Jul 18
शà¥à¤°à¥€ गà¥à¤°à¥‚चरितà¥à¤° :: अधà¥à¤¯à¤¾à¤¯ तिसावा (संपूरà¥à¤£)
शà¥रीगणेशाय नमः । शà¥रीसरसà¥वतà¥यै नमः । शà¥रीगà¥रà¥भà¥यो नमः ।
नामधारक शिषà¥यराणा । लागे सिदà¥धाचिया चरणा । विनवीतसे कर जोडून । भकà¥तिभावेकरूनिया ॥१॥
जय जया सिदà¥धमà¥नि । तूचि तारक भवारà¥णी । अजà¥à¤žानतिमिर नासोनि । जà¥योतिःसà¥वरूप तूचि होसी ॥२॥
अविदà¥यामायासागरी । बà¥डालो होतो महापà¥री । तà¥à¤à¥€ कृपा जाहली तरी । तारिले माते सà¥वामिया ॥३॥
तà¥वा दाविला निज-पंथ । जेणे जोडे परमारà¥थ । विशà¥वपालक गà¥रà¥नाथ । तूचि होसी सà¥वामिया ॥४॥
गà¥रà¥à¤šरितà¥र सà¥धारस । तà¥वा पाजिला आमà¥हांस । तृपà¥त न होय गा मानस । तृषा आणिक होतसे ॥५॥
तà¥वा केलिया उपकारासी । उतà¥तीरà¥ण नवà¥हे मी वंशोवंशी । निजसà¥वरूप आमà¥हांसी । दाविले तà¥मà¥ही सिदà¥धमà¥नि ॥६॥
मागे कथा निरोपिलीसी । अभिनव जाहले सृषà¥à¤Ÿà¥€सी । पतिताकरवी खà¥यातीसी । वेद चारी मà¥हणविले ॥७॥
तà¥रिविकà¥रम महामà¥नेशà¥वरासी । बोधिले जà¥à¤žान पà¥रकाशी । पà¥ढे कथा वरà¥तली कैशी । विसà¥तारावे दातारा ॥८॥
à¤à¤•ोनि शिषà¥याचे वचन । संतोषला सिदà¥ध आपण । पà¥रेमभावे आलिंगोन । आशà¥वासीतसे तये वेळी ॥९॥
धनà¥य धनà¥य शिषà¥यमौळी । तà¥à¤œ लाधले अभीषà¥à¤Ÿ सकळी । गà¥रूची कृपा तातà¥à¤•ाळी । जाहली आता परियेसा ॥१०॥
धनà¥य धनà¥य तà¥à¤à¥€ वाणी । वेध लागला शà¥रीगà¥रà¥à¤šरणी । तूचि तरलासी भवारà¥णी । सकळाभीषà¥à¤Ÿà¥‡ साधतील ॥११॥
तà¥वा पà¥सिला वृतà¥तांत । संतोष à¤ाला आजि बहà¥त । शà¥रीगà¥रà¥महिमा असे खà¥यात । अगमà¥य असे सांगता ॥१२॥
à¤à¤•ेक महिमा सांगता । विसà¥तार होईल बहॠकथा । संकेतमारà¥à¤—े तà¥à¤œ आता । निरोपीतसे परियेसी ॥१३॥
पà¥ढे असता वरà¥तमानी । तया गाणगगà¥रामभà¥वनी । महिमा होतसे नितà¥यनूतनी । पà¥रखà¥यातरूप होऊनिया ॥१४॥
तà¥रयमूरà¥तीचा अवतार । à¤ाला नृसिंहसरसà¥वती नर । महिमा तà¥याची अपरंपारॠ। सांगता अगमà¥य परियेसा ॥१५॥
महिमा तया तà¥रयमूरà¥तीची । सांगता शकà¥ति आमà¥हा कैची काया धरूनि मानवाची । चरितà¥र केले भूमीवरी ॥१६॥
तया सà¥थानी असता गà¥रॠ। खà¥याति à¤ाली अपरांपरॠ। पà¥रकाशतà¥व चारी राषà¥à¤Ÿà¥र । समसà¥त येती दरà¥शना ॥१७॥
येती भकà¥त यातà¥रेसी । à¤à¤•ोभावे भकà¥तीसी । शà¥रीगà¥रà¥दरà¥शनमातà¥रेसी । सकळाभीषà¥à¤Ÿ पावती ॥१८॥
