातक वरà¥तविती तये वेळी । मà¥हणती तपसà¥वी होईल बळी । दीकà¥षाकरà¥ता जगदà¥à¤—à¥रू ॥४४॥
à¤à¤•ोनि मà¥हणती मातापिता । हो कां आमà¥à¤šा कà¥ळउदà¥धरिता । आमà¥हा वर दिधला दतà¥ता । मà¥हणोनि ठेविती तया नाव ॥४५॥
शà¥रीपाद मà¥हणोनि या कारण । नाम ठेवी तो बà¥राहà¥मण । अवतार केला तà¥रैमूरà¥ति आपण । भकà¥तजन तारावया ॥४६॥
वरà¥तत असता तà¥याचे घरी । à¤ाली सात वरà¥षे पà¥री । मौजीबधन ते अवसरी । करिता à¤ाला दà¥विजोतà¥तम ॥४७॥
बांधिता मौजी बà¥रहà¥मचारी । मà¥हणता à¤ाला वेद चारी । मीमांसा तरà¥à¤• अतिविसà¥तारी । मà¥हणो लागला तये वेळी ॥४८॥
à¤à¤•ोनि समसà¥त नगरलोक। विसà¥मय करिती सकळिक । होईल अवतार कारणिक । मà¥हणोन बोलती आपणात ॥४९॥
आचार वà¥यवहार पà¥रायशà¥à¤šितà¥त । समसà¥तांसी आपण बोलत । वेदानà¥तभाषà¥य वेदारà¥थ । सांगतसे दà¥विजवरांसी ॥५०॥
वरà¥तता à¤से तयासी । à¤ाली वरà¥षे षोडशी । विवाह करू मà¥हणती पà¥तà¥रासी । मातापिता अवधारा ॥५१॥
विचार करिती पà¥तà¥रासवे । बा रे लगà¥न तà¥वा करावे । शà¥रीपाद मà¥हणे à¤à¤•ा भावे । माà¤à¥€ वांछा सांगेन ॥५२॥
कराल विवाह माà¤ा तà¥मà¥ही । सांगो à¤à¤•ा विचार आमà¥ही । वैरागà¥यसà¥तà¥रीसंगे असेन मी । कामà¥य आमà¥à¤šà¥‡ तियेजवळी ॥५३॥
ते सà¥तà¥रियेवाचूनि आणीक नारी । समसà¥त जाणा मातेसरी । जरी आणाल ते सà¥à¤‚दरी । वरीन मà¥हणे तये वेळी ॥५४॥
आपण तापसी बà¥रहà¥मचारी । योगसà¥तà¥रियेवांचोनि नारी । बोल धरा निरà¥धारी । शà¥रीवलà¥लभ नाम माà¤à¥‡ ॥५५॥
शà¥रीपाद शà¥रीवलà¥लभ नाम à¤से । à¤ाले तà¥रिमूरà¥ति कैसे । पितयाते मà¥हणतसे । जाउ उतà¥तरपंथासी ॥५६॥
à¤à¤•ोनि पà¥तà¥राचे वचन । आठविले पूरà¥वसूचन । भिकà¥षà¥à¤•े सांगितली जे खूण । सतà¥य à¤ाली मà¥हणतसे ॥५७॥
आताच या बोलासी । मोडा घालिता परियेसी । विघà¥न होईल तà¥वरितेसी । मà¥हणोनि विचारिती तये वेळी ॥५८॥
न मà¥हणावे पà¥तà¥र यासी । अवतारपà¥रà¥ष तापसी । जैसे याचे वसे मानसी । तैसे करावे मà¥हणती दोघे ॥५९॥
निशà¥à¤šय करूनि आपà¥ले मनी । पà¥तà¥राभिमà¥à¤– जनकजननी । होती आशा आमà¥हांलागà¥नी । पà¥रतिपाळिसी मà¥हणोनिया ॥६०॥
à¤शी मनी वà¥याकà¥ळित । डोळा निघती अशà¥रà¥पात । माता पडली मूरà¥à¤šà¥à¤›ागत । पà¥तà¥रसà¥नेहे करोनिया ॥६१॥
