Aug 01
शà¥à¤°à¥€ गà¥à¤°à¥‚चरितà¥à¤° :: अधà¥à¤¯à¤¾à¤¯ बतà¥à¤¤à¤¿à¤¸à¤¾à¤µà¤¾ (संपूरà¥à¤£)
शà¥रीगणेशाय नमः ।
पतिवà¥रतेचिया रिति । सांगे देवा बृहसà¥पति । सहगमनी फलशà¥रà¥ति । येणेपरी निरोपिली ॥१॥
विधवापणाचा आचारू । सांगता à¤ाला देववरू । पà¥सताती ऋषेशà¥वरू । à¤à¤•ा शà¥रोते à¤à¤•चितà¥ते ॥२॥
जवळी नसता आपà¥ला पति । तà¥याते मरण à¤ालिया पà¥रापà¥ति । काय करावे तà¥याचे सती । सहगमन केवी करावे ॥३॥
अथवा असेल गरोदरी । असे तीते कनà¥याकà¥मरी । काय करावे तिये नारी । मà¥हणून विनविती गà¥रूसी ॥४॥
à¤à¤•ोनि देवांचे वचन । सांगता जाला विसà¥तारोन । à¤à¤•चितà¥ते करून । à¤à¤•ा शà¥रोते सकळ ॥५॥
पति जवळी असे जरी । सहगमनी जावे तिये नारी । असता आपण गरोदरी । करू नये सहगमन ॥६॥
सà¥तनपानी असता कà¥मारू । तिणे करिता पाप थोरू । पà¥रà¥ष मेला असेल दà¥रू । सहगमन करू नये ॥७॥
तिणे असावे विधवापणे । विधिपूरà¥वक आचरणे । सहगमासमाने । असे पà¥णà¥य परियेसा ॥८॥
विधवापणाचा आचारू । करिता असे पà¥णà¥य थोरू । निवरà¥तता आपà¥ला भà¥रतारू । केशवपन करावे ॥९॥
जà¥या का विधवा केश राखिती । तà¥यांची à¤à¤•ा फलशà¥रà¥ति । केश पà¥रà¥षासी बाधिती । नरकापरी परियेसा ॥१०॥
यासà¥तव करणे केशवपण । करावे तिणे नितà¥य सà¥नान । à¤à¤• वेळा भोजन । करावे तिणे परियेसा ॥११॥
à¤à¤• धानà¥याचे अनà¥न । करावे तिणे भोजन । तीन दिवस उपोषण । करावे तिणे भकà¥तीने ॥१२॥
पाच दिवस पकà¥षमासास । करावा तिणे उपवास । अथवा चांदà¥रायणगà¥रास । भोजन करणे परियेसा ॥१३॥
चंदà¥रोदय बीजेसी । à¤à¤• गà¥रास तया दिवसी । चढते घà¥यावे पंधरा दिवसी । पौरà¥णिमेसी भोजन ॥१४॥
कृषà¥णपकà¥षी येणेपरी । गà¥रास घà¥यावे उतरत नारी । अमावासà¥या येता जरी । à¤à¤• गà¥रास जेवावा ॥१५॥
शकà¥ति नाही जियेसी । à¤à¤•ानà¥न जेवावे परियेसी । अथवा फल-आहारेसी । अथवा शाका-आहार देखा ॥१६॥
अथवा घà¥यावे कà¥षीर मातà¥र । कधी न घà¥यावे अपवितà¥र । जेणे राहे पà¥राण मातà¥र । शà¥वासोचà¥à¤›à¥वास चाले à¤से ॥१७॥
शयन करिता मंचकावरी । पà¥रà¥ष घाली रौरव घोरी । भोगी नरक निरंतरी । पतीसहित परियेसा ॥१८॥
करू नये मंगलसà¥नान । अथवा देहमरà¥दन । गंध परिमल तांबूल जाण । पà¥षà¥पादि तिणे वरà¥à¤œावे ॥१९॥
पà¥तà¥रावीण असे नारी । करणे तरà¥पण पà¥तà¥रापरी । तीळ दरà¥भ कà¥शधारी । गोतà¥रनाम उचà¥à¤šारावे ॥२०॥
विषà¥णà¥पूजा करावी नितà¥य । आपà¥ला पà¥रà¥ष हा निशà¥à¤šित । पà¥रà¥ष आठवोनि चितà¥त । विषà¥णà¥सà¥थानी मानिजे ॥२१॥
पà¥रà¥ष असता जेणेपरी । पतिनिरोपे आचार करी । तेणेचि रीती विषà¥णॠअवधारी । तà¥याचे निरोपे आचरावे ॥२२॥
तीरà¥थयातà¥रा उपासवà¥रत । विषà¥णà¥निरोपे करावे निशà¥à¤šित । अथवा गà¥रॠदà¥विज विखà¥यात । तà¥यांचे निरोपे आचरावे ॥२३॥
आपण असता सà¥वासिनी । जà¥या वसà¥तूची पà¥रीति अंतःकरणी । तैशी वसà¥तॠदà¥यावी धणी । विदà¥वजà¥à¤œनविपà¥रांसी ॥२४॥
