Aug 15
शà¥à¤°à¥€ गà¥à¤°à¥‚चरितà¥à¤° :: अधà¥à¤¯à¤¾à¤¯ चौतिसावा (संपूरà¥à¤£)
शर€—ण‡शाय नमƒ ।
शर€—र महणत€ द‚पत€स€ । सा पराशर ‹षि । तया •ाशम€र राœास€ । रदरा•षमहिमा निर‹प€ ॥१॥
तया राœ•माराš‡ । विसतार‹नि सधावाš‡ । सा‚—ितल‡ प‚रवœनमाš‡ । šरितर सरव ॥२॥
स‚त‹ष‹नि त‹ राœा । ला—ला तयाš‡ पादा‚बœा । •र œ‹ड‹निया व‹œा । विनव€तस‡ परिय‡सा ॥३॥
राœा महण‡ ‹ष€शवरास€ । सवाम€ निर‹पिल‡ †महा‚स€ । पणय ˜डल‡ †तमœास€ । रदरा•षधारण‡ •र‹निया ॥४॥
प‚रवœनम€ …œžान‡स€ । रदरा•ष बा‚धिल‡ तिण‡ व‡शय€ । तया पणय‡ दशा श€ । परापत ाल€ सवामिया ॥५॥
œžानव‚त †ता œाण । •रित€ रदरा•षधारण । पढ‡ या‚š‡ ल•षण । •वण‡पर€ वरतत€ल ॥६॥
भ‚तभविषय-वरतमान€ । तरि•ाळœž तमह€ मनि । सा‚—ा सवाम€ विसतार‹नि । मा‡नि म‚तरि•मराš‡ ॥७॥
•‹नि रायाš‡ वšन । सा‚—‡ ‹षि विसतार‹न । द‹˜ा •मार•ा‚š‡ ल•षण । …प‚रव …स‡ परिय‡सा ॥८॥
‹षि महण‡ रायास€ । पतरभविषय पसस€ । •‹नि दƒ– पावस€ । •वण‡पर€ सा‚—ाव‡ ॥९॥
राव विनव€ तय‡ व‡ळ€ । निर‹पाव‡ स•ळ€ । ‰पाय •रिस€ तात•ाळ€ । दƒ–ाव‡—ळा त‚šि •रिस€ ॥१०॥
•‹निया ‹ष€शवर । सा‚—ता ाला विसतार । • राœा ता •मार । बारा वरष‡ †यषय …स‡ ॥११॥
तया बारा वरषात । राहिल‡ …सत€ दिवस सात । †ठव‡ दिवस€ य‡ˆल मƒतय । तया पतरास€ परिय‡सा ॥१२॥
•‹नि ‹ष€š‡ वšन । राœा म‚रš›ित œाहला तत•षण । •रिता ाला रदन । …न‡•पर€ दƒ– •रित ॥१३॥
•‹नि राœा तय‡ व‡ळ€ । ला—ला ‹ष€šया šरण•मळ€ । रा–‡ रा–‡ तप‹बळ€ । शरणा—त म€ ता ॥१४॥
नानापर€ —हिवरत । मनिवराš‡ šरण धरित । विनव€तस‡ सतरिया‚सहित । •ाय •राव‡ महण‹निया ॥१५॥
दयानिधि ‹ष€शवर । सा‚—ता ाला विšार । शरण रि˜ाव‡ œ—द—र । ‰मा•ा‚त शिवास€ ॥१६॥
मन€š‡ भय तयœन€ । …साव‡ †ता शिवधयान€ । त‹ रा–€ल श‚लपाण€ । †राधाव‡ तयात‡ ॥१७॥
œि‚•ावया •ाळास€ । ‰पाय …स‡ परिय‡स€ । सा‚—‡न तमहा विसतार‡स€ । •šितत‡ …वधारा ॥१८॥
सवर— मƒतय पाताळास€ । द‡व • वय‹म•‡श€ । निष•ल‚• परिय‡स€ । šिदान‚दसवर‚प द‡–ा ॥१९॥
सा द‡व म‚रतिम‚त । रœ‹र‚प‡ बरहमा सƒœत । सƒषŸि •रणार समरथ । व‡द šार€ निरमिल‡ ॥२०॥