देखोनि मातेचे दà¥à¤ƒà¤– । संबोखित परमपà¥रà¥ष । उठवूनि सà¥वहसà¥ते देख । अशà¥रà¥पात पà¥शितसे ॥६२॥
न करी चिंता अहो माते । जे मागसी ते देईन तूते । दृढ करूनि चितà¥ताते । रहा सà¥à¤•े मà¥हणतसे ॥६३॥
बा रे तà¥à¤œà¤•रिता आपण । दà¥à¤ƒà¤– विसरले संपूरà¥ण । रकà¥षिसी आमà¥हा वृदà¥धांलागून । दैनà¥यावेगळे करोनि ॥६४॥
पà¥तà¥र असती आपणा दोन । पाय पांगà¥ळ अकà¥षहीन । तà¥याते पोशील आता कोण । आमà¥हा कवण रकà¥षील ॥६५॥
à¤à¤•ोनि जननीचे वचन । अवलोकी अमृतदृषà¥à¤Ÿà¥€à¤•रून । पà¥तà¥र दोघेही à¤ाले सगà¥ण । आली दृषà¥à¤Ÿिचरणादिक ॥६६॥
वेदशासà¥तà¥रादि वà¥याकरण । सरà¥व मà¥हणती ततà¥à¤•à¥षण । दोघे येऊनि धरिती चरण । कृतारà¥थ à¤ालो मà¥हणोनिया ॥६७॥
आशà¥वासून तया वेळी । दिधला वर ततà¥à¤•ाळी । पà¥तà¥रपौतà¥री नांदा पà¥रबळी । शà¥रियायà¥à¤•à¥त सनातन ॥६९॥
सेवा करा जनकजननी । पावा सà¥à¤– महाजà¥à¤žानी । इह सौखà¥य पावोनि । वà¥हाल मà¥à¤•à¥त हे निशà¥à¤šये ॥७०॥
à¤से बोलोनि तयांसी । संबोधितसे मातेसी । पाहोनिया दोघा पà¥तà¥रांसी । राहता सà¥à¤– पावाल ॥७१॥
पà¥तà¥र दोघे शतायà¥षी । निशà¥à¤šय धरी वो मानसी । कनà¥या पà¥तà¥र होतील यांसी । तà¥मà¥ही नेतà¥री देखाल ॥७२॥
अखंड लकà¥षà¥मी यांचे घरी । यांचे वंशपरंपरी । कीरà¥तिवंत सचराचरी । संपनà¥न होती वेदशासà¥तà¥रे ॥७३॥
आमची अवजà¥à¤žा न करिता । निरोप दà¥यावा आमà¥हा तà¥वरिता । जाणे असे उतà¥तरपंथा । दीकà¥षा दà¥यावया साधà¥à¤œना ॥७४॥
सांगोनि मातापितà¥यासी । अदृशà¥य à¤ाला परियेसी । पावला तà¥वरित पूरी काशी । गà¥पà¥तरूपे होता तेथे ॥७५॥
निघाला तेथूनि बदरीविना । भेटी घेऊनि नारायणा । अवतार असे आपणा । कारà¥याकारण मनà¥षà¥यदेही ॥७६॥
दीकà¥षा करावया भकà¥तजना । तीरà¥थे हिंडणे आपणा । मनोवेगे मारà¥à¤—कà¥रमणा । आले तीरà¥थ गोकरà¥णासी ॥७७॥
à¤à¤•ोनि सिदà¥ध मà¥नींचे वचन । विनवी नामधारक आपण । ते परिसा शà¥रोतेजन । मà¥हणे सरसà¥वतीगंगाधरू ॥७८॥
इति शà¥रीगà¥रà¥à¤šरितà¥रपरमकथाकलà¥पतरौ शà¥रीनृसिंहसरसà¥वतà¥यà¥पाखà¥याने सिदà¥धनामधारकसंवादे दतà¥तातà¥रेयावतारकथनं नाम पंचमेऽधà¥यायः
शà¥रीपादशà¥रीवलà¥लभनृसिंहसरसà¥वतीदतà¥तातà¥रेयारà¥पणमसà¥तॠ।
ओवीसंखà¥या ॥७८॥
॥शà¥रीगà¥रà¥दतà¥तातà¥रेयारà¥पणमसà¥तà¥॥
शà¥री गà¥रà¥देव दतà¥त...!!!