दैनà¥य पà¥रà¥ष होती शà¥रियायà¥à¤•à¥त । वांà¤à¥‡सी पà¥तà¥र होय तà¥वरित । कà¥षà¥ठे असेल जो पीडित । सà¥वरà¥ण होय देह तà¥याचा ॥१९॥
अकà¥षहीना अकà¥ष येती । बधिर करà¥णी à¤à¤•ती । अपसà¥मारादि रोग जाती । शà¥रीगà¥रà¥à¤šरणदरà¥शनमातà¥रे ॥२०॥
परीस लागता लोहासी । सà¥वरà¥ण होय नवल कायसी । शà¥रीगà¥रà¥à¤•ृपा होय जà¥यासी । सकळाभीषà¥à¤Ÿ पाविजे ॥२१॥
à¤से असता वरà¥तमानी । उतà¥तर दिशे माहà¥रसà¥थानी । होता विपà¥र महाघनी । नाम तया ’गोपीनाथ’ ॥२२॥
तया पà¥तà¥र होऊनि मरती । करी दà¥à¤ƒà¤– अनेक रीती । दतà¥तातà¥रेया आराधिती । सà¥तà¥रीपà¥रà¥ष दोघेजण ॥२३॥
पà¥ढे जाहला आणिक सà¥त । तया नाम ठेविती ’दतà¥त’ । असती आपण धनवंत । अति पà¥रीती वाढविले ॥२४॥
à¤à¤•चि पà¥तà¥र तया घरी । अति पà¥रीति तयावरी । à¤ाला पाच संवतà¥सरी । वà¥रतबंध केला तयासी ॥२५॥
वरà¥षे बारा होता तयासी । विवाह करिती पà¥रीतीसी । अतिसà¥à¤‚दर नोवरीसी । विचारूनि पà¥रीतिकरे ॥२६॥
मदनाचे रतीसरसी । रूप दिसे नोवरीसी । अति पà¥रीति सासूशà¥वशà¥रासी । महापà¥रेमे पà¥रतिपाळिती ॥२७॥
दंपती à¤à¤•चि वयेसी । अति पà¥रिय महा हरà¥षी । वरà¥धता à¤ाली षोडशी । वरà¥षे तया पà¥तà¥रासी ॥२८॥
दोघे सà¥à¤‚दर सà¥लकà¥षण । à¤à¤•ापरीस à¤à¤• पà¥राण । न विसंबिती कà¥षण कà¥षण । अतिपà¥रिय परियेसा ॥२९॥
à¤सी पà¥रेमे असता देखा । वà¥याधि आली तà¥या पà¥रà¥षा । अनेक औषधे देता à¤à¤•ा । आरोगà¥य नोहे तयासी ॥३०॥
नवचे अनà¥न तयासी । सदा राहे उपवासी । तà¥याची भारà¥या पà¥रीतीसी । आपण न घे सदा अनà¥न ॥३१॥
पà¥रà¥षावरी आपà¥ला पà¥राण । करी नितà¥य उपोषण । पतीस देता औषधे जाण । पà¥राशन करी परियेसा ॥३२॥
येणेपरी तीन वरà¥षी । à¤ाली वà¥याधि-कà¥षयासी । पतिवà¥रता सà¥तà¥री कैसी । पà¥रà¥षासवे कषà¥à¤Ÿतसे ॥३३॥
पà¥रà¥षदेह कà¥षीण à¤ाला । आपण तयासरसी अबला । तीरà¥थ घेऊनि चरणकमळा । काळ कà¥रमी तयाजवळी ॥३४॥
दà¥रà¥à¤—ंधि à¤ाले देह तà¥याचे । जवळी न येती वैदà¥य साचे । पतिवà¥रता सà¥मन तिचे । न विसंबेचि कà¥षणभरी ॥३५॥
जितà¥à¤•े अनà¥न पतीसी । तितà¥à¤•ेचि गà¥रास आपणासी । जैसे औषध देती तà¥यासी । आपण घेतसे परियेसा ॥३६॥
मातापिता दायाद गोती । समसà¥त तिसी वारिती । पतिवà¥रता जà¥à¤žानवंती । न à¤à¤•े बोल कवणाचे ॥३७॥
दिवà¥यवसà¥तà¥रादि आभरणे । तà¥यजिली समसà¥त भूषणे । पà¥रà¥षावरी आपà¥ला पà¥राण । काय सà¥à¤– मà¥हणतसे ॥३८॥