तया šतरव‡दा‚स€ । दिधल‡ तया विर‚š€स€ । †तमतततवस‚—रहास€ । ठ‡विल€ ह‹त€ ‰पनिषद‡ ॥२१॥
भ•तवतसल सरव‡शवर । त‡ण‡ दिधल‡ व‡दसार । रदराधयाय स‚दर । दिधला तया विर‚š€स€ ॥२२॥
रदराधयायाš€ महिमा । सा‚—ता …स‡ …नपमा । यात‡ नाश नाह€ œाणा । …वयय …स‡ परिय‡सा ॥२३॥
प‚šतततव शिवातम• । रदराधयाय …स‡ विश‡ष । बरहमयान‡ šतरम– । विशव सƒœिल‡ व‡दमत‡ ॥२४॥
तया šतरम–€ द‡–ा । व‡द šार€ सा‚—‡ नि•ा । वदन द•षिण •रण •ा । यœरव‡द निर‚पिला ॥२५॥
तया यœरव‡दा‚त । ‰पनिषदसार –यात । रदराधयाय विसतारत । सा‚—‡ बरहमा मनिवरा‚स€ ॥२६॥
समसत द‡व‹ष€‚स€ । मर€šि …तरि परिय‡स€ । †णि• स•ळ द‡वा‚स€ । सा‚—‡ बरहमा तय‡ व‡ळ€ ॥२७॥
त‡šि ‹षि पढ‡ द‡–ा । शि•वित€ †पल‡ शिषयादि•ा । तया‚š‡ शिषय पढ‡ •ा । †पलया शिषया शि•विल‡ ॥२८॥
पढ‡ तया‚š‡ पतरपŒतर€ । विसतार ाला œ—तर€ । शि•विल‡ •ा पवितर€ । रदराधयाय भ‚म€वर€ ॥२९॥
तयाह‚नि नाह€ †णि• म‚तर । तवरित तप साधय ह‹त । šतरविध परषारथ लाध‡ तवरित परिय‡सा ॥३०॥
नानापर€š€ पात•‡ । •‡ल€ …सत€ …न‡•‡ । रदरœापय‡ समय•‡ । भसम ह‹त€ परिय‡सा ॥३१॥
†णि• • नवल •‡ल‡ । बरहमद‡व सƒषŸि रšिल‡ । व‡दत€रथ …स‡ भल‡ । सनानपान •राव‡ ॥३२॥
तयाण‡ •रम‡ परिहरत€ । स‚सार ह‹य निष•ƒति । œ‡ œन शर€—र भœत€ । त‡ तरत€ भवसा—र ॥३३॥
स•ƒत …थवा दष•ƒत । œ‡ œ‡ •€œ‡ †पल‡ ह€त । œˆस‡ प‡रिल‡ …स‡ श‡त । त‡šि ‰—व‡ परिय‡सा ॥३४॥
सƒषŸिधरमपरवƒतत€स€ । बरहम‡ रšिल‡ परिय‡स€ । †पल‡ व•षपƒषठ‡स€ । धरमाधरम ‰पœव€ ॥३५॥
œ‡ œन धरम •रित€ । ‡ह पर सŒ–य पावत€ । œ‡ …धरम‡ रहाŸत€ । पापर‚प€ त‡šि œाणा ॥३६॥
•ाम •र‹ध ल‹भ œाण । मतसर द‚भ परिप‚रण । …धरमाš‡ सत œाण । ‡त•‡ नर•नाय• ॥३७॥
—रतलप—सरापान€ । •ाम• œ‡ परिपरण€ । पल•सवर‚प …‚तƒ•रण€ । त‡šि परधान नर•ाš‡ ॥३८॥
•र‹ध‡ पितƒवध€ द‡–ा । मातƒवध€ …सत€ œ‡ •ा । बरहमहतयादि पात•ा । •नयावि•रय€ œ‡ œन ॥३९॥
‡त•‡ •र‹धापास‚नि । ‰दभव ाल‡ महण‹नि । पतर œहाल‡ या •ारण€ । •र‹धसत तया महणत€ ॥४०॥
