Jun 13
शà¥à¤°à¥€ गà¥à¤°à¥‚चरितà¥à¤° :: अधà¥à¤¯à¤¾à¤¯ पंचविसावा (संपूरà¥à¤£)
शर€—ण‡शाय नमƒ ।
œय œयाœ€ सिदधमन€ । त‚šि —रशिर‹मण€ । सा•ष€ य‡तस‡ …‚तƒ•रण€ । ब‹लिला मात‡ परमारथ ॥१॥
सा •ƒपाळ परम‡शवर । †पण ाला …वतार । य‡रा दिसतस‡ नर । त‡šि …œžान€ परतय•ष ॥२॥
तया तरिवि•रमभारत€स€ । दाविल‡ र‚प परतय•ष‡स€ । पढ‡ •था वरतल€ •ˆस€ । निर‹पाव€ दातारा ॥३॥
सिदध महण‡ • बाळा । शर€—र‚š€ …—मय ल€ला । सा‚—ता न सर‡ बह •ाळा । साधारण म€ सा‚—तस‡ ॥४॥
समसत ल€ला सा‚—ता । विसतार ह‹ˆल बह •था । या •ारण‡ •वšिता । निर‹प€तस‡ बाळ•ा ॥५॥
पढ‡ …प‚रव वरतल‡ • । • शिषया नामधार• । विदरा नाम‡ न—र • । ह‹ता राœा यवन त‡थ‡ ॥६॥
महा•र‚र बरहमदव‡ष€ । सदा •र€ œ€वहि‚स€ । šरšा •रव€ बराहमणा‚स€ । व‡द महणव€ †पणापढ‡ ॥७॥
विपरास€ महण‡ यवन । œ‡ •ा …सत€ विदवœœन । †पलया सभ‡त य‡Šन । व‡द सरव महणाव‡ ॥८॥
तयात‡ दरवय द‡ˆन बहत । सरवामधय‡ मानयव‚त । œ‹ •ा सा‚—‡ल व‡दारथ । विश‡ष तयाš€ प‚œा •र‚ ॥९॥
स‡ •‚नि œžान€ œन । न‡ण‹ महणत€ व‡द †पण । œ‡ •ा …सत€ मतिह€न । •ा‚•षा •रित€ दरवयाš€ ॥१०॥
œाव‹निया मल‡š›ापढ‡ । व‡दशासतर वाšित€ —ाढ‡ । मल‡š› मन€ …स‡ •ड‡ । •‡ …रथ यœž•ा‚डाšा ॥११॥
महण‡ विपर यœž •रित€ । पशहतया •रण‡ र€त€ । †महा मल‡š›ात‡ नि‚दित€ । पश वधित€ महण‹निया ॥१२॥
य‡ण‡पर€ बराहमणास€ । नि‚दा •र€ बहवस€ । य‹—यता पाह‚न दविœवरा‚श€ । …पार दरवय द‡तस‡ ॥१३॥
य‡ण‡पर€ त‹ यवन । द‡त‹ दरवय महण‹न । •त‡ ाल‡ स•ळ œन । द‡श‹द‡श€ विपरवर— ॥१४॥
व‡दशासतर€ निपण । दरवयावर€ ठ‡वन€ मन । भ‡Ÿ€स€ œात€ बराहमण । व‡द महणत€ यवनापढ‡ ॥१५॥
स‡ म‚दमति विपर । तया‚š€ œ‹ड€ यमपर । मद‹नमतत दराšार । त‡š ‡षŸ •ल€š‡ ॥१६॥
य‡ण‡पर€ वरतमान€ । वरतत …सता •‡ दिन€ । म‚दभा—य विपर द‹न€ । य‡व‹नि भ‡Ÿल‡ राया ॥१७॥
व‡दशासतर …भिœžात€ । त€न व‡द œाण‹ महणत€ । तया यवनापढ‡ •िरति । †पल€ †पण सा‚—त€ ॥१८॥
विपर महणत€ रायास€ । •‹ण€ नाह€ †महासरस€ । वाद •रावया व‡दा‚स€ । नसत€ šार€ राषŸरा‚त ॥१९॥
…सत€ œर€ तया न—र€ । तवरित य‡थ‡ पाšार€ । †महासव‡ व‡द šार€ । šरšा •राव€ दविœा‚न€ ॥२०॥