वैशाख माघ कारà¥तिकमास । अनेक सà¥नानी आचारविशेष । माघसà¥नान तीरà¥थास । विषà¥णà¥सà¥मरणे करावे ॥२५॥
वैशाखी जळकà¥à¤‚भदान । कारà¥तिकी दीपआराधन । बà¥राहà¥मणा दà¥यावे घृतदान । यथाशकà¥तà¥या दकà¥षिणेसी ॥२६॥
माघमासी तिळघृतेसी । दà¥यावे दान विपà¥रांसी । अरणà¥यात वैशाखमासी । पोई घालिजे निरà¥मळोदके ॥२७॥
शिवालयी ईशà¥वरावरी । गळती ठेविजे निरà¥मळ वारी । गंध परिमळ पूजा करी । तेणे पà¥णà¥य अगाध ॥२८॥
विपà¥राचिया घरोघरी । उदक घालिजे शकà¥तà¥यानà¥सारी । अनà¥न दà¥यावे निरà¥धारी । अतिथिकाळी परियेसा ॥२९॥
तीरà¥थयातà¥रे जातà¥या लोका । तà¥याते दà¥यावà¥या छतà¥रपादà¥à¤•ा । येता आपलà¥या गृहांतिका । पादपà¥रकà¥षालन करावे ॥३०॥
वारा घालावा विà¤णेसी । वसà¥तà¥र दà¥यावे परिधानासी । गंध तांबूल परिमळासी । करà¥पूरवेलादि परियेसा ॥३१॥
जलपातà¥र दà¥यावे शकà¥तीसी । गà¥डपान आमà¥रपानेसी । दà¥राकà¥षे करà¥दळीफळेसी । बà¥राहà¥मणा दà¥यावे मनोहर ॥३२॥
जे जे दान दà¥यावे दà¥विजा । पतीचà¥या नावे अरà¥पिजे वोजा । संकलà¥पून पà¥रà¥षकाजा । धरà¥म करणे येणेपरी ॥३३॥
कारà¥तिकमासी जवानà¥न । अथवा जेविजे à¤à¤•ानà¥न । वृताक माष मसूर लवण । तैलादि मधॠवरà¥à¤œावे ॥३४॥
वरà¥à¤œावे कासà¥यपातà¥र । आणिक वरà¥à¤œावे दà¥विदलमातà¥र । मनी असावे पवितà¥र । à¤à¤•ागà¥रेसी परियेसा ॥३५॥
पलाशपातà¥री भोजन करावे । शà¥à¤šि उदà¥यापन करावे । जे जे वà¥रत धराते । तà¥याते उजवावे ततà¥तà¥वता ॥३६॥
घृतभरित कासà¥यपातà¥र । विपà¥रा दà¥यावे पवितà¥र । भूमिशयन केले वà¥रत । मंचक दà¥यावा विपà¥रासी ॥३७॥
जे जे वसà¥तॠतà¥यजिली आपण । ते ते दà¥यावी बà¥राहà¥मणालागून । रसदà¥रवà¥ये à¤à¤• मास जाण । तà¥याग करावी परियेसा ॥३८॥
तà¥यजूनिया दधि कà¥षीर । उदà¥यापन आचार मनोहर । असलिया शकà¥तà¥यनà¥सार । धेनॠदà¥यावी सालंकृत ॥३९॥
विशेषे असे आणिक वà¥रत । दीपदान असे खà¥यात । वरà¥णिता महिमा अनंत । देवांसी मà¥हणे बृहसà¥पति ॥४०॥
दीपदान भाग सोळा । वरकड नसती धरà¥म सकळा । या कारणे अनंतफळा । दीपदान करावे ॥४१॥
माघसà¥नान माघमासी । करणे सूरà¥योदयासी । येणेपरी à¤à¤• मासी । आचरावे भकà¥तीने ॥४२॥
लाडू तिळ खरà¥à¤œà¥रेसी । करूनि पकà¥वानà¥ने बà¥राहà¥मणांसी । दà¥यावी तिणे भकà¥तीसी । दकà¥षिणेसहित जाणा ॥४३॥
शरà¥à¤•रा मिरे à¤ळेसी । तळून अपूप घृतेसी । दान दà¥यावे यतीसी । भोजन दà¥यावे अतीता ॥४४॥
हेमंतऋतॠहोता जाण । वà¥हावया शीतनिवारण । काषà¥ठे दà¥यावी विपà¥राकारणे । वसà¥तà¥रे दà¥यावी दà¥विजांसी ॥४५॥
परà¥यंक दà¥यावा सà¥षà¥पà¥तीसी । à¤à¤–ादà¥या भलà¥या बà¥राहà¥मणासी । चितà¥र रकà¥त वसà¥तà¥रेसी । कंबळ दà¥यावे विपà¥रवरà¥à¤—ा ॥४६॥
वà¥हावया शीतनिवारण । औषध दà¥यावे उषà¥ण उषà¥ण । तांबूलदान परिपूरà¥ण । दà¥यावे à¤ळाकरà¥पूरेसी ॥४७॥
गृहदान दà¥यावे विपà¥रासी । सांवतà¥सरिक गà¥रामेसी । जाता तीरà¥थयातà¥रेसी । पादरकà¥षा देईजे ॥४८॥
गंध परिमळ पà¥षà¥पेसी । पूजा करावी केशवासी । रà¥दà¥राभिषेक विधींसी । अभिषेकावा गौरीहर ॥४९॥
