Apr 18
शà¥à¤°à¥€ गà¥à¤°à¥‚चरितà¥à¤° :: अधà¥à¤¯à¤¾à¤¯ सतरावा (संपूरà¥à¤£)
शà¥रीगणेशाय नमः ॥ शà¥रीसरसà¥वतà¥यै नमः ॥ शà¥रीगà¥रà¥भà¥यो नमः ॥
सिदà¥ध मà¥हणे नामकरणी । गà¥रà¥भकà¥तशिखामणि । तà¥à¤à¥€ भकà¥ति गà¥रà¥à¤šरणीं । लीन जाहली निरà¥धारीं ॥१॥
परà¥à¤œनà¥य येतां पà¥ढारां । जैसा येतो सूचना वारा । तैसें तà¥à¤à¥‡à¤‚ दैनà¥य-हरा । à¤à¤•सी गà¥रà¥à¤šरितà¥र कथनभेद ॥२॥
à¤सें चरितà¥र कामधेनॠ। सांगेन तà¥à¤œ विसà¥तारोन । à¤à¤•चितà¥त करà¥नि मन । à¤à¤• शिषà¥या नामधारका ॥३॥
कृषà¥णावेणीतटाकेसी । भà¥वनेशà¥वरी-पशà¥à¤šिमेसीं । औदà¥à¤‚बर वृकà¥षेसीं । राहिले शà¥रीगà¥रॠपरियेसा ॥४॥
गौपà¥यरà¥प असती गà¥रॠ। ठाव असे अगोचरॠ। अनà¥षà¥ठान धà¥रंधरॠ। चातà¥रà¥मास येणेंपरी ॥५॥
सिदà¥धसà¥थान असे गहन । भà¥वनेशà¥वरीसंनिधान । विशेष शà¥रीगà¥रॠराहिले मà¥हणोन । उतà¥à¤•ृषà¥à¤Ÿ जाहलें महिमान ॥६॥
à¤à¤•ोनि सिदà¥धाचें वचन । नामधारक करी नमन । परमातà¥मा शà¥रीगà¥रà¥राणा । कां रहावें गौपà¥यरà¥पें ॥७॥
तà¥यासी काय असे तपस । भिकà¥षा मागणें काय हरà¥ष । संदेह माà¤à¥या मानसास । निवारावा दातारा ॥८॥
à¤à¤• वतà¥सा नामधारका । भिकà¥षा मागतो पिनाका । आणिक सांगेन à¤à¤•ा । दतà¥तातà¥रेय तैसाचि ॥९॥
दतà¥तातà¥रेय तà¥रयमूरà¥ति । भिकà¥षà¥à¤•रà¥पी असे दिसती । भकà¥तजनानà¥à¤—à¥रहारà¥थी । तीरà¥थयातà¥रे हिंडतसे ॥१०॥
अनà¥पम तीरà¥थे भूमीवरी । असती गौपà¥य अपरांपरीं । शà¥रीगà¥रà¥मूरà¥ति पà¥रीतिकरीं । पà¥रगटले भकà¥तांलागीं ॥११॥
भकà¥तजनोपकारारà¥थ । तीरà¥थे हिंडे शà¥रीगà¥रà¥नाथ । गौपà¥य वà¥हावया कारणारà¥थ । समसà¥त येऊनि मागती वर ॥१२॥
लपवितां दिनकरासी । केवीं लपे तेजोराशी । कसà¥तूरी ठेवितां जतनेसी । वास केवीं गौपà¥य होय ॥१३॥
आणिक सांगेन तà¥à¤œ साकà¥षी । गà¥ण कैसा कलà¥पवृकà¥षीं । जेथें राहे तया कà¥षितीकांकà¥षी । कलà¥पिलें फळ तेथें होय ॥१४॥
याकारणें तया सà¥थानीं । पà¥रगटले गà¥रà¥मà¥नि । सांगेन तà¥à¤œ विसà¥तारà¥नि । à¤à¤•चितà¥तें परियेसा ॥१५॥
करवीरकà¥षेतà¥र नगरांत । बà¥राहà¥मण à¤à¤• वेदरत । शासà¥तà¥रपà¥राण विखà¥यात । सांगे सकळ विदà¥वजà¥à¤œनां ॥१६॥
अगà¥रवेदी असे आपण । जाणे तरà¥à¤• वà¥याकरण । आनà¥हिकपà¥रमाण आचरण । करà¥ममारà¥à¤—ी रत होता ॥१७॥
तà¥यासी जाहला à¤à¤• सà¥त । मूरà¥à¤– असे उपजत । दैववशें मातापिता मृत । असमाधान होऊनियां ॥१८॥
वरà¥धतां मातापितà¥याघरीं बाळ । वरà¥षे सात जाहलीं केवळ । वà¥रतबंध करिती निशà¥à¤šळ । तया दà¥विजकà¥मरकासी ॥१९॥
न ये सà¥नानसंधà¥या तà¥यासी । गायतà¥रीमंतà¥र परियेसीं । वेद कैंचा मूरà¥à¤–ासी । पशूसमान जहाला असे ॥२०॥
जेथें सांगती अधà¥ययन । जाऊनि आपण शिकूं मà¥हणे । तावनà¥मातà¥र शिकतांचि कà¥षण । सवेंचि विसà¥मृति होय तà¥यासी ॥२१॥