उभयतांची मातापिता । महाधनिक शà¥रीमंता । पà¥तà¥रकनà¥येसी पाहता । दà¥à¤ƒà¤– करिती परियेसा ॥३९॥
अनेक जपानà¥षà¥ठान । मंतà¥रविदà¥या महाहवन । अपरिमित बà¥राहà¥मणभोजन । करविताति अवधारा ॥४०॥
अनेक परीचे वैदà¥य येती । दिवà¥य रस-औषधे देती । शमन नवà¥हे कवणे रीती । महावà¥याधीने वà¥यापिले ॥४१॥
पà¥सती जाणतà¥या जà¥योतिषà¥यासि । पूजा करिती कà¥ळदेवतांसी । काही केलिया पà¥तà¥रासी । आरोगà¥य नोहे सरà¥वथा ॥४२॥
वैदà¥य मà¥हणती तये वेळी । नवà¥हे बरवे तà¥यासी अढळी । राखील जरी चंदà¥रमौळी । मनà¥षà¥ययतà¥न नवà¥हे आता ॥४३॥
à¤से à¤à¤•ोनि मातापिता । दà¥à¤ƒà¤–े दाटली करिती चिंता । जय जया जगनà¥नाथा । दतà¥तातà¥रेया गà¥रà¥मूरà¥ति ॥४४॥
आराधोनिया तà¥मà¥हांसी । पà¥तà¥र लाधलो संतोषी । पापरूप आपणासी । निधान केवी राहो पाहे ॥४५॥
à¤à¤•चि पà¥तà¥र आमचे वंशी । तà¥याते जरी न राखिसी । पà¥राण देऊ तयासरसी । दतà¥तातà¥रेया सà¥वामिया ॥४६॥
à¤से नानापरी देखा । दà¥à¤ƒà¤– करिती जननीजनका । वारीतसे पà¥तà¥र à¤à¤•ा । मातापिता आलिंगोनि ॥४७॥
मà¥हणे आपà¥ले भोग सरले । जितà¥à¤•े ऋण तà¥मà¥हा दिधले । अधिक कैचे घेऊ भले । ऋणानà¥बंध न चà¥à¤•ेचि ॥४८॥
à¤से à¤à¤•ोनि मातापिता । दोघे जाहली मूरà¥à¤šà¥à¤›ागता । पà¥तà¥रावरी लोळता । महादà¥à¤ƒà¤–े दाटोनिया ॥४९॥
मà¥हणती ताता पà¥तà¥रराया । आमà¥à¤šà¥€à¤†शा à¤ाली वाया । पोषिसी आमà¥हा मà¥हणोनिया । निशà¥à¤šय केला होता आपण ॥५०॥
उबगोनिया आमà¥हांसी । सोडूनि केवी जाऊ पाहसी । वृदà¥धापà¥यपणी आपणांसी । धरà¥म घडे केवी तà¥à¤œ ॥५१॥
à¤à¤•ोनि मातापितावचन । विनवीतसे आकà¥रंदोन । करणी ईशà¥वराधीन । मनà¥षà¥ययतà¥न काय चाले ॥५२॥
मातापितà¥यांचे ऋण । पà¥तà¥रे करावे उतà¥तीरà¥ण । तरीच पà¥तà¥रतà¥व पावणे । नाही तरी दगडापरी ॥५३॥
मातेने केले मज पोषण । à¤à¤•े घडीचे सà¥तनपान । उतà¥तीरà¥ण नवà¥हे भवारà¥ण । जनà¥मांतरी येऊनिया ॥५४॥
आपण जनà¥मलो तà¥मचे उदरी । कषà¥à¤Ÿ दाविले अतिभारी । सौखà¥य न देखा कवणेपरी । à¤सा आपण पापी देखा ॥५५॥
आता तà¥मà¥ही दà¥à¤ƒà¤– न करणे । परमारà¥थी दृषà¥à¤Ÿà¥€ देणे । जैसे काही असेल होणे । बà¥रहà¥मादिका न सà¥à¤Ÿà¥‡à¤šि ॥५६॥
येणेपरी जननीजनका । संभाषीतसे पà¥तà¥र निका । तेणेपरी सà¥तà¥रियेसी देखा । सांगतसे परियेसा ॥५७॥
मà¥हणे à¤à¤• पà¥राणेशà¥वरी । à¤ाले आमà¥à¤šà¥‡ दिवस सरी । मजनिमितà¥ते कषà¥à¤Ÿलीस भारी । वृथा गेले कषà¥à¤Ÿ तà¥à¤à¥‡ ॥५८॥
पूरà¥वजनà¥मीचे वैरपण । तà¥à¤œसी होता माà¤ा शीण । मà¥हणोनि तूते दिधले जाण । जनà¥मांतरीचे कषà¥à¤Ÿ देखा ॥५९॥
तू जरी रहासी आमà¥à¤šà¥‡ घरी । तà¥à¤œ पोशितील परिकरी । तà¥à¤œ वाटेल कषà¥à¤Ÿ भारी । जाई आपà¥ले माहेरा ॥६०॥
à¤से तà¥à¤à¥‡ सà¥à¤‚दरीपण । न लाधे आपण दैवहीन । न राहे तà¥à¤à¥‡ अहेवपण । माà¤à¥‡ अंग सà¥परà¥शता ॥६१॥
à¤à¤•ोनि पतीचे वचन । मूरà¥à¤šà¥à¤›ा आली ततà¥à¤•à¥षण । माथा लावूनिया चरणा । दà¥à¤ƒà¤– करी तये वेळी ॥६२॥
मà¥हणे सà¥वामी पà¥राणेशà¥वरा । तà¥मà¥ही मज न अवà¥हेरा । तà¥हांसरी दातारा । आणिक नाही गति आपणा ॥६३॥
जेथे असे तà¥मचा देह । सवेचि असे आपण पाहे । मनी न करा संदेह । समागमी तà¥मची आपण ॥६४॥
à¤से दोघांचिया वचनी । à¤à¤•ोनिया जनकजननी । देह टाकोनिया धरणी । दà¥à¤ƒà¤– करिती तयेवेळी ॥६५॥
उठवूनिया शà¥वशà¥रासी । संबोखीतसे सासूसी । न करा चिंता, हो भरवसी । पति आपà¥ला वाचेल ॥६६॥
विनवीतसे तये वेळी । आमà¥हा राखेल चंदà¥रमौळी । पाठवा à¤à¤–ादà¥या सà¥थळी । पति आपà¥ला वाचेल ॥६७॥
सांगती लोक महिमा खà¥याति । नरसिंहसरसà¥वती शà¥रीगà¥रà¥मूरà¥ति । गाणगापà¥री वास करिती । तया सà¥वामी पहावे ॥६८॥
तà¥याचे दरà¥शनमातà¥रेसी । आरोगà¥य होईल पतीसी । आमà¥हा पाठवा तà¥वरितेसी । मà¥हणोनि चरणा लागली ॥६९॥
मानवली गोषà¥à¤Ÿ समसà¥तांसी । मातापिताशà¥वशà¥रांसी । निरोप घेऊनि सकळिकांसी । निघती à¤ाली तये वेळी ॥७०॥
तया रोगिया करोनि डोली । घेवोनि निघाली ते बाळी । विनवीतसे तये वेळी । आपले सासूशà¥वशà¥रांसी ॥७१॥
सà¥थिर करूनि अंतःकरण । सà¥à¤–े रहावे दोघेजण । पति असे माà¤ा पà¥राण । राखील माà¤à¥‡ कà¥ळदैवत ॥७२॥
मà¥हणोनि सासूशà¥वशà¥रांसी । नमन करी पà¥रीतीसी । आशीरà¥वाद देती हरà¥षी । अहेवपण सà¥थिर होय ॥७३॥
तà¥à¤à¥‡ दैवे तरी आता । आमà¥à¤šा पà¥तà¥र वाचो वो माता । मà¥हणोनि निघाले बोळवीत । आशीरà¥वाद देताति ॥७४॥
येणेपरी पतीसहित । निघती à¤ाली पतिवà¥रता । कà¥वचितà¥à¤•ाळ मारà¥à¤— कà¥रमिता । आली गाणगापà¥रासी ॥७५॥
मारà¥à¤— कà¥रमिता रोगियासी । अधिक जाहला तà¥रिदोषी । उतरता गà¥रामपà¥रदेशी । अतिसंकट जाहले पै ॥७६॥
विचारिता शà¥रीगà¥रूसी गेले होते संगमासी । जावे मà¥हणोनि दरà¥शनासी । निघती à¤ाली तये वेळी ॥७७॥
पतिवà¥रता तये वेळ । आली आपà¥ले पतीजवळ । पहाता जाहला अंतकाळ । पà¥राण गेला ततà¥à¤•à¥षणी ॥७८॥
आकांत करी ते नारी । लोळतसे धरणीवरी । भोसकूनि घà¥यावया घेता सà¥री । वारिती तियेसी गà¥राम लोक ॥७९॥
आफळी शिरे भूमीसी । हाणी उरी पाषाणेसी । केश मोकळे आकà¥रोशी । पà¥रलापीतसे परियेसा ॥८०॥
हा हा देवा काय केले । का मज गाईसी गांजिले । आशा करूनि आलà¥ये । राखिसी पà¥राण मà¥हणोनि ॥८१॥
पूजेसी जाता देउळात । पडे देऊळ करी घात । à¤शी कानी न à¤à¤•ो मात । दृषà¥à¤Ÿांत à¤ाला आपणासी ॥८२॥
उषà¥णकाळी तापोनि नरॠ। ठाकोनि जाय à¤à¤–ादा तरॠ। वृकà¥षचि पडे आघात थोरॠ। तयापरी à¤ाले मज ॥८३॥
तृषेकरूनि पीडित । जाय मनà¥षà¥य गंगेत । संधी सà¥सरी करी घात । तयापरी मज à¤ाले ॥८४॥
वà¥याघà¥रभये पळे धेनॠ। जाय आधार मà¥हणोनॠ। तेथेचि वधिती यवनॠ। तयापरी à¤ाले मज ॥८५॥
à¤सी पापी दैवहीन । आपà¥ले पतीचा घेतला पà¥राण । मातापितरांसी तà¥यजून । घेवोनि आलà¥ये विदेशी ॥८६॥
येणेपरी दà¥à¤ƒà¤– करीत । पाहू आले जन समसà¥त । संभाषिताति दà¥à¤ƒà¤–शमता । अनेकपरीकरूनिया ॥८७॥
वारिताति नारी सà¥वासिनी । का वो दà¥à¤ƒà¤– करिसी कामिनी । विचार करी अंतःकरणी । होणार न चà¥à¤•े सकळिकांसी ॥८८॥
à¤से मà¥हणता नगरनारी । तिसी दà¥à¤ƒà¤– à¤ाले भारी । आठवीतसे परोपरी । आपà¥ले जनà¥मकरà¥म सकळ ॥८९॥
à¤à¤•ा तà¥मà¥ही मायबहिणी । आता कैची वाचू पà¥राणी । पतीसी आलà¥ये घेऊनि । याची आशा करोनिया ॥९०॥
आता कवणा शरण जावे । राखेल कोण मज जीवे । पà¥राणेशà¥वरा तà¥यजूनि जीवे । केवी वाचू मà¥हणतसे ॥९१॥
बाळपणी गौरीसी । पूजा केली शंकरासी । विवाह होता परियेसी । पूजा केली मंगळागौरी ॥९२॥
अहेवपणाचे आशेनी । पूजा केली मà¥या भवानी । सांगती माते सà¥वासिनी । अनेकपरी वà¥रतादिके ॥९३॥
जे जे सांगती माते वà¥रत । केली पूजा अखंडित । समसà¥त जाहले आता वà¥यरà¥थ । रà¥सली गौरी आपणावरी ॥९४॥
आता माà¤िये हळदीसी । चोर पडले गळेसरीसी । सरà¥वसà¥व दिधले वनà¥हीसी । कंकण-कंचà¥à¤•ी परियेसा ॥९५॥
कोठे गेले माà¤à¥‡ पà¥णà¥य । वृथा पूजिला गौरीरमण । कैसे केले मज निरà¥वाण । à¤à¤•ा मायबहिणी हो ॥९६॥
केवी राहू आता आपण । पति होता माà¤ा पà¥राण । लोकांसरिसा नोहे जाण । पà¥राणेशà¥वर परियेसा ॥९७॥
à¤से नानापरी देखा । करी पतिवà¥रता दà¥à¤ƒà¤–ा । पतीचà¥या पाहूनिया मà¥à¤–ा । आणिक दà¥à¤ƒà¤– अधिक करी ॥९८॥