धूप दीप नैवेदà¥यसी । पूजा करावी षोडशी । पà¥रीति बहॠशंकरासी । दीपमाळा उजळिता ॥५०॥
आणिक सà¥à¤—ंध गंधेसी । तांबूलदान विधींसी । करà¥पूरलवंगादि विविधेसी । भकà¥तिभावे अरà¥पिजे ॥५१॥
आपला पà¥रà¥ष धà¥यावोनि मनी । नारायण तो मà¥हणोनि । पूजा करावी à¤à¤•े मनी । भकà¥तिभावे परियेसा ॥५२॥
नेमे असावे तिये नारी । न बैसावे बैलावरी । लेवू नये चोळी करी । शà¥वेतवसà¥तà¥र नेसावे ॥५३॥
रकà¥त कृषà¥ण चितà¥र वसà¥तà¥र । लेता जाण दोष बहà¥त । आणिक असे वà¥रत । पà¥तà¥राचे बोल वरà¥तावे ॥५४॥
’आतà¥मा वै पà¥तà¥र नाम’ । मà¥हणून बोलती वेदागम । पतीपासून पà¥तà¥रजनà¥म । पà¥तà¥रआजà¥à¤žà¥‡त असावे ॥५५॥
à¤सा आचार विधवेसी । असे शासà¥तà¥रपà¥राणेसी । जरी आचरती भकà¥तीसी । सहगमनाचे फळ असे ॥५६॥
पापी जरी पति असला । असेल पूरà¥वी निवरà¥तला । नरकामधà¥ये वासà¥ल केला । पापरूपे भà¥à¤‚जत ॥५७॥
विधवापणे येणेपरी । आचरण करी जे नारी । मरण होता अवसरी । घेवोनि पति सà¥वरà¥à¤—ी जाय ॥५८॥
जितà¥à¤•à¥या परी बृहसà¥पति । सांगे समसà¥त देवांपà¥रती । लोपामà¥दà¥रेची केली सà¥तà¥ति । पतिवà¥रताशिरोमणि ॥५९॥
जितà¥à¤•à¥या पतिवà¥रता नारी । समसà¥त भागीरथी सरी । तà¥यांचे पà¥रà¥ष शंकरापरी । पूजा करावी दोघांची ॥६०॥
à¤से बृहसà¥पतीचे वचन । सांगितले मनी विसà¥तारोन । à¤à¤• बाळे तव मन । जà¥यावरी पà¥रीति तेचि करी ॥६१॥
दà¥à¤ƒà¤– सकळ तà¥यजोनि । मम बोल ठेवी मनी । सांगितले तà¥à¤œलागोनि । परलोकसाधन ॥६२॥
धैरà¥य जरी असेल तà¥à¤œसी । सहगमन करी पतीसरसी । विधवापणे आचार करिसी । तेही पà¥णà¥य तितà¥à¤•ेची ॥६३॥
जे आवड तà¥à¤à¥‡ मनी । सांग माये विसà¥तारोनि । हसà¥त मसà¥तकी ठेवूनि । पà¥सतसे पà¥रेमभावे ॥६४॥
à¤à¤•ोनि तया अवसरी । केले नमन तिये नारी । विनवीतसे करà¥णोतà¥तरी । भकà¥तिभावे करूनिया ॥६५॥
जय जयाजी योगीशà¥वरा । तूचि पिता सहोदरा । माà¤ा पà¥राण मनोहरा । जनक जननी तूचि होसी ॥६६॥
आलà¥ये आपण परदेशात । जवळी नाही बंधà¥भà¥रात । भेटलेती तà¥मà¥ही परमारà¥थ । अंतकाळी सोयरा ॥६७॥
सांगितले तà¥मà¥ही आचार दोनी । कषà¥à¤Ÿ बहॠविधवापणी । अशकà¥य आमà¥हा न-टाके सà¥वामी । असाधारण असे दातारा ॥६८॥
तारà¥णà¥यपण मजसी । लावणà¥य असे देहासी । निंदापवाद शरीरासी । घडेल केवी वरà¥तमान ॥६९॥
संतोष होतो माà¤à¥‡ मनी । पà¥णà¥य अपार सहगमनी । पतीसवे संतोषोनि । जाईन सà¥वामी निरà¥धारे ॥७०॥
मà¥हणूनि मागà¥ती नमसà¥à¤•ारी । माथा ठेवी चरणांवरी । सà¥वामी माते तारी तारी । भवसागरी बà¥डतसे ॥७१॥
करà¥णाकृपेचा सागर । उठवीतसे योगेशà¥वर । देता à¤ाला अभयकर । मà¥हणे पतीसवे जावे ॥७२॥
तोचि ठाव पà¥रà¥षासी । जाय माते सांगतेसी । सांगेन तà¥à¤œ विशेषी । à¤à¤• माते à¤à¤•चितà¥ते ॥७३॥
आलात तà¥मà¥ही दरà¥शनी । शà¥रीगà¥रà¥भेटीलागोनि । आरोगà¥य होईल मà¥हणोनि । भकà¥तिभावेकरूनिया ॥७४॥