द‡वदविœसवहरण द‡–ा । बरहमसव ˜‡व‹नि न‡द€ œ‹ •ा । सवरणतस•र •ा । ल‹भपतर तया नाव ॥४१॥
शा पात•ा‚स€ । यम‡ निर‹पिल‡ परिय‡स€ । तमह€ œाव‹नि मƒतयल‹•ास€ । रहाŸ€ •रण‡ †पल‡ —ण‡ ॥४२॥
तमहासव‡ भƒतय द‡–ा । द‡ˆन सरव ‰पपात•ा । स•ळ पाठवाव‡ नर•ा । œ‡ œन …सत€ भ‚म€वर€ ॥४३॥
यमाš€ †œžा ˜‡व‹नि । †ल€ पात•‡ म‡दिन€ । रदरœपतयात‡ द‡–‹नि । पळ‹नि —‡ल€ परिय‡सा ॥४४॥
œाव‹निया यमापरत€ । महापात•‡ विनवित€ । —‡ल‹ ह‹त‹ †मह€ •षित€ । भयš•ित ह‹‰न€ †ल‹ ॥४५॥
œय œयाœ€ यमराया । †मह€ पावल‹ महाभया । •ि‚•र तमš‡ महण‹निया । पर–यात …स‡ तरिभवन€ ॥४६॥
†मह€ तमš‡ †œžाधार€ । निर‹प‡ —‡ल‹ धरितर€ । प‹ळल‹ ह‹त‹ वहनिपर€ । रदरœप •‹नि ॥४७॥
•षित€वर€ रहावयास€ । श•ति नाह€ †महा‚स€ । पाहता रदरœपास€ । प‹ळल‹ †मह€ सवामिया ॥४८॥
—राम€ –‡Ÿ€ नद€त€र€ । वसत€ दविœ महान—र€ । द‡वालय€ पणय•ष‡तर€ । रदरœप •रितात€ ॥४९॥
•वण‡पर€ †महा —ति । œाŠ न श•‹ †मह€ •षित€ । रदरœप œन •रितात€ । तया —रामा œाŠ न श•‹ ॥५०॥
†मह€ œात‹ नरापास€ । वरतवित‹ पात•ास€ । ह‹त€ नर महाद‹ष€ । मिति नाह€ परिय‡सा ॥५१॥
परायशšिततसहसतर‡स€ œ‹ •ा नवह‡ पणयपरष€ । तˆसा दविœ परिय‡स€ । पणयव‚त ह‹तस‡ ॥५२॥
–ाद‡ समय€ भ•त€स€ । महणत€ रदराधयायास€ । त‹ ह‹त‹ पणयराशि । पाहता तयास€ भय वाŸ‡ ॥५३॥
तˆसा पाप€ महा˜‹र । पणयव‚त ह‹त‹ नर । भ‚म€वर€ •ˆस‡ †šार । †महा •षŸ ह‹तस‡ ॥५४॥
•ाळ•‚Ÿ महाविष । रदरœापय †महा दिस‡ । श•ति नाह€ †महा‚स€ । भ‚म€वर€ œावया ॥५५॥
रदरœापयविषास€ । शमन •रावया श•त ह‹स€ । र•ष —ा र•ष —ा †महा‚स€ । विनवितात€ पात•‡ ॥५६॥
‡त•‡ ब‹लत€ पात•‡ । •‹नि यममाथा त•‡ । •‹प‡ नि˜ाला तव•‡ । बरहमल‹•ा तय‡ व‡ळ€ ॥५७॥
œाŠनिया बरहमयापास€ । विनव€ यम तयास€ । œय œयाœ€ •मळवास€ । सƒषŸि•ार€ šतरम–ा ॥५८॥
†मह€ त‡ शरणा—त । त‡ †œž‡ •ारय •रित । पाप€ नरात‡ †णित । नर•ालया•ारण‡ ॥५९॥
महापात•€ नरा‚स€ । †ण‚ पाठवित‹ भƒतया‚स€ । पात•€ ह‹य पणयराशि । रदरœप •र‚निया ॥६०॥
समसत œात€ सवर—ास€ । महापात•€ …तिद‹ष€ । नाश •‡ला पात•ा‚स€ । श‚नय œहाल‡ नर•ालय ॥६१॥