आलिंगोनि पà¥रेतासि । रोदन करी बहà¥वसी । आठवी आपà¥ले पूरà¥व दिवसी । पूरà¥वसà¥नेह तये वेळी ॥९९॥
मà¥हणे पà¥रà¥षा पà¥राणेशà¥वरा । कैसे माà¤à¥‡ तà¥यजिले करा । उबग आला तà¥मà¥हा थोरा । मà¥हणोनि माते उपेकà¥षिले ॥१००॥
कैसी आपण दैवहीन । तटाकी खापर लागता भिनà¥न । होतासि तू निधान । आयà¥षà¥य तà¥à¤à¥‡ उणे जहाले ॥१०१॥
तà¥मचे मातापितयांसी । सांडूनि आणिले परदेशी । जेणेपरी शà¥रावणासी । वधिले राये दशरथे ॥१०२॥
तैसी तà¥मची जनकजननी । तà¥मà¥हा आणिले तà¥यजूनि । तà¥मची वारà¥ता à¤à¤•ोनि । पà¥राण तà¥यजितील दोघेजण ॥१०३॥
तीन हतà¥या भरवसी । घडलà¥या मज पापिणीसी । वैरिणी होय मी तà¥मà¥हांसी । पतिघातकी आपण सतà¥य ॥१०४॥
à¤शी पापिणी चांडाळी । निंदा करिती लोक सकळी । पà¥राणे घेतला मीचि बळी । पà¥राणेशà¥वरा दातारा ॥१०५॥
सà¥तà¥री नवà¥हे मी तà¥मची वैरी । जैसी तिखट शसà¥तà¥र सà¥री । वेधिली तà¥मचे शरीरी । घेतला पà¥राण आपणचि ॥१०६॥
मातापिता बंधॠसकळी । जरी असती तà¥मà¥हाजवळी । मà¥à¤– पाहती अंतकाळी । तà¥यांसि विघà¥न आपण केले ॥१०७॥
माà¤à¥या वृदà¥ध सासूसासरà¥यात । होती तà¥मची आस । पà¥रला नाही तà¥यांचा सोस । तà¥याते सांडोनि केवी जाता ॥१०८॥
à¤à¤•चि उदरी तà¥मà¥ही तà¥यासी । उबगलेति पोसावयासी । आमà¥हा कोठे ठेवूनि जासी । पà¥राणेशà¥वरा दातारा ॥१०९॥
आता आपण कोठे जावे । कवण माते पोसील जीवे । न सांगता आमà¥हांसी बरवे । निघोनि गेलासी पà¥राणेशà¥वरा ॥११०॥
तू माà¤ा पà¥राणेशà¥वरॠ। तà¥à¤à¥‡ ममतà¥व केवी विसरू । लोकासमान नवà¥हसी नरॠ। पà¥रतिपाळिले पà¥रीतिभावे ॥१११॥
कधी नेणे पृथकà¥शयन । वामहसà¥त-उसेवीण । फà¥à¤Ÿतसे अंतःकरण । केवी वाचो पà¥राणेशà¥वरा ॥११२॥
किती आठवू तà¥à¤à¥‡ गà¥ण । पति नवà¥हसी माà¤ा पà¥राण । सोडोनि जातोसि निरà¥वाण । कवणेपरी वाचू मी ॥११३॥
आता कवण थारà¥य जाणे । कवण घेतील मज पोसणे । ’बालविधवा’ मà¥हणोनि जन । निंदापवाद ठेविती ॥११४॥
à¤à¤•ही बà¥दà¥धि मज न सांगता । तà¥यजिला आतà¥मा पà¥राणनाथा । कोठे जावे आपण आता । केशवपन करूनि ॥११५॥
तà¥à¤à¥‡ पà¥रेम होते भरलà¥ये । मातापितयाते विसरलà¥ये । तà¥यांचे घरा नाही गेलà¥ये । बोलावनी नितà¥य येती ॥११६॥
केवी जाऊ तà¥यांचà¥या घरा । उपेकà¥षितील पà¥राणेशà¥वरा । दैनà¥यवृतà¥ती दातारा । चितà¥तवृतà¥ति केवी धरू ॥११७॥
जववरी होतासी तू छतà¥र । सरà¥वा ठायी मी पवितà¥र । मानिती सकळ इषà¥à¤Ÿमितà¥र । आता निंदा करतील ॥११८॥
सासूशà¥वशà¥रापाशी जाणे । मज देखता तà¥याही मरणे । गृह जहाले अरणà¥य । तà¥मà¥हाविणे पà¥राणेशà¥वरा ॥११९॥
घेवोनि आलà¥ये आरोगà¥यासी । येथे ठेवूनि तà¥मà¥हांसी । केवी जाऊ घरासी । राकà¥षसी मी पापीण ॥१२०॥
à¤से नानापरी ते नारी । दà¥à¤ƒà¤– करी अपरांपरी । इतà¥à¤•े होता अवसरी । आला तेथे सिदà¥ध à¤à¤• ॥१२१॥
भसà¥मांकित जटाधारी । रà¥दà¥राकà¥षमाळाभूषण-अळंकारी । तà¥रिशूळ धरिला असे करी । येऊनि जवळी उभा ठेला ॥१२२॥
संभाषीतसे तया वेळी । का वो पà¥रलापिसी सà¥थूळी । जैसे लिहिले कपाळी । तयापरी होतसे ॥१२३॥
पूरà¥वजनà¥मीचे तपफळ । भोगणे आपण हे अढळ । वाया रडसी निरà¥फळ । शोक आता करू नको ॥१२४॥
दिवस आठ जरी तू रडसी । न ये पà¥राण पà¥रेतासी । जैसे लिहिले ललाटेसी । तयापरी घडेल जाण ॥१२५॥
मूढपणे दà¥à¤ƒà¤– करिसी । समसà¥ता मरण तू जाणसी । कवण वाचला असे धरितà¥रीसी । सांग आमà¥हा मà¥हणतसे ॥१२६॥
आपà¥ला मà¥हणसी पà¥राणेशà¥वरॠ। कोठे उपजला तो नरॠ। तà¥à¤ा जनà¥म à¤ाला येरॠ। कवण तà¥à¤à¥€ मातापिता ॥१२७॥
पूर येता गंगेत । नानापरीची काषà¥ठे वाहत । येऊनि à¤à¤•े ठायी मिळत । फाकती आणिक चहूकडे ॥१२८॥
पाहे पा à¤à¤•ा वृकà¥षावरी । येती पकà¥षी अपरांपरी । कà¥रमोनि पà¥रहर चारी । जाती मागà¥ती चहूकडे ॥१२९॥
तैसा हा संसार जाण नारी । कवण वाचला असे सà¥थिरी । मायामोहे कलतà¥रपà¥तà¥री । पति मà¥हणसी आपà¥ला ॥१३०॥
गंगेमधà¥ये जैसा फेन । तेणेपरी देह जाण । सà¥थिर नोहे याचि कारण । शोक वृथा करू नको ॥१३१॥
पंचभूतातà¥मक देह । ततà¥संबंधी गà¥ण पाहे । आपà¥ले करà¥म कैसे आहे । तैसा गà¥ण उदà¥भवे ॥१३२॥
गà¥णानà¥बंधे करà¥मे घडती । करà¥मासारिखी दà¥à¤ƒà¤–-पà¥रापà¥ति । मायामोहाचिया रीती । मायामयसंबंधे ॥१३३॥
मायासंबंधे मायागà¥ण । उपजे सतà¥तà¥व-रज-तमोगà¥ण । येणेचि तीनà¥हि देह जाण । तà¥रिगà¥णातà¥मक देह हा ॥१३४॥
हा संसार वरà¥तमान । समसà¥त करà¥माचे अधीन । सà¥à¤–दà¥à¤ƒà¤– आपà¥ले गà¥ण । भोगिजे आपà¥ले आरà¥à¤œव ॥१३५॥
कलà¥पकोटी दिवसवरी । देवास आयà¥षà¥य आहे जरी । तà¥यासी काळ न चà¥à¤•े सरी । मनà¥षà¥याचा कवण पाड ॥१३६॥
काळ समसà¥तांसी कारण । करà¥माधीन देह-गà¥ण । सà¥थिर कलà¥पिता साधारण । पंचभूत देहासी ॥१३७॥
काळ-करà¥म-गà¥णाधीन । पंचभूतातà¥मक देह जाण । उपजता संतोष नको मना । मेलिया दà¥à¤ƒà¤– न करावे ॥१३८॥