होणार à¤ाली बà¥रहà¥मकरणी । काळासी जिंकिले नाही कोणी । जैशी ईशà¥वरनिरà¥वाणी । तैसेपरी होतसे ॥७५॥
बà¥रहà¥मलिखित न चà¥à¤•े जाण । जे जे भोगणे असेल आपण । घडे तैसे शà¥रà¥तिवचन । दà¥à¤ƒà¤– कोणी करू नये ॥७६॥
हरिशà¥à¤šà¤‚दà¥र राजा देख । डोंबाघरी वाहे उदका । बळी अजिंकà¥य à¤à¤•ा । तोही गेला पाताळा ॥७७॥
सहसà¥तà¥रकोटि वरà¥षे जà¥यासी । आयà¥षà¥य असे रावणासी । काळ तयापà¥रति गà¥रासी । दà¥रà¥योदहà¥ना काय à¤ाले ॥७८॥
भीषà¥मदेव इचà¥à¤›ारमनी । तेही पडले रणांगणी । परीकà¥षिती सरà¥पाभेणी । लपता काय à¤ाले तया ॥७९॥
अनंत अवतार येणेपरी । होऊनि गेले संसारी । देव दानव येणेपरी । सकळ काळाआधीन ॥८०॥
या कारणे काळासी । कोणी जिंकिले नाही कà¥षितीसी । सकळ देवदानवांसी । काळ जिंकी निरà¥धारे ॥८१॥
काळा जिंकिता नाही कोणी । à¤à¤•ा शà¥रीगà¥रà¥वाचोनि । भाव असे जà¥याचे मनी । तà¥यासी पà¥रतà¥यकà¥ष असे जाणा ॥८२॥
आता तà¥मà¥ही à¤से करणे । जावे तà¥वरित सहगमने । अंतकाळ होता कà¥षणे । शà¥रीगà¥रà¥दरà¥शना जाय मà¥हणे ॥८३॥
मà¥हणोनि भसà¥म तये वेळी । लाविता à¤ाला कपाळी । रà¥दà¥राकà¥ष चारी ततà¥à¤•ाळी । देता जहाला तये वेळी ॥८४॥
योगी बोले तियेसी । रà¥दà¥राकà¥ष बांधी कंठासी । दोनी पà¥रेतकरà¥णासी । बांधोनि दहन करावे ॥८५॥
आणिक à¤à¤• सांगेन तà¥à¤œ । गà¥रà¥दरà¥शना जाई सहज । रà¥दà¥रसूकà¥त मà¥हणती दà¥विज । गà¥रà¥à¤šरण पà¥रकà¥षाळिता ॥८६॥
तेचि तीरà¥थ घेवोनि । आपà¥ला देह पà¥रोकà¥षोनि । पà¥रेतावरी आणोनि । पà¥रोकà¥षण करावे भकà¥तीने ॥८७॥
मग जावे सहगमनेसी । वाणे दà¥यावी सà¥वासिनींसी । अनेक दà¥रवà¥ये वेचूनि हरà¥षी । विपà¥रा तोषवावे बहà¥त ॥८८॥
à¤शा परी तियेसी । सांगोनि गेला तापसी । पतिवà¥रता भावेसी । करी आयती तà¥या वेळी ॥८९॥
भले बà¥राहà¥मण बोलावूनि । षोडश करà¥मे आचरोनि । पà¥रेतासी पà¥रायशà¥à¤šितà¥त देवोनि । औपासन करविताती ॥९०॥
सà¥सà¥नात होवोनि आपण । पीतांबर नेसोन । सरà¥वाभरणे लेवोन । हळदी कà¥à¤‚कू लावितसे ॥९१॥
औपासन पà¥रेतासी । करविताती विधींसी । पà¥रेत बांधोनि काषà¥ठेसी । घेवोनि गेले गंगेत ॥९२॥
अगà¥नि घेऊनि तळहातेसी । निघाली पतिवà¥रता कैसी । आनंद बहॠमानसी । पà¥रेतापà¥ढे जातसे ॥९३॥
सोळा वरà¥षांचे तारà¥णà¥यपण । सà¥à¤‚दर रà¥प लावणà¥य । लà¥याइलीसे आभरणे । लकà¥षà¥मीसरसी दिसतसे ॥९४॥
मिळोनिया नगरनारी । पाहो आलà¥या सहसà¥तà¥र चारी । माथा तà¥à¤•विती सकळी । पतिवà¥रता मà¥हणोनिया ॥९५॥
à¤à¤• मà¥हणती काय नवल । पूरà¥ववयेसी असे बाळ । काय दैव पूरà¥वफळ । पतीसवे जातसे ॥९६॥
देखिले नाही पतीचे मà¥à¤– । नाही जहाले की बाळक । कैसा जीव à¤ाला à¤à¤• । आनंदरूपे जातसे ॥९७॥
मà¥हणती शिकवा इसी । वाया का हो जीव देसी । परतूनि जाई माहेरासी । आपà¥लà¥या मातापितà¥याजवळी ॥९८॥
à¤à¤• मà¥हणती जà¥à¤žानवंता । सतà¥य नारी पतिवà¥रता । बà¥दà¥धि दे गा जगनà¥नाथा । सकळ सà¥तà¥रिया à¤सीच ॥९९॥
धनà¥य इची मातापिता । बेचाळीस उदà¥धरले आता । पà¥रेतापà¥ढे चालता । à¤à¤•ैक पाउला अशà¥वमेधफळ ॥१००॥