नर• श‚नय ाल‡ स•ळ । मा‡ राœय निषफळ । समसत œहाल‡ •ˆवलय । ‰तपतति राहिल€ सवामिया ॥६२॥
यात‡ ‰पाय •रावयास€ । द‡वा त‚ समरथ ह‹स€ । रा–‡ रा–‡ †महा‚स€ । राœय —‡ल‡ सवामिया ॥६३॥
तमह€ ह‹‰न€ मनषयास€ । सवामितव दिधल‡ भरवस€ । रदराधयायानिधान‡स€ । •ासया साधन दिधल‡त ॥६४॥
या•ारण‡ मनषय ल‹•€ । नाह€ पापल‡श । रदरœप‡ विश‡ष । पात•‡ œळत€ …न‡• ॥६५॥
य‡ण‡पर€ यम द‡–ा । विनविता ाला šतरम–ा । परतयततर द‡तस‡ •ा । बरहमद‡व यमास€ ॥६६॥
…भ•त€न‡ दरमद‡स€ । रदरœप •रित€ यास€ । …œžान€ ल‹• तामस€ । ‰भयान€ निœ‚न€ पढत€ नर ॥६७॥
तयात‡ …धि• पाप‡ ˜डत€ । त‡ द‚डाव‡ तवा तवरित€ । œ‡ •ा भावारथ‡ पढत€ । त‡ तवा सरवदा वरœाव‡ ॥६८॥
बाध‚ न•ा तमह€ •ा । सा‚—ाव‡ स‡ पात•ा । रदरœप‡ पणय विश‡–ा । œ‡ œन पढत€ भ•त€स€ ॥६९॥
प‚रवœनम€ पाप‡ •रित€ । …लपायष€ ह‹Šनि ‰पœत€ । तया पापा ह‹य निष•ƒति । रदरœप‡•र‚निया ॥७०॥
तˆस‡ …लपायष€ नर‡ । रदरœप •रिता बर‡ । पाप‡ œात€ निरधार‡ । द€र˜ाय ह‹य त‹ द‡–ा ॥७१॥
त‡œ‹ वरšस बल धƒति । †यरार‹—य œžान स‚पतति । रदरœप‡ वरधत€ । • यमा •šितत‡ ॥७२॥
रदरœपम‚तर‡स€ । सनान •रवित€ ˆशवरास€ । त‡šि ‰द• भ•त€स€ । œ‡ œन •रित€ सनानपान ॥७३॥
तयात‡ मƒतयभय नाह€ । †णि• • नवल पाह€ । रदरœप‡ पणय द‡ह€ । सथिर œ€व पणय …स‡ ॥७४॥
…तिरदर œप‹नि ‰द•ास€ । सनान •‡लया वरा‚स€ । भ€तस‡ मƒतय तयास€ । त‡ह€ तरत€ भवारणव€ ॥७५॥
शतरदर …भिष‡•ास€ । प‚œा •रित€ मह‡शास€ । त‡ œन ह‹त€ शतायष€ । पापनिरम•त परिय‡सा ॥७६॥
स‡ œाण‹नि मानस€ । सा‚—‡ †पल‡ द‚तास€ । रदर œपता विपरा‚स€ । बाध‚ न•‹ महण‡ बरहमा ॥७७॥
•‹नि बरहमयाš‡ वšना । यम †ला †पल‡ सथाना । महण‹नि पराशर‡ œाणा । निर‹पिल‡ रायास€ ॥७८॥
†ता तया •मारास€ । ‰पाय सा‚—‡न परिय‡स€ । दशसहसतर रदर‡स€ । सनपन •र€ शिवात‡ ॥७९॥
दहा सहसतर वरषा‚वर€ । तव पतर राœय •र€ । ‡‚दरासमान धर‚धर€ । •€रतिव‚त …पार ॥८०॥
तयाš‡ राœयाशरिय‡स€ । …पाय नस‡ निशšय‡स€ । …•‚Ÿ• स‚त‹ष€ । राœय •र€ ता सत ॥८१॥
ब‹लवाव‡ शत विपरा‚स€ । œ‡ •ा विदवœœन परिय‡स€ । लावाव‡ œžान€ …नषठानास€ । तात•ाळ तवा रदराšया ॥८२॥
शा विपरा•रव€ द‡–ा । शिवास€•र€ …भिष‡•ा । †यषय वरध‡ल •मार•ा । सदयƒशर‡य ह‹ˆल ॥८३॥
य‡ण‡पर€ रायास€ । सा‚—‡ पराशर ‹षि । राय‡ महा †न‚द‡स€ । †यषय वरधना †र‚भ •‡ला ॥८४॥
सा ‹षि पराशर । ‰पद‡शिता‚š€ दविœवर । ब‹लाव‹निया सरव स‚भार । परव€तस‡ बराहमणा‚स€ ॥८५॥
शतस‚–या• •लशा‚स€ । विधिप‚रव• शिवास€ । पणयवƒ•षतळ‡स€ । …भिष‡• •रवितस‡ ॥८६॥
तयाšिया œळ‡ पतरास€ । सनान •रव€ परतिदिवस€ । सपत दिन य‡ण‡ विध€‚स€ । †राधिला ˆशवर ॥८७॥
…वध€ œहाल€ दिवस सात । बाळ पडिला निš‡षŸित । पराशर‡ य‡व‹नि तवरित । ‰द•‡स€ सि‚šिल‡ ॥८८॥
तय‡ व‡ळ€ …वšित । वा•य œहाल‡ …दƒशयत । सव‡šि दिस‡ …दभत । द‚डहसत महापरष ॥८९॥
महाद‚षŸर भयš•ित । †ल‡ ह‹त‡ यमद‚त । समसत दविœवर रदर पढत । म‚तरा•षता द‡तात€ ॥९०॥
म‚तरा•षता त‡ …वसर€ । ˜ातलिया •मारावर€ । द‚त पाहत€ राह‚नि द‚र€ । œवळ य‡Š न श•त€ ॥९१॥
ह‹त‡ महापाश हात€ । •मारावर€ Ÿा•‚ य‡त€ । शिवद‚त द‚डहसत€ । मार‚ †ल‡ यमद‚ता ॥९२॥
भय‡ š•ित यमद‚त । पळ‹नि —‡ल‡ धावत । पाठ€ ला—ल‡ शिवद‚त । व‡दपरषर‚प द‡–ा ॥९३॥
य‡ण‡पर€ दविœवर । त‡ण‡ र•षिला राœ•मार । †श€रवाद द‡त€ थ‹र । व‡दशरति •र‚निया ॥९४॥
‡त•ियावर€ राœ•मार । सावध ाला मन सथिर । राœयास€ †न‚द थ‹र । समार‚भ •र€तस‡ ॥९५॥
प‚œा •र‹नि दविœा‚स€ । द‡ता ाला भ‹œनास€ । ता‚ब‚लादि द•षिण‡स€ । स‚त‹षविल‡ दविœवर ॥९६॥
स‚त‹ष‹नि महाराœा । सभा रšित महाव‹œा । बˆसव‹नि समसता दविœा । महा‹ष€त‡ सि‚हासन€ ॥९७॥
राœा †पल‡ सतरिय‡सहित । ˜ालिता ाला द‚डवत । य‡व‹निया बˆसला सभ‡त । †न‚दित मानस€ ॥९८॥
तया समय€ बरहमसत । नारद †ला …•समात । राœा धाव‹नि šरण धर€त । सि‚हासन€ बˆसव€ ॥९९॥
प‚œा •र‹नि ‰पšार€ । राœयात‡ नमस•ार€ । महण‡ सवाम€ या …वसर€ । •‹ठ‹नि य‡ण‡ ाल‡ पˆ ॥१००॥
राœा महण‡ द‡व‹ष€ । हि‚डता तमह€ तरिभवनास€ । •ाय वरतल‡ विश‡ष€ । †महाला—€ निर‹पिœ‡ ॥१०१॥
नारद महण‡ रायास€ । —‡ल‹ ह‹त‹ •ˆलासास€ । य‡ता द‡–िल‡ मार—ास€ । …प‚रव ाल‡ परिय‡सा ॥१०२॥