तà¥या गà¥रामींचे विदà¥वजà¥à¤œन । निंदा करिती सकळै जन । विपà¥रकà¥ळीं जनà¥मून । à¤सा मूरà¥à¤– उपजलासी ॥२२॥
तà¥à¤ा पिता जà¥à¤žानवंत । वेदशासà¥तà¥रादि अभिजà¥à¤žात । तà¥याचे पोटीं कैसा केत । उपजलासी दगडापरी ॥२३॥
जळो जळो तà¥à¤à¥‡à¤‚ जिणें । पितà¥याचà¥या नामा आणिलें उणें । पोटीं बांधूनि पाषाण । तळें विहीरी कां न करिसी ॥२४॥
जनà¥मोनियां संसारीं । वृथा जाहलासी सूकरापरी । तà¥à¤œ गति यमपà¥रीं । अनाचारें वरà¥तसी ॥२५॥
जà¥यासी विदà¥या असे à¤à¤•ा । तोचि मनà¥षà¥यांमधà¥यें अधिका । जेवीं दà¥रवà¥य असे निकà¥षेपिका । तैसी विदà¥या परियेसा ॥२६॥
जà¥याचे हà¥रदयीं असे विदà¥या । तà¥यासी अखिल भोग सदा । यशसà¥वी होय सà¥à¤–संपदा । समसà¥तांमधà¥यें पूजà¥य तोचि ॥२७॥
शà¥रेषà¥ठ असे वयें थोर । विदà¥याहीन अपूजà¥य नर । अशà¥रेषà¥ठ असे à¤à¤–ादा नर । विदà¥या असतां पूजà¥यमान ॥२८॥
जà¥यासी नाहीं सहोदर । तà¥यासी विदà¥या बंधà¥-भà¥रातर । सकळिकां वंदà¥य होय नर । विदà¥या असे à¤शागà¥णें ॥२९॥
à¤à¤–ादे समयीं विदेशासी । जाय नर विदà¥याभà¥यासी । समसà¥त पूजा करिती तà¥यासी । विदेश होय सà¥वदेश ॥३०॥
जà¥यासी विदà¥या असे बहà¥त । तोचि होय जà¥à¤žानवंत । तà¥याचे देहीं देवतà¥व । पूजा घेई सकळांपाशीं ॥३१॥
à¤à¤–ादà¥या राजà¥याधिपतीसी । समसà¥त वंदिती परियेसीं । à¤सा राजा आपण हरà¥षी । विदà¥यावंतासी पूजा करी ॥३२॥
जà¥याचे पदरीं नाहीं धन । तà¥याचें विदà¥याच धन जाण । विदà¥या शिकावी याचिकारण । नेणता होय पशूसमान ॥३३॥
à¤à¤•ोनि बà¥राहà¥मणांचें वचन । बà¥रहà¥मचारी करी नमन । सà¥वामींनीं निरोपिलें जà¥à¤žान । विदà¥याभà¥यास करावया ॥३४॥
जनà¥मांतरीं पूरà¥वी आपण । केलें नाहीं विदà¥यादान । न ये विदà¥या याचि कारण । तà¥यासी काय करणें मà¥हणतसे ॥३५॥
à¤सा आपण दोषी । उदà¥धरावें कृपेसीं । जरी असेल उपाय यासी । निरोपावें दातारा ॥३६॥
परिहासकें ते बà¥राहà¥मण । सांगताति हांसोन । होईल पà¥ढें तà¥à¤œ जनन । तधीं येईल तà¥à¤œ विदà¥या ॥३७॥
तà¥à¤œ कैंचा विदà¥याभà¥यासॠ। नर नवà¥हेसि तूं साच पशॠ। भिकà¥षा मागूनि उदर पोस । अरे मूरà¥à¤–ा कà¥ळनाशका ॥३८॥
à¤सें नानापरी नीचोतà¥तरेसीं । बोलती दà¥विज लोक तà¥यासी । वैरागà¥य धरà¥नि मानसीं । निघाला बाळ अरणà¥यासी ॥३९॥
मनीं à¤ाला खेदें खिनà¥न । मà¥हणे तà¥यजीन आपà¥ला पà¥राण । समसà¥त करिती दूषण । काय उपयोग जीवूनियां ॥४०॥
जळो जळो आपà¥लें जिणें । पशॠà¤ालों विदà¥याहीन । आतां वांचोनि काय कारण । मà¥हणोनि निघाला वैरागà¥यें ॥४१॥
भिलà¥लवडीगà¥रामासी । आला बà¥रहà¥मचारी परियेसीं । अनà¥नोदक नेघे उपवासी । पातला निशीं दैववशें ॥४२॥