येणेपरी नदीतीरासी । गेली नारी पतीसरसी । कà¥à¤‚ड केले अगà¥नीसी । काषà¥ठे शेणी अपरिमित ॥१०१॥
अगà¥निकà¥à¤‚डसनà¥निधेसी । ठेविले तया पà¥रेतासी । बोलावोनि सà¥वासिनींसी । देई à¤ाली वाण देखा ॥१०२॥
सà¥पे चोळी कà¥à¤‚कà¥मेसी । हळदी काजळ परियेसी । तोडर कंठसूतà¥रेसी । सà¥वासिनींसी देतसे ॥१०३॥
गंधपà¥षà¥पादि परिमळेसी । पूजा केली सà¥वासिनींसी । दà¥रवà¥य दिधले अपारेसी । समसà¥त बà¥राहà¥मणा तये वेळी ॥१०४॥
नमन करोनि समसà¥तांसी । निरोप मागतसे हरà¥षी आपण जाते माहेरासी । लोभ असो दà¥यावा मà¥हणतसे ॥१०५॥
माà¤ा पिता शूलपाणी । उमा गौरी अंतःकरणी । आमà¥हा बोलाविले सगà¥णी । पà¥रेमभावे करूनिया ॥१०६॥
आली शà¥रावणी दिपवाळी । आमà¥ही जातो मातेजवळी । पतीसहित मने निरà¥मळी । जाते लोभ असो दà¥यावा ॥१०७॥
समागमे लोक आपà¥ले । होते जे का सवे आले । तà¥यांसी सांगतसे बाळे । परतोनि जावे गà¥रामासी ॥१०८॥
पà¥सता शà¥वशà¥रमामेसी । तà¥याते न सांगावे परियेसी । पà¥राण देतील आमà¥हांसी । हतà¥या तà¥मà¥हा घडेल ॥१०९॥
तà¥यासी तà¥मà¥ही सांगावे à¤से । कà¥षेम आहे तीरà¥थवासे । भीमातीरसà¥थान à¤से । शà¥रीगà¥रूचे सनà¥निधानी ॥११०॥
आलो शà¥रीगà¥रà¥दरà¥शनासी । आरोगà¥य à¤ाले पतीसी । राहिलो आपण संतोषी । मà¥हणोनि सांगा घरी आमà¥à¤šà¥‡ ॥१११॥
à¤से सांगा शà¥वशà¥रमामींसी । आमà¥à¤šà¥‡ मातापितयादिकांसी । इषà¥à¤Ÿà¤œन सोयरियांसी । सांगा येणेपरी तà¥मà¥ही ॥११२॥
à¤से वचन à¤à¤•ोन । दà¥à¤ƒà¤– पावले सकळ जन । आपण असे हासà¥यवदन । पà¥रेताजवळी उभी देखा ॥११३॥
अगà¥निकà¥à¤‚डी तये कà¥षणी । घालिताती काषà¥ठ शेणी । तो आठवण à¤ाली à¤णी । योगेशà¥वराचा उपदेश ॥११४॥
मग रà¥दà¥राकà¥ष काढोनिया दोनी । बांधिले पà¥रेताचिया शà¥रवणी । कंठसूतà¥री दोन ठेवोनि । पà¥सतसे बà¥राहà¥मणांसी ॥११५॥
विनवीतसे दà¥विजांसी । संकलà¥प केला मà¥या मानसी । शà¥रीगà¥रà¥मूरà¥ति आहे कैसी । आपलà¥या दृषà¥à¤Ÿà¥€ पाहीन ॥११६॥
दृषà¥à¤Ÿà¥€ देखोनिया सà¥वामीसी । तà¥वरित येईन अगà¥निकà¥à¤‚डापासी । आजà¥à¤žा à¤ालिया वेगेसी । तà¥वरित येईन मà¥हणतसे ॥११७॥
à¤à¤•ोनि तियेचे वचन । बोलताती विदà¥वजà¥à¤œन । दहन होता असà¥तमान । तà¥वरित जाउनी तà¥मà¥ही यावे ॥११८॥
पà¥सोनिया विपà¥रांसी । निघाली नारी संगमासी । जेथे होता हà¥रषीकेशी । शà¥रीनरसिंहसरसà¥वती ॥११९॥
सरà¥व येती नरनारी । विपà¥रमेळा नानापरी । कौतà¥à¤• पाहती मनोहरी । पतिवà¥रता सà¥तà¥रियेची ॥१२०॥
जाता मारà¥à¤—ी सà¥तोतà¥र करी । मà¥हणे सà¥वामी नरकेसरी । अभागà¥य आपà¥ले पूरà¥वापरी । मà¥हणोनि आमà¥हा अवà¥हेरिले ॥१२१॥
तूचि दाता सरà¥वेशà¥वर । शरणागतांचा आधार । à¤से तà¥à¤à¥‡ बà¥रीद थोर । कामी आपण न लाधेची ॥१२२॥
हेळामातà¥रे तà¥रिभà¥वनासी । रची सà¥वामी रजोगà¥णे सृषà¥à¤Ÿà¥€सी । सतà¥तà¥वगà¥णे सृषà¥à¤Ÿà¥€सी । पà¥रतिपाळिसी तूचि सà¥वामी ॥१२३॥