महामƒतय द‚ता‚सहित । नयावया †ला त‡ सत । सव‡šि य‡Šनि शिवद‚त । तयाला—€ पराभविल‡ ॥१०३॥
यमद‚त पळ‹नि œात€ । यमापढ‡ सरव सा‚—त€ । †महा मारिल‡ शिवद‚त€ । •ˆस‡ •राव‡ •षित€त ॥१०४॥
यम •‹प‹नि नि˜ाला । व€रभदरापास€ —‡ला । महण‡ द‚ता •ा मार दिला । निरपराध‡ सवामिया ॥१०५॥
निœ•रमानब‚ध‡स€ । राœपतर —तायष€ । तयात‡ †णिता द‚ता‚स€ । •ासया शिवद‚त€ मारिल‡ ॥१०६॥
व€रभदर …ति•र‹ध€ । महण‡ ाला रदरविधि । दहा सहसतर वरष‡ …वधि । †यषय …स‡ राœपतरा ॥१०७॥
न विšारिता šितर—पता । वाया पाठविल‡ द‚ता । व‹–Ÿ‡ •‡ल‡ शिवद‚ता । œिव‡ स‹डिल‡ महण‹नि ॥१०८॥
ब‹लाव‹नि šितर—पता । †यषय विšार€न तवरिता । महण‹नि पाठव€ द‚ता । šितर—पत पाšारिला ॥१०९॥
पसताति šितर—पतास€ । •ाढ‹नि पाह‡ पतरास€ । बारा वरष‡ †यषय परिय‡स€ । राœ•मारा लिहिल‡ …स‡ ॥११०॥
त‡थ‡šि लिहिल‡ ह‹त‡ †णि• । दशसहसतर वरष‡ ल‡– । पाह‹नि यम साश‚•ित । महण‡ …पराध †मšा ॥१११॥
व€रभदरात‡ व‚द‚न । यमधरम —‡ला परत‹न । †मह€ †ल‹ त‡थ‹न । महण‹नि सा‚—‡ नारद ॥११२॥
रदरœप‡ पणय •रिता । †यषय वरधल‡ त‡ सता । मƒतय œि‚•िला तततवता । पराशर—र•ƒप‡ ॥११३॥
स‡ नारद सा‚—‹नि । नि˜‹नि —‡ला त‡थ‹नि । पराशर महामनि । निर‹प ˜‡तला रायाšा ॥११४॥
समसत —‡ल‡ दविœवर । राœा हरष‡ निरभर । राœय भ‹—िल‡ धर‚धर । पतरपŒतर€ मह€वर€ ॥११५॥
सा रदराधयायमहिमा । प‚œा •राव€ —रबरहमा । भिण‡ नल—‡ •ाळमहिमा । शर€—र महणत€ द‚पत€स€ ॥११६॥
सिदध महण‡ नामधार•ास€ । स€ •था विसतार‡स€ । शर€—र सा‚—‡ द‚पत€स€ । पर‡मभाव‡•र‹निया ॥११७॥
या •ारण‡ शर€—र‚स€ । पर€ति थ‹र रदराधयायास€ । प‚œा •राव€ भ•त€स€ । रदराधयाय‡•र‹निया ॥११८॥
महण‡ सरसवत€—‚—ाधर । सा‚—‡ —रšरितरविसतार । •ता तर‡ भवसा—र । लाध‡ šार€ परषारथ ॥११९॥
‡ति शर€—रšरितरामƒत । रदराभिष‡•माहातमय त‡थ । वरणिल‡ …स‡ …दभत । महण‡ सरसवत€—‚—ाधर ॥१२०॥
‡ति शर€—रšरितरपरम•था•लपतरŒ । शर€नƒसि‚हसरसवतयपा–यान‡ सिदधनामधार•स‚वाद‡ रदराधयायमहिमावरणन‚ नाम šतसतरि‚श‹ऽधयायƒ
शर€—रदततातर‡यारपितमसत ।
“व€स‚–या ॥१२०॥
॥शर€—रदततातर‡यारपणमसत॥
शर€ —रद‡व दतत...!!!