जधी गरà¥भ होता नरॠ। जाणिजे नशà¥य मà¥हणोनि पà¥रखà¥यात थोरॠ। तà¥याचे जैसे गà¥णकरà¥म-विवरॠ। तैसे मरण जनà¥म परियेसा ॥१३९॥
कोणा मृतà¥यॠपूरà¥ववयसी । कवणा मृतà¥यॠवृदà¥धापà¥येसी । जैसे आरà¥à¤œव असे जà¥यासी । तयापरी घडे जाणा ॥१४०॥
पूरà¥वजनà¥मारà¥à¤œवासरसी । भोगणे होय सà¥à¤–दà¥à¤ƒà¤–अंशी । कलतà¥र-पà¥तà¥र-पति हरà¥षी । पापपà¥णà¥यांशे जाणा ॥१४१॥
आयà¥षà¥य सà¥à¤–दà¥à¤ƒà¤– जाणा । समसà¥त पापवशà¥य-पà¥णà¥य । ललाटी लिहिले असे बà¥रहà¥माने । अढळ जाण विदà¥वजà¥à¤œना ॥१४२॥
à¤à¤–ादे समयी करà¥मासी । लंघिजेल पà¥णà¥यवशी । देवदानवमनà¥षà¥यांसी । काळ न चà¥à¤•े भरवसे ॥१४३॥
संसार मà¥हणजे सà¥वपà¥नापरी । इंदà¥रजाल-गारà¥डीसरी । मिथà¥या जाण तयापरी । दà¥à¤ƒà¤– आपण करू नये ॥१४४॥
शतसहसà¥तà¥रकोटि जनà¥मी । तू कवणाची कोण होतीस गृहिणी । वाया दà¥à¤ƒà¤– करिसी à¤णी । मूरà¥à¤–पणेकरूनिया ॥१४५॥
पंचभूतातà¥मक शरीर । तà¥वचा मांस शिरा रà¥धिर । मेद मजà¥à¤œा असà¥थि नर । विषà¥ठा-मूतà¥र-शà¥रà¥लेषà¥मसंबंधी ॥१४६॥
à¤शा शरीरअघोरात । पाहता काय असे सà¥वारà¥थ । मल मूतà¥र भरले रकà¥त । तयाकारणे शोक का करिसी ॥१४७॥
विचार पाहे पà¥ढे आपà¥ला । कोणेपरी मारà¥à¤— असे भला । संसारसागर पाहिजे तरला । तैसा मारà¥à¤— पाहे बाळे ॥१४८॥
येणेपरी तियेसी । बोधिता à¤ाला तापसी । जà¥à¤žान à¤ाले तियेसी । सांडी शोक तयावेळी ॥१४९॥
कर जोडोनि तये वेळी । माथा ठेविनि चरणकमळी । विनवीतसे करà¥नाबहाळी । उदà¥धरी सà¥वामी मà¥हणोनिया ॥१५०॥
कवण मारà¥à¤— आपणासी । जैसा सà¥वामी निरोप देसी । जनक जननी तू आमà¥हासी । तारी तारी मà¥हणतसे ॥१५१॥
कवणेपरी तरेन आपण । हा संसार भवारà¥ण । तà¥à¤ा निरोप करीन । मà¥हणोनि चरणा लागली ॥१५२॥
à¤à¤•ोनि तियेचे वचन । सांगे योगी पà¥रसनà¥नवदन । बोलतसे विसà¥तारून । आचरण सà¥तà¥रियांचे ॥१५३॥
मà¥हणोनि सरसà¥वती गंगाधर । सांगे गà¥रà¥à¤šरितà¥रविसà¥तार । à¤à¤•ता समसà¥त पाप दूर । सकळाभीषà¥à¤Ÿà¥‡ साधती ॥१५४॥
इति शà¥रीगà¥रà¥à¤šरितà¥रामृते परमकथाकलà¥पतरौ शà¥रीनृसिंहसरसà¥वतà¥यà¥पाखà¥याने सिदà¥धनामधारकसंवादे पà¥रेतांगनाशोको नाम तà¥रिंशतà¥तमोऽधà¥यायः
शà¥रीगà¥रà¥दतà¥तातà¥रेयारà¥पितमसà¥तॠ।
ओवीसंखà¥या ॥१५४॥
॥शà¥रीगà¥रà¥दतà¥तातà¥रेयारà¥पणमसà¥तà¥॥
शà¥री गà¥रà¥देव दतà¥त...!!!