तमोगà¥णे निशà¥à¤šयेसी । पà¥रलय समसà¥त जीवांसी । तà¥रिगà¥ण तूचि होसी । तà¥रिमूरà¥ति तूचि देवा ॥१२४॥
तà¥à¤œपाशी सरà¥व सिदà¥धि । ओळंघिती तव विधी । देखिली आमà¥à¤šà¥€ कà¥डी बà¥दà¥धि । जाणोनि माते अवà¥हेरिली ॥१२५॥
à¤à¤–ादा नर बाधा करी । जाणोनि सांगती राजदà¥वारी । कà¥षण न लागता अवसरी । राजा साहà¥य करी तयांचे ॥१२६॥
रोग होता मनà¥षà¥यासी । जाऊनिया वैदà¥यापासी । औषध करी तातà¥à¤•ाळेसी । आरोगà¥य तया होतसे ॥१२७॥
तू तà¥रिमूरà¥तीचा अवतार । खà¥याति à¤ाली अपरंपार । सरà¥व भकà¥तजना आधार । मà¥हणोनि सेविती सकळ जन ॥१२८॥
अपराध आपण काय केले । भेटीसी वीस गावे आले । मातापिता विसरले । तà¥à¤à¥या धà¥याने सà¥वामिया ॥१२९॥
होसी तूचि मातापिता । मà¥हणोनि आलà¥ये धावता । भेटी होता आरोगà¥यता । पतीस वà¥हावी मà¥हणोनिया ॥१३०॥
आपà¥ले समान असती नारी । तà¥या नांदता पà¥तà¥रपौतà¥री । आपण à¤ालà¥ये दगडापरी । पà¥तà¥र नाही आपणासी ॥१३१॥
पति आपà¥ला सदा रोगी । कैचा पà¥तà¥र आपणालागी । तरी याचि कामà¥यालागी । निघोनि आलà¥ये सà¥वामिया ॥१३२॥
आरोगà¥य होईल पतीसी । पà¥तà¥र होतील आपणासी । आशा धरून मानसी । आलà¥ये सà¥वामी कृपासिंधॠ॥१३३॥
पà¥रले माà¤à¥‡ मनोरथ । आरोगà¥य à¤ाला पà¥राणनाथ । पà¥तà¥र à¤ाले बहà¥त । नवल à¤ाले सà¥वामिया ॥१३४॥
मनोरथ पावला सिदà¥धीसी । मà¥हणोनि आलà¥ये पà¥सावयासी । जाते आता परलोकासी । कीरà¥ति तà¥à¤à¥€ घेवोनि ॥१३५॥
à¤शा परी धà¥यान करीत । आली अमरजासंगमी तà¥वरित । वृकà¥ष असे अशà¥वतà¥थ । देखती à¤ाली सà¥वामिया ॥१३६॥
उभी ठाकोनिया दà¥री । तया साषà¥à¤Ÿांग नमन करी । शà¥रीगà¥रॠमà¥हणे तà¥या अवसरी । सà¥वासिनी होय धà¥रà¥व ॥१३७॥
à¤से मà¥हणता मागà¥ती । नमन करी à¤à¤•भकà¥ती । पà¥नरपि सà¥वामी तेणेच रीती । अषà¥à¤Ÿपà¥तà¥रा होय मà¥हणतसे ॥१३८॥
à¤से à¤à¤•ोनिया वचन । हासà¥य करिती सकळ जन । सांगताती विसà¥तारोन । गà¥रूलागी सतà¥वर ॥१३९॥
विपà¥र मà¥हणती सà¥वामीसी । इचा पति पंचतà¥वासी । पावला परंधामासी । सà¥वासिनी केवी होय ॥१४०॥
पà¥रेत नेले सà¥मशानासी । ही आली सहगमनासी । निरोप घà¥यावया तà¥मà¥हापासी । आली असे सà¥वामिया ॥१४१॥
तà¥मचा निरोप घेवोनि । अगà¥निकà¥à¤‚डा जावोनि । समागमे पतिशयनी । दहन करणे तियेसी ॥१४२॥
à¤à¤•ोनि तà¥याचे वचन । शà¥रीगà¥रॠमà¥हणती हासोन । इचे सà¥थिर अहेवपण । मरण केवी घडे इसी ॥१४३॥
गà¥रॠमà¥हणती जा वेळी । आणा पà¥रेत आमà¥हाजवळी । पà¥राण गेला कवणे वेळी । पाहू मà¥हणती अवधारा ॥१४४॥
शà¥रीगà¥रॠमà¥हणती दà¥विजांसी । आमà¥à¤šà¥‡ बोल जहाले इसी । अहेवपण सà¥थिर इसी । संदेह न धरावा मनात ॥१४५॥
या बोलाचा निरà¥धारू । करील आता करà¥पूरगौरू । नका पà¥रेत संसà¥à¤•ारू । आणा पà¥रेत आमà¥हांजवळी ॥१४६॥
शà¥रीगà¥रूचा निरोप होता । आणो गेले धावत पà¥रेता । पहाती लोक कौतà¥à¤•ा । अभिनव मà¥हणताती ॥१४७॥
इतà¥à¤•े होता ते अवसरी । आले विपà¥र तेथवरी । पूजा करिती मनोहरी । शà¥रीगà¥रà¥à¤šà¥€ भकà¥तीने ॥१४८॥
रà¥दà¥रसूकà¥त मà¥हणोनि । अभिषेक करिती शà¥रीगà¥रà¥à¤šरणी । षोडशोपचारी विसà¥तारोनि । पूजा करिती भकà¥तीने ॥१४९॥
तीरà¥थपूजा नानापरी । पूजा करिती उपचारी । इतà¥à¤•ीया अवसरी । घेउनी आले पà¥रेतासी ॥१५०॥
पà¥रेत आणोनिया देखा । ठेविले शà¥रीगà¥रà¥संमà¥à¤–ा । शà¥रीगà¥रॠमà¥हणती विपà¥रलोका । सोडा वसà¥तà¥र दोर तà¥याचे ॥१५१॥
चरणतीरà¥थ तà¥यावेळी । देती तया विपà¥रांजवळी । पà¥रोकà¥षा मà¥हणती तातà¥à¤•ाळी । पà¥रेत सरà¥वांगी सà¥नपन करा ॥१५२॥
शà¥रीगà¥रà¥निरोपे बà¥राहà¥मण । पà¥रेतासी करिती तीरà¥थसà¥नपन । अमृतदृषà¥à¤Ÿà¥€सी आपण । पाहती पà¥रेत अवधारा ॥१५३॥
पाहता सà¥धादृषà¥à¤Ÿà¥€à¤•रून । पà¥रेत à¤ाले संजीवन । उठोनि बैसे ततà¥à¤•à¥षण । अंग मà¥रडीत परियेसा ॥१५४॥
नगà¥न मà¥हणà¥नी लाजत । पà¥रेत à¤ाले सावचितà¥त । नवे वसà¥तà¥र नेसत । येवोनि बैसे à¤à¤•ीकडे ॥१५५॥
बोलावोनि सà¥तà¥रियेसी । पà¥सतसे विसà¥तारेसी । कोठे आणिले मजसी । यतीशà¥वर कोण सांगे ॥१५६॥
इतà¥à¤•े लोक असता का । का वो तू न करसी चेता । निदà¥रा आली मदोनà¥मतà¥ता । मà¥हणोनि सांगे सà¥तà¥रियेसी ॥१५७॥
à¤à¤•ून पतीचे वचन । सांगती à¤ाली विसà¥तारून । उभी राहून दोघेजण । नमन करिती शà¥रीगà¥रूसी ॥१५८॥
चरणी माथा ठेवून । सà¥तोतà¥र करिती दोघेजण । पहाती लोक सरà¥व जन । महा आनंद पà¥रवरà¥तला ॥१५९॥
मà¥हणती पापरूपी आपण । पाप केले दारà¥ण । पापापासाव अनà¥संधान । जनà¥म जहालो परियेसी ॥१६०॥
दà¥रà¥बà¥दà¥धीने वरà¥तलो । पापसागरी बà¥डालो । तà¥à¤à¥‡ चरण विसरलो । तà¥रयमूरà¥ती जगदà¥à¤—à¥रॠ॥१६१॥
सकळ जीवमातà¥रांसी । रकà¥षिता शंकर तू होसी । खà¥याति तव तà¥रिभà¥वनासी । शरणागता रकà¥षिसी ॥१६२॥
तà¥राहि तà¥राहि जगदà¥à¤—à¥रॠ। विशà¥वमूरà¥ति परातà¥परॠ। बà¥रहà¥मा विषà¥णॠशंकरॠ। सचà¥à¤šिदानंदसà¥वरूप तू ॥१६३॥
तà¥राहि तà¥राहि विशà¥वकरà¥ता । तà¥राहि तà¥राहि जगदà¥भरà¥ता । कृपासागरा जगनà¥नाथा । भकà¥तजनविशà¥रामा ॥१६४॥
जय जयाजी गà¥रà¥मूरà¥ति । जटाजूट पशà¥पति । अवतरलासी तू कà¥षिती । मनà¥षà¥यदेह धरूनिया ॥१६५॥
तà¥राहि तà¥राहि पिनाकपाणि । तà¥राहि देवा तू शिरोमणि । भकà¥तजन पाळोनि । रकà¥षितोसी निरंतर ॥१६६॥
सरà¥वा भूती तूचि वससी । नमन तà¥à¤à¥‡ चरणांसी । मज à¤से गमलासी । मातारूप वरà¥तत तू ॥१६७॥
तà¥रिभà¥वनी तव करणी । माथा ठेविला तà¥à¤à¥‡ चरणी । निशà¥à¤šय केला माà¤à¥‡ मनी । पà¥नरà¥à¤œनà¥म नवà¥हे आता ॥१६८॥
विशà¥वकारण करिसी । हेळामातà¥रे सृषà¥à¤Ÿि रचिसी । मज à¤से गमलासी । अजà¥à¤žानरूपे वरà¥तत ॥१६९॥
तà¥à¤à¥‡ न à¤à¤•े à¤à¤–ादा जरी । कोपसी तà¥वरित तà¥यावरी । माà¤à¥‡ मनी येणेपरी । निषà¥à¤•लंक तू दिसतोसी ॥१७०॥
कà¥रोध नाही तà¥à¤à¥‡ मनी । आनंदमूरà¥ति तूचि सहसà¥तà¥रगà¥णी । भकà¥तजना संरकà¥षणी । कृपासागर सà¥वामिया ॥१७१॥
जीवमातà¥रा कृपा करिसी । शरणागताते रकà¥षिसी । इहपर सौखà¥याते देसी । चतà¥रà¥विध पà¥रà¥षारà¥थ ॥१७२॥
तूचि करà¥णेचा सागरू । चिनà¥मातà¥रा अगोचरू । शà¥रीनरसिंहसरसà¥वती गà¥रॠ। कà¥षमा करणे सà¥वामिया ॥१७३॥
à¤सी नानापरीसी । सà¥तोतà¥रे केली शà¥रीगà¥रूसी । शà¥रीगà¥रà¥मूरà¥ति संतोषी । आशà¥वासिती तये वेळी ॥१७४॥
अषà¥à¤Ÿ पà¥तà¥र पूरà¥णायà¥षी । होतील सतà¥य तà¥à¤œसी । हो का शà¥रीमंत अतिहरà¥षी । गेले तà¥मचे पूरà¥वदोष ॥१७५॥
चतà¥रà¥विध पà¥रà¥षारà¥थ । लभà¥य à¤ाले तà¥मà¥हांसी यथारà¥थ । सांडोनि संदेह तà¥वरित । सà¥à¤–े असा मà¥हणती गà¥रॠ॥१७६॥
इतà¥à¤•े होता ते अवसरी । मिळालà¥या होतà¥या नरनारी । जयजयकार अपरंपारी । पà¥रवरà¥तला तये वेळी ॥१७७॥
नमन करिती सकळ जन । सà¥तोतà¥र करिताती गायन । करिताती नीरांजन । जयजयकार पà¥रवरà¥तला ॥१७८॥
तयामधà¥ये विपà¥र à¤à¤• । होता धूरà¥त कà¥बà¥दà¥धिक । आपà¥ले मनी आणोनि तरà¥à¤• । शà¥रीगà¥रूसी पà¥सतसे ॥१७९॥
विपà¥र मà¥हणे शà¥रीगà¥रूसी । विनंती सà¥वामी परियेसी । संशय आमà¥à¤šà¥‡ मानसी । होत आहे सà¥वामिया ॥१८०॥
वेदशासà¥तà¥रे पà¥राणे । बोलताती सनातने । बà¥रहà¥मलिखित सतà¥य जाणे । मà¥हणोनि वाकà¥य निरà¥धारी पा ॥१८१॥
घडला नाही अपमृतà¥यॠयासी । दिवामरण परियेसी । आला कैसा जीव यासी । बà¥रहà¥मलिखित सतà¥य मिथà¥या ॥१८२॥
न कळे याचà¥या अभिपà¥राया । निरोपावे गà¥रà¥राया । गà¥रॠमà¥हणती हासोनिया । तया मूरà¥à¤– बà¥राहà¥मणासी ॥१८३॥
गà¥रॠमà¥हणती तयासी । सांगेन तà¥à¤œ विसà¥तारेसी । पà¥ढील जनà¥माचà¥या आयà¥षà¥यासी । उसने घेतले परियेसा ॥१८४॥
आमà¥ही तया बहà¥मदेवासी । मागून घेतले करà¥णेसी । पà¥ढले जनà¥मी परियेसी । वरà¥षे तीस संखà¥या पै ॥१८५॥
भकà¥तजन रकà¥षावयासी । मागून घेतले बà¥रहà¥मदेवासी । मà¥हणून सांगती विसà¥तारेसी । तया विपà¥रवरà¥à¤—ाते ॥१८६॥
तटसà¥थ à¤ाले सकळ जन । साषà¥à¤Ÿांग करिती नमन । गेले आपà¥लिया भà¥वना । खà¥याति à¤ाली चहू राषà¥à¤Ÿà¥रा ॥१८७॥
पतिवà¥रतेने पतीसहित । सà¥नान केले संगमात । अंतःकरणी संतोष बहà¥त । पूजा करिती भकà¥तीसी ॥१८८॥
अपार दà¥रवà¥य वेचोनि । विपà¥र तोषवोनि आराधनी । सूरà¥य जाता असà¥तमानी । येती गà¥रूचà¥या मठासी ॥१८९॥
सà¥तà¥रीपà¥रà¥ष नमसà¥à¤•ार । करिताती वारंवार । पूजासामगà¥री उपचार । आरती करिती शà¥रीगà¥रूसी ॥१९०॥
सिदà¥ध मà¥हणे नामधारका । पà¥ढे अपूरà¥व वरà¥तले ते à¤à¤•ा । कथा असे अपूरà¥व देखा । सांगेन à¤à¤•ा à¤à¤•चितà¥ते ॥१९१॥
मà¥हणे सरसà¥वतीगंगाधर । सांगे गà¥रà¥à¤šरितà¥र विसà¥तार । à¤à¤•ता पावन मनोहर । सकळाभीषà¥à¤Ÿà¥‡ पावती ॥१९२॥
इति शà¥रीगà¥रà¥à¤šरितà¥रामृत । उठविले विपà¥राचे पà¥रेत । सौभागà¥य देवोनि अदà¥भà¥त । परम तयासी तोषविले ॥१९३॥
इति शà¥रीगà¥रà¥à¤šरितà¥रामृते परमकथाकलà¥पतरौ । शà¥रीनृसिंहसरसà¥वतà¥यà¥पाखà¥याने सिदà¥धनामधारकसंवादे पà¥रेतसंजीवनं नाम दà¥वातà¥रिंशोऽधà¥यायः
शà¥रीगà¥रà¥दतà¥तातà¥रेयारà¥पितमसà¥तॠ।
ओवीसंखà¥या ॥१९३॥
॥शà¥रीगà¥रà¥दतà¥तातà¥रेयारà¥पणमसà¥तà¥॥
शà¥री गà¥रà¥देव दतà¥त...!!!