जेथें असे जगनà¥माता । भà¥वनेशà¥वरी विखà¥याता । तेथें पातला तà¥वरिता । करी दरà¥शन तये वेळीं ॥४३॥
न करी सà¥नान संधà¥या देखा । अपार करीतसे दà¥à¤ƒà¤–ा । देवदà¥वारासनà¥मà¥à¤–ा । धरणें घेतलें तया वेळीं ॥४४॥
येणेंपरी दिवस तीनी । निरà¥वाण मन करà¥नि । अनà¥नोदक तà¥यजूनि । बैसला तो दà¥विजकà¥मर ॥४५॥
नवà¥हे कांहीं सà¥वपà¥न तà¥यालागोनि । मà¥हणोनि कोपे बहॠमनीं । मà¥हणे अंबा भवानी । कां उपेकà¥षिसी आमà¥हांसी ॥४६॥
आकà¥रोशोनि तये वेळीं । शसà¥तà¥रें घेऊनियां पà¥रबळी । आपà¥ली जिवà¥हा तातà¥à¤•ाळी । छेदूनि वाहे देवीचरणीं ॥४७॥
जिवà¥हा वाहोनि अंबेसी । मागà¥ती मà¥हणे परियेसीं । जरी तूं मज उपेकà¥षिसी । वाहीन शिर तà¥à¤à¥‡ चरणीं ॥४८॥
à¤सें निरà¥वाण मानसीं । कà¥रमिता à¤ाला तो निशी । सà¥वपà¥न जाहलें तयासी । à¤à¤•ा समसà¥त शà¥रोते जन ॥४९॥
"à¤à¤• बाळा बà¥रहà¥मचारी । नको आकà¥रोशं आमà¥हांवरी । असे कृषà¥णापशà¥à¤šिमतीरीं । तà¥वरित जाय तयाजवळी ॥५०॥
औदà¥à¤‚बरवृकà¥षातळीं । असे तापसी महाबळी । अवतारपà¥रà¥ष चंदà¥रमौळी । तà¥à¤à¥€ वांछा पà¥रवील" ॥५१॥
à¤सें सà¥वपà¥न तयासी । जाहलें अभिनव परियेसीं । जागृत होतांचि हरà¥षी । निघाला तà¥वरित तेथोनि ॥५२॥
निघाला विपà¥र तà¥वरित । पोहत गेला पà¥रवाहांत । पैलतटा जाऊनि तà¥वरित । देखता जाहला शà¥रीगà¥रà¥सी ॥५३॥
चरणांवरी ठेवूनि माथा । करी सà¥तोतà¥र अतà¥यंता । शà¥रीगà¥रà¥मूरà¥ति संतोषतां । आशà¥वासिती तया वेळीं ॥५४॥
संतोषोनि शà¥रीगà¥रà¥मूरà¥ति । माथां हसà¥त ठेविती । जà¥à¤žान जाहलें तà¥वरिती । जिवà¥हा आली तातà¥à¤•ाळ ॥५५॥
वेद-शासà¥तà¥र-पà¥राण । तरà¥à¤• भाषा वà¥याकरण । समसà¥त तà¥याचें अंतःकरण । पूरà¥ण जाहलें तातà¥à¤•ाळीं ॥५६॥
जैसा मानससरोवरास । वायस जातां परियेस । जैसा होय राजहंस । तैसें à¤ालें विपà¥रकà¥मरा ॥५७॥
चिंतामणि-संपरà¥à¤•ेसीं । सà¥वरà¥ण होय लोह कैसी । मृतà¥तिका पडतां जांबूनदीसी । सà¥वरà¥ण होय जेवीं देखा ॥५८॥
तैसें तया बà¥राहà¥मणासी । गà¥रà¥à¤šरण होतां सà¥परà¥शी । आली अखिल विदà¥या तà¥यासी । वेदशासà¥तà¥रादि तरà¥à¤• भाषा ॥५९॥
सिदà¥ध मà¥हणे नामधारका । शà¥रीगà¥रà¥महिमा à¤सी à¤à¤•ा । जे जे सà¥थानीं वास देखा । सà¥थानमहिमा à¤सी असे ॥६०॥
मà¥हणोनि सरसà¥वती-गंगाधर । सांगे शà¥रीगà¥रà¥à¤šरितà¥रविसà¥तार । à¤à¤•तां होय मनोहर । सकळाभीषà¥à¤Ÿ साधती ॥६१॥
इति शà¥रीगà¥रà¥à¤šरितà¥रामृते परमकथाकलà¥पतरौ शà¥रीनृसिंहसरसà¥वतà¥यà¥पाखà¥याने सिदà¥ध-नामधारकसंवादे भिलà¥लवडीसà¥थानमहिमावरà¥णनं-मंदमतिबà¥राहà¥मणवरपà¥रदानं नाम सपà¥तदशोऽधà¥यायः
शà¥रीगà¥रà¥दतà¥तातà¥रेयारà¥पितमसà¥तॠ।
ओवीसंखà¥या ॥६१॥
॥शà¥रीगà¥रà¥दतà¥तातà¥रेयारà¥पणमसà¥तà¥॥
शà¥री गà¥रà¥देव दतà¥त...!!!