विपरवšन •‹नि । राœा पडला …भिमान€ । †पलया न—रš‡ विपर †ण‹नि । समसतात‡ पस‡ त‹ ॥२१॥
राœा महण‡ समसता‚स€ । šरšा •राव€ तमह€ या‚स€ । œ‡ œि‚•ित€ तर•‡स€ । तयास€ …पार दरवय द‡Š महण‡ ॥२२॥
•‹निया œžान€ œन । महणत€ मल‡š›ाला—‚न । †महा य‹—यता नाह€ œाण । या बराहमणा‚त‡ •‡व€ œि‚•‚ ॥२३॥
†महामधय‡ ह‡šि शर‡षठ । विपर द‹˜‡ महासभŸ । यात‡ •र‹नि पर—Ÿ । मान दयावा महाराœ ॥२४॥
स‡ महणत€ दविœ समसत । •‹नि राœा मान द‡त । वसतर‡ भ‚षण‡ द‡ˆ विšितर । —œावर€ †र‚ढविल‡ ॥२५॥
†र‚ढव‹नि हसत€वर€ । मिरवा महण‡ †पलया न—र€ । नाह€ विपर या‚š‡ सर€ । ह‡šि राœ‡ विपरा‚š‡ ॥२६॥
†पण राœा यवना‚स€ । ह‡ दœ‡ राœ‡ दविœा‚स€ । स‡ भ‚सर तामस€ । मल‡š›ापढ‡ व‡द महणत€ ॥२७॥
महातामस€ त‡ बराहमण । दविœा‚त‡ •र‚निया द‚षण । राœ‡ महणवित€ †पण । तया यवनराœया‚त ॥२८॥
स‡ …सता वरतमान€ । विपर मदा‚ध‡ वयाप‚नि । राœापढ‡ œाव‹नि । विनवितात€ परिय‡सा ॥२९॥
विपर महणत€ रायास€ । †महा य‹—यता बहवस€ । न मिळ‡ –ादा वादास€ । वƒथा ाल‡ शि•‹निया ॥३०॥
†मš‡ मन€ बह †रता । •रण‡ वाद व‡दशासतर€ । निर‹प द‡ˆ œाŠ †ता । विšार‚ तया राषŸरात ॥३१॥
œर€ मिळ‡ल –ादा नर‚ । तयासव‡ šरšा •र‚ । न मिळ‡ तˆसा दविœवर‚ । œयपतर ˜‡Š बराहमणाš‡ ॥३२॥
राœा महण‡ तयास€ । œाव‡ राषŸर€ तवरित‡स€ । पराभवाव‡ बराहमणास€ । महण‹नि निर‹प द‡ता ाला ॥३३॥
यवनाš‡ †œž‡स€ । नि˜ाल‡ दविœवर तामस€ । परयŸन •रिता राœयास€ । —ाव‹—ाव€ विšारित€ ॥३४॥
—ाव‹—ाव€ हि‚डत€ । œयपतर‡ लिह‚न ˜‡त€ । स€ •वणा …स‡ श•ति । तयासनम– ‰भ‡ रहाव‡ ॥३५॥
समसत न—र‡ हि‚डत । पढ‡ —‡ल‡ द•षिणप‚थ । भ€मात€र€ …स‡ वि–यात । •मस€ —राम ‰ततम ॥३६॥
त‡थ‡ ह‹ता महामनि । तरिवि•रमभारत€ महणन€ । तयास€ य‡त€ व‡द तिनह€ । …न‡•शासतर€ …भिœž त‹ ॥३७॥
महामनि •€रतिम‚त । महण‹नि सा‚—त€ œन समसत । •त€ दविœ मद‹नमतत । —‡ल‡ तया मन€पास€ ॥३८॥
œाव‹नि महणत€ तयास€ । तरिव‡द€ स‡ महणविस€ । šरšा •राव€ †मह‚स€ । …थवा दयाव‡ हारिपतर ॥३९॥
विपरवšन •‹नि । महणतस‡ तरिवि•रममनि । †मह€ न‡ण‹ व‡द तिनह€ । …थवा न य‡ व‡द • ॥४०॥
œर€ œाण‹ व‡दशासतर । तर€ •ा ह‹त‹ …रणयपातर । व‚दन •रित‡ राœ‡ सरवतर । तमहा‚सार–‡ भ‹— •रित‹ ॥४१॥
न‡ण‹ महण‹नि …रणयवास€ । व‡ष ˜‡तला म€ स‚नयास€ । †मह€ भि•ष• तापस€ । तमहा‚समान नवह‡ œाणा ॥४२॥
हार€ …थवा œि‚•‚न । नाह€ तयाšा …भिमान । तमह€ ‰त•ƒषŸ विदवœœन । †महासव‡ •ाय वाद ॥४३॥
•‹नि मन€‚š‡ वšन । तव•ा …ल‡ त‡ बराहमण । †महासव‡ वाद •वण । ˜ाल€ सा तरिभवन€ ॥४४॥
हि‚डत †ल‹ …व˜‡ राषŸर । †महासमान नाह€ नर । महण‹नि दा–वित€ œयपतर । …स‚–यात परिय‡सा ॥४५॥
य‡ण‡पर€ †पणास€ । œयपतर दयाव‡ विश‡ष€ । …भिमान …सलया मानस€ । •र€ वाद महणतात€ ॥४६॥
…न‡•पर€ बराहमणा‚स€ । सा‚—‡ मनि विनय‡स€ । •त€ ना दविœ महादव‡ष€ । मा—त€ œयपतर †पल‡ ॥४७॥
तरिवि•रम महामनि । †पल‡ विšार …‚तƒ•रण€ । यात‡ नयाव‡ —ाण—ाभवन€ । शि•षा •रण‡ दविœात‡ ॥४८॥
विपर मदा‚ध‡ वयापिल‡ । …न‡• बराहमण धि••ारिल‡ । तयात‡ •रण‡ ‰पाय भल‡ । महण‹नि य‹œिल‡ मनात ॥४९॥
तरिवि•रम महण‡ विपरास€ । šला —ाण—ाभवनास€ त‡थ‡ द‡ˆन तमहा‚स€ । œयपतर विसतार‡ ॥५०॥
त‡थ‡ …सत€ †पल‡ —र । तयापढ‡ पतर द‡ˆन निरधार‚ । …थवा तमšया मन€‚šा भार‚ । शमन •र‚ महण‡ द‡–ा ॥५१॥
श€ नि—त€ •र‚नि । नि˜ाला तरिवि•रम महामनि । सव‡ य‡त€ विपर द‹न€ । †‚दलि•‡ बˆस‹निया ॥५२॥
म‚ढ बराहमण …œžान€ । यत€शवरा šालव‹नि । †पण बˆसल‡ स–ासन€ । महण‹नि …लपायष€ ाल‡ ॥५३॥
पावल‡ तया —ाण—ापरा । œ‡ •ा सथान —रवरा । रमय सथान भ€मात€रा । वास नरसि‚हसरसवत€ ॥५४॥
नमन •र‚नि शर€—र‚स€ । विनव€ मनि भ•त€स€ । •ƒपाम‚रति वय‹म•‡श€ । भ•तवतसला परमपरषा ॥५५॥
œय œयाœ€ œ—द—र । निर—ण त‚šि निरवि•ार । तरयम‚रत€šा …वतार । …नाथा‚šा र•ष• ॥५६॥
दरशन ह‹ता त‡ šरण । ‰दधर‡ स‚सारा भवारण । न‡णत€ म‚ढ …œžानœन । …ध‹—त€š‡ त‡ ‡षŸ ॥५७॥
सद—दित •‚ठ ाला । र‹मा‚š …‚—€ ‰ठला । न‡तर€ बाषप †न‚द ाला । माथा ठ‡व€ šरणावर€ ॥५८॥
नमन •रिता‚šि मन€शवरात‡ । ‰ठविल‡ शर€—रनाथ‡ । †लि‚—‹नि •रणाव•तर‡ । पसतात€ वƒततानत ॥५९॥
शर€—र पसत€ तरिवि•रमास€ । †ल‡त •वण‡ •ारयास€ । विसतार‹नि †महा‚स€ । निर‹पाव‡ मनिवरा ॥६०॥
शर€—रš‡ वšन •‹नि । सा‚—तस‡ तरिवि•रममनि । मद‹नमतत विपर द‹न€ । †ल‡ …सत€ šरš‡स€ ॥६१॥
व‡दशासतरादि म€मा‚स‡ । महणत€ šरšा •र‚ हरष‡ । व‡द šार€ œिवहा—र€ वस‡ । महणत€ म‚ढ विपर द‹न€ ॥६२॥
œर€ न •रा šरš‡स€ । पतर मा—त€ हार€स€ । …न‡•ापर€ तया‚स€ । सा‚—ता न •त€ ‰नमतत ॥६३॥
महण‹नि †ल‹ तमहा‚œवळ€ । तमह€ शर€—र š‚दरमŒळ€ । तमš‡ वा•य …स‡ बळ€ । त‡ण‡पर€ निर‹पाव‡ ॥६४॥
मनिवšन •‹नि । शर€—र महणत€ हासयवदन€ । †ल‡ ह‹त‡ विपर द‹न€ । तयात‡ पसत€ वƒततानत ॥६५॥
शर€—र महणत€ विपरा‚स€ । •वण †ल‡त€ •ारयास€ । वाद •ायसा †महा‚स€ । लाभ •ाय वाद‡ तमहा ॥६६॥
†मह€ तापस€ स‚नयास€ । †महा हार€ •ायस€ । •ाय थ‹र€ तमहा‚स€ । œय ह‹ता यत€सव‡ ॥६७॥
शर€—रवšन •‹नि । ब‹लतात€ विपर द‹न€ । †ल‹ पƒथव€ हि‚ड‹नि । समसत विपर œि‚•€त ॥६८॥
नवह‡ •‹ण€ सनम– । व‡दšरšापरा™म– । महण‹नि पतर‡ …न‡• । •ाढ‹निया दा–विल€ ॥६९॥
य‡ण‡पर€ †महा‚स€ । पतर द‡ता •ा सायास€ । •‹प †ला तरिवि•रमास€ । ˜‡व‹नि †ला तमहा‚œवळ€ ॥७०॥
œर€ …साल साभिमान । तमहा‚सहित द‹˜‡œण । व‡दशासतरादि वया•रण । šरšा •र‚ महणत€ विपर ॥७१॥
†मह€ œाण‹ व‡द šार€ । न ह‹त€ •‹ण€ †महा‚सर€ । तमह€ द‹˜‡ यत€शवर€ । •ाय œाणाल व‡दानत ॥७२॥
शर€—र महणत€ विपरा‚स€ । —रव‡ नाश समसता‚स€ । द‡वदानवादि•ा‚स€ । —रव‡ मƒतय लाधला œाणा ॥७३॥
—रव‡ बळ€स€ •ाय ाल‡ । बाणासरास€ फळ †ल‡ । ल‚•ानाथ •Œरव —‡ल‡ । वˆवसवत•ष‡तरास€ ॥७४॥
•वण œाण‡ व‡दानत । बरहमादि•ा न •ळ‡ …‚त । व‡द …सत€ …न‚त । —रव वƒथा तमह€ •रिता ॥७५॥
विšाराल †पल‡ हित । तर€ सा‚डा सरव भरा‚त । •ाय œाणता व‡दानत । šतरव‡द€ महणविता ॥७६॥
शर€—र‚š‡ वšन •‹नि । —रव‡ दाŸल‡ बह मन€ । œाण‹ †मह€ व‡द त€नह€ । सा‚— स‚हिता परिय‡सा ॥७७॥
य‡ण‡पर€ शर€—र‚स€ । ब‹लत€ बराहमण परिय‡स€ । सिदध महण‡ नामधार•ास€ । …प‚रव पढ‡ वरतल‡ ॥७८॥
व‡द šार€ †दि …‚त€ । शर€—र बराहमणा‚ निर‹पित€ । सा‚—‡न •ा •šितत€ । महण‡ सरसवत€—‚—ाधर ॥७९॥
‡ति शर€—रšरितरामƒत । तरिवि•रममनि वि–यात । विपर œयपतर मा—त । त‡ šरितर वरणिल‡ ॥८०॥
‡ति शर€—रšरितरपरम•था•लपतरŒ शर€नƒसि‚हसरसवतयपा–यान‡ सिदधनामधार•स‚वाद‡ दविœपरश‚सा नाम प‚šविश‹ऽधयायƒ
शर€—रदततातर‡यारपितमसत ।
“व€स‚–या ॥८०॥
॥शर€—रदततातर‡यारपणमसत॥
शर€ —रद‡व दतत...!!!