Sep 12
शà¥à¤°à¥€ गà¥à¤°à¥‚चरितà¥à¤° :: अधà¥à¤¯à¤¾à¤¯ अडतीसावा (संपूरà¥à¤£)
शà¥रीगणेशाय नमः ॥ शà¥रीसरसà¥वतà¥यै नमः ॥ शà¥रीगà¥रà¥भà¥यो नमः ॥
नामधारक विनवी सिदà¥धासी । पà¥ढें चरितà¥र जाहलें कैसी । विसà¥तारावें कृपेंसीं । मà¥हणोनि चरणीं लागला ॥१॥
आरà¥त à¤ालों मी तृषेचा । घोट भरवीं गा अमृताचा । चरितà¥र सांगें शà¥रीगà¥रà¥à¤šà¥‡à¤‚ । माà¤à¥‡à¤‚ मन निववीं वेगीं ॥२॥
सिदà¥ध मà¥हणे नामधारकासी । तूं जें जें मज पà¥ससी । संतोष होतो आमà¥हांसी । गà¥रà¥à¤šरितà¥र आठवितां ॥३॥
तà¥à¤œà¤•रितां आमà¥हांसी । लाभ जोडे परियेसीं । आठवली कथा सà¥रसी । विचितà¥र à¤à¤• à¤ालें असे ॥४॥
मागें कथन सांगितलें । जें भकà¥तीं दà¥रवà¥य आणिलें । सà¥वामीं अंगीकार नाहीं केलें । समाराधना करावी मà¥हणोनि ॥५॥
नितà¥य समाराधना देख । करीत होते भकà¥त अनेक । कधीं नाहीं आराणूक । नाहीं à¤सा दिवस नाहीं ॥६॥
à¤सें होतां à¤à¤•े दिवशीं । दà¥रà¥बळ दà¥विज आला परियेसीं । असे काशà¥यप-गोतà¥रेंसीं । नाम तया 'भासà¥à¤•र ' ॥७॥
अति सà¥à¤•à¥षीण बà¥राहà¥मण । आला आपण दरà¥शना मà¥हणोन । साषà¥à¤Ÿांगीं नमसà¥à¤•ारà¥न । भकà¥तिपूरà¥वक विनविलें ॥८॥
ते दिवसीं भकà¥तजन । करीत होते आराधन । उठवितात तया बà¥राहà¥मणा । भोजन करीं मà¥हणोनियां ॥९॥
संकलà¥प करोनि तो बà¥राहà¥मण । शà¥रीगà¥रà¥सी भिकà¥षा करवीन आपण । सवें सोपसà¥à¤•ार घेऊन । आला होता परियेसा ॥१०॥
तà¥रिवरà¥à¤—ाचà¥या पà¥रते देखा । सवें असे तंडà¥ल-कणिक । वरकड पदारà¥थ तà¥या पूरà¥तिका । सोपसà¥à¤•ार असे तà¥यापाशीं ॥११॥
सरà¥व असे वसà¥तà¥रीं बांधिलें । नेऊनि मठांत ठेविलें । भकà¥तें आणिक तà¥यासी बोलाविलें । गेला तो बà¥राहà¥मण भोजनासी ॥१२॥
भोजन करितां à¤ाली निशी । आपण आला मठासी । गांठोडी ठेवी आपà¥ले उशीं । मग निदà¥रा करी देखा ॥१३॥
नितà¥य घडे à¤सेंचि तà¥यासी । भकà¥त लोक येती आराधनेसी । आराणूक नवà¥हे तà¥यासी । नितà¥य जेवी समाराधनीं ॥१४॥
समसà¥त तà¥यास हांसती । पहा हो समाराधनेची आयती । घेऊनि आला असे भकà¥तीं । आपण जेवी नितà¥य समाराधनीं ॥१५॥
à¤à¤•ासी नवà¥हे पà¥रें अनà¥न । शà¥रीगà¥रà¥शिषà¥य बहॠजन । केवीं करील हा बà¥राहà¥मण । समाराधना करीन मà¥हणतो ॥१६॥
लाज नये तà¥यासी कैसी । समाराधना मà¥हणायासी । दे कां सà¥वयंपाक आमà¥हांसी । तूं करीं आजि माधà¥à¤•री ॥१७॥
à¤सें नाना पà¥रकारें तà¥यासी । विनोद करिती बà¥राहà¥मण परियेसीं । à¤शा पà¥रकारें तीन मासी । कà¥रमिले तà¥या बà¥राहà¥मणें तेथेंचि ॥१८॥
नितà¥य होतसे आराधन । तà¥यांचे घरीं जेवी आपण । गांठोडी उशाखालीं ठेवून । निदà¥रा करी पà¥रतिदिवसीं ॥१९॥
मास तीन कà¥रमिलà¥यावरी । समसà¥त मिळोनि दà¥विजवरीं । परिहास करिती अपारी । शà¥रीगà¥रà¥मूरà¥तिं à¤à¤•िलें ॥२०॥
बोलाविती तà¥या बà¥राहà¥मणासी । आजि भिकà¥षा करावी आमà¥हांसी । सà¥वयंपाक करीं वेगेंसी । मà¥हणती शà¥रीगà¥रॠकृपासिंधॠ॥२१॥
à¤à¤•ोनि शà¥रीगà¥रà¥à¤šà¥या बोला । संतोष अपार दà¥विजा à¤ाला । चरणावरी माथा ठेविला । हरà¥षे गेला आइतीसी ॥२२॥
आणिलें दà¥वय शेर घृत । शाका दोनी तà¥यापà¥रत । सà¥नान करà¥नि शà¥à¤šिरà¥भूत । सà¥वयंपाक केला तये वेळीं ॥२३॥
समसà¥त बà¥राहà¥मण तये वेळीं । मिळोन आले शà¥रीगà¥रà¥à¤œवळी । मà¥हणती आजि आमà¥à¤šà¥€ पाळी । यावनाळ-अनà¥न घरीं ॥२४॥
नितà¥य होतें समाराधन । आमà¥ही जेवितों मिषà¥à¤Ÿानà¥न । कैंचा हा आला बà¥राहà¥मण । आजि राहिली समाराधना ॥२५॥
शà¥रीगà¥रॠमà¥हणती दà¥विजांसी । नका जाऊं घरांसी । शीघà¥र जावें आंघोळीसी । येथेंचि जेवा तà¥मà¥ही आजि ॥२६॥
बà¥राहà¥मण मनीं विचारिती । मठीं असे सामगà¥री आयती । सà¥वयंपाक आतां करविती । आमà¥हांसी निरोपिती याचिगà¥णें ॥२७॥
समसà¥त गेले सà¥नानासी । शà¥रीगà¥रॠबोलाविती तà¥या बà¥राहà¥मणासी । शीघà¥र करीं गा होईल निशी । बà¥राहà¥मण अपार सांगितले ॥२८॥
सà¥वयंपाक à¤ाला ततà¥à¤•à¥षण । सांगतसे शà¥रीगà¥रà¥सी बà¥राहà¥मण । निरोप देती जा धांवोन । बà¥राहà¥मण समसà¥त पाचारीं ॥२९॥
बà¥राहà¥मण गेला गंगेसी । बोलावीतसे बà¥राहà¥मणांसी । सà¥वामीनें बोलाविलें तà¥मà¥हांसी । शीघà¥र यावें मà¥हणोनियां ॥३०॥
बà¥राहà¥मण मà¥हणती तयासी । सà¥वयंपाक वà¥हावया होईल निशी । तà¥वां शीघà¥र शà¥रीगà¥रà¥सी । भिकà¥षा करावी जाय वेगीं ॥३१॥
à¤सें à¤à¤•ोनि तो बà¥राहà¥मण । गेला शà¥रीगà¥रà¥à¤œवळी आपण । बà¥राहà¥मण न येती à¤सें मà¥हणे । आपण जेवूं अपरातà¥रीं ॥३२॥
शà¥रीगà¥रॠमà¥हणती तयासी । नेम असे आजि आमà¥हांसी । सहपंकà¥तीनें बà¥राहà¥मणांसी । जेवूं आमà¥ही निरà¥धारीं ॥३३॥
बà¥राहà¥मणांसहित आमà¥हांसी । जेवूं वाढीं गा तूं परियेसीं । जरी अंगीकार न करिसी । न जेवूं तà¥à¤à¥‡ घरीं आमà¥ही ॥३४॥
बà¥राहà¥मण मà¥हणे शà¥रीगà¥रà¥सी । जो निरोप दà¥याल आपणासी । तोचि निरोप माà¤à¥‡ शिरसीं । बà¥राहà¥मणांसहित जेवूं वाढीन ॥३५॥
बà¥राहà¥मण मनीं विचारी । शà¥रीगà¥रॠअसती पà¥रà¥षावतारी । न कळे बोले कवणेंपरी । आपà¥लें वाकà¥य सतà¥य करील ॥३६॥
मग काय करी तो बà¥राहà¥मण । विनवीतसे कर जोडून । मज न येती बà¥राहà¥मण । विनोद करिती माà¤à¥या बोला ॥३७॥
शà¥रीगà¥रॠआणिक शिषà¥यासी । निरोपिती जा वेगेंसीं । बोलावूनि आणीं बà¥राहà¥मणांसी । भोजन करा मà¥हणोनि ॥३८॥
शिषà¥य गेला धांवत । समसà¥त बà¥राहà¥मणांतें बोलावीत । सà¥नानें करोनि आले तà¥वरित । शà¥रीगà¥रà¥-मठाजवळिक ॥३९॥
शà¥रीगà¥रॠनिरोपिती तयांसी । पतà¥रावळी करा वेगेंसीं । जेवा आजि सहकà¥à¤Ÿà¥à¤‚बेसीं । बà¥राहà¥मण करितो आराधना ॥४०॥
चारी सहसà¥तà¥र पतà¥रावळी । करावà¥या तà¥मà¥हीं तातà¥à¤•ाळीं । उभा होता बà¥राहà¥मण जवळी । तà¥यासी सà¥वामी निरोपिती ॥४१॥
या समसà¥त बà¥राहà¥मणांसी । विनंति करावी तà¥वां à¤सी । तà¥मà¥हीं यावें सहकà¥à¤Ÿà¥à¤‚बेसीं । आपण करितों आराधना ॥४२॥
शà¥रीगà¥रà¥à¤šा निरोप घेऊन । विनवीतसे तो बà¥राहà¥मण । दà¥विज मà¥हणती तà¥यासी हांसोन । काय जेवा मà¥हणतोस आमà¥हां ॥४३॥
आमà¥हां इतà¥à¤•े बà¥राहà¥मणांसी । à¤à¤•ेक शित न ये वांटयासी । आमंतà¥रण सांगावया न लाजसी । नमसà¥à¤•ारितोसि घडीघडी ॥४४॥
वृदà¥ध बà¥राहà¥मण à¤सें मà¥हणती । निंदा न करा शà¥रीगà¥रॠà¤à¤•ती । जैसें शà¥रीगà¥रॠनिरोपिती । तैसें बोलतो बà¥राहà¥मण ॥४५॥
हो कां बरवें बरवें मà¥हणती । सकळ पतà¥रावळी करिती । बà¥राहà¥मण शà¥रीगà¥रà¥पूजा तà¥वरिती । करिता à¤ाला उपचारें ॥४६॥
तà¥रिकरणपूरà¥वक करी भकà¥ति । बरवी केली मंगळारती । तेणें शà¥रीगà¥रॠसंतोषती । ठाय घाला मà¥हणती वेगें ॥४७॥
सà¥वयंपाक आणूनि आपणाजवळी । ठेवीं मà¥हणती तये वेळीं । आणोनियां तातà¥à¤•ाळीं । शà¥रीगà¥रà¥à¤œवळी ठेविला ॥४८॥
शà¥रीगà¥रॠमà¥हणती बà¥राहà¥मणासी । आमà¥à¤šà¥‡à¤‚ वसà¥तà¥र घेऊनि अनà¥नासी । à¤ांकोनी ठेवीं आमà¥हांपाशीं । मà¥हणोनि वसà¥तà¥र देती तये वेळीं ॥४९॥
à¤ांकिलें वसà¥तà¥र अनà¥नावरी । कमंडलà¥à¤‰दक घेऊनि करीं । शà¥रीगà¥रॠपà¥रोकà¥षिती अनà¥नावरी । अभिमंतà¥रोनि तये वेळीं ॥५०॥
बोलावूनि मà¥हणती बà¥राहà¥मणासी । उघडों नको अनà¥नासी । काढूनि नेऊनि समसà¥तांसी । वाढीं वेगीं मà¥हणोनियां ॥५१॥
तूप घालूनि घटांत । ओतूनि घे आणिकांत । वाढीं वेगीं à¤सें मà¥हणत । निरोप देती शà¥रीगà¥रॠ॥५२॥
ठाय घातले समसà¥तांसी । वाढीतसे बà¥राहà¥मण परियेसीं । लोक पहाती तटसà¥थेसीं । महदाशà¥à¤šरà¥य मà¥हणताति ॥५३॥
शà¥रीगà¥रॠमà¥हणती बà¥राहà¥मणांसी । वाढों लागा या दà¥विजासी । आणिक उठिले बहà¥तेसी । वाढूं लागले तये वेळीं ॥५४॥
भरोनि नेती जितà¥à¤•ें अनà¥न । पà¥नः मागà¥ती परिपूरà¥ण । घृत भरलें असे पूरà¥ण । घट ओतूनि नेताति ॥५५॥
वाढिलें समसà¥त पंकà¥तीसी । सहपंकà¥तीं शà¥रीगà¥रà¥सी । जेवताति अतिहरà¥षी । दà¥विजवर पà¥सतसे ॥५६॥
जो जो मागाल तो पदारà¥थ । वाढूं वेगें à¤सें मà¥हणत । भागलेति कà¥षà¥धाकà¥रांत । कà¥षमा करणें मà¥हणतसे ॥५७॥
घृत असे आपà¥ले करीं । वाढीतसे महापà¥रीं । विपà¥र मà¥हणती पà¥रे करीं । आकंठवरी जेविलों ॥५८॥
भकà¥षà¥य परमानà¥न पतà¥रशाका । बà¥राहà¥मण वाढिताति अनेका । शरà¥à¤•रा दधि लवणादिका । अनेक परी जेविले ॥५९॥
तृपà¥त जाहले बà¥राहà¥मण देखा । हसà¥तपà¥रकà¥षालन करिती मà¥à¤–ा । उचà¥à¤›िषà¥à¤Ÿà¥‡à¤‚ काढिती तातà¥à¤•ाळिका । आशà¥à¤šरà¥य मà¥हणती तये वेळीं ॥६०॥
तांबूलादि देती समसà¥तांसी । शà¥रीगà¥रॠबोलावूनि तयांसी । बोलवा मà¥हणती आपà¥ले कलतà¥रपà¥तà¥रांसी । समसà¥त येऊनि जेवितील ॥६१॥
आलें विपà¥रकà¥ळ समसà¥त । जेवून गेलें पंचामृत । शà¥रीगà¥रॠमागà¥ती निरापित । शूदà¥रादि गà¥रामलोक बोलावा ॥६२॥
तà¥यांचे सà¥तà¥रियापà¥तà¥रांसहित । बोलावीं शीघà¥र à¤सें मà¥हणत । पाचारितां आले समसà¥त । जेवूनि गेले तये वेळीं ॥६३॥
शà¥रीगà¥रॠपà¥सती बà¥राहà¥मणांसी । आतां कोण राहिले गà¥रामवासी । ते सांगती सà¥वामियासी । अतà¥यंज आहेति उरले ॥६४॥
बोलावा तà¥या समसà¥तांसी । अनà¥न दà¥यावें वाढून तà¥यांसी । जितà¥à¤•ें मागती तृपà¥तीसी । तितà¥à¤•ें दà¥यावें अनà¥न वेगीं ॥६५॥
तेही तृपà¥त à¤ाले देखा । पà¥राणिमातà¥र नाहीं भà¥à¤•ा ।; सांगताति शà¥रीगà¥रà¥नायक । डांगोरा पिटा गà¥रामांत ॥६६॥
कोणी असती कà¥षà¥धाकà¥रांत । तà¥यांसी बोलवावें तà¥वरित । à¤सें शà¥रीगà¥रॠनिरोपित । हिंडले गà¥रामीं तये वेळीं ॥६७॥
पà¥राणिमातà¥र नाहीं उपवासी । सरà¥व जेवले परियेसीं । मग निरोपित तà¥या दà¥विजासी । भोजन तà¥वां करावें ॥६८॥
शà¥रीगà¥रà¥निरोपें भोजन केलें । मागà¥ति जाऊनि अनà¥न पाहिलें । आपण जितà¥à¤•ें होतें केलें । तितà¥à¤•ें उरलें असे अनà¥न ॥६९॥
शà¥रीगà¥रॠमà¥हणती तयासी । घेऊनि जावें अनà¥न तà¥वरितेसीं । घालावें जळांत जळचरांसी । तृपà¥त होती तेही जीव ॥७०॥
à¤सें तया दिवसीं विचारिती । सहसà¥तà¥र चारी à¤ाली मिति । भूमीवरी à¤ाली खà¥याति । लोक मà¥हणती आशà¥à¤šरà¥य ॥७१॥
इतà¥à¤•ें à¤ालियावरी । शà¥रीगà¥रॠतà¥या दà¥विजातें पाचारी । वर देती दरिदà¥र दà¥री । पà¥तà¥रपौतà¥र होती तà¥à¤œ ॥७२॥
समसà¥त जाहले तटसà¥थ । देखिलें अति कौतà¥à¤• मà¥हणत । अनà¥न केलें होतें किंचित । चारी सहसà¥तà¥र केवीं जेविले ॥७३॥
à¤à¤• मà¥हणती शà¥रीगà¥रà¥à¤•रणी । सà¥मरली असेल अनà¥नपूरà¥णी । अवतारपà¥रà¥ष असे धणी । शà¥रीनृसिंहसरसà¥वती ॥७४॥
à¤à¤• मà¥हणती अपूरà¥व देखिलें । पूरà¥वीं कथानक होतें à¤à¤•िलें । पांडवाघरीं दà¥रà¥वास गेले । ऋषीशà¥वरांसमवेत ॥७५॥
सतà¥तà¥वभंग होईल मà¥हणोन । शà¥रीकृषà¥ण आला ठाकून । तेणें केलें अनà¥न पूरà¥ण । दà¥सरें आजि देखिलें ॥७६॥
नर दिसतो दंडधारी । सतà¥य तà¥रैमूरà¥ति-अवतारी । न कळे महिमा असे अपारी । मà¥हणती लोक अनेक ॥७७॥
यातें नर जे मà¥हणती । ते जाती अधोगतीं । वरà¥णावया नाहीं मति । मà¥हणती हाचि परबà¥रहà¥म ॥७८॥
नवà¥हे हा जरी ईशà¥वर । केवीं केलें अनà¥नपूर । होतें तीन अडीच शेर । चारी सहसà¥तà¥र जेविले केवीं ॥७९॥
आणिक à¤à¤• नवल à¤ालें । आमà¥हीं समसà¥तीं देखिलें । पà¥रेतातें जीव आणिलें । शà¥षà¥à¤• काषà¥ठासी पलà¥लव ॥८०॥
आणिक à¤à¤•ा याची महिमा । कोणासी देऊं आतां सामà¥या । कà¥मसीं होता तà¥रिविकà¥रमा । तà¥यासी दाखविलें विशà¥वरà¥प ॥८१॥
गà¥रामांत होती वांठमहिषी । कà¥षीर काढविलें आपà¥ले भिकà¥षेसी । वेद मà¥हणविले पतितामà¥à¤–ेंसी । अभिमंतà¥रितां शà¥रीगà¥रà¥मूरà¥तीं ॥८२॥
आणिक जाहलें à¤à¤• नवल । कà¥षà¥ठी आला विपà¥र केवळ । दरà¥शनमातà¥रें à¤ाला निरà¥मळ । आमà¥हीं देखिलें दृषà¥à¤Ÿà¥€नें ॥८३॥
विणकरी होता à¤à¤• भकà¥त । तà¥यासी दाखविला शà¥रीपरà¥वत । काशीकà¥षेतà¥र कà¥षण न लागत । à¤à¤•ा भकà¥तासी दाखविलें ॥८४॥
आणिक अपार चरितà¥रता । अमित असे हो सांगतां । कà¥षितीवरी समसà¥त दैवतें । तयांचें नवà¥हे सामरà¥थà¥य ॥८५॥
समसà¥त देवांतें आराधितां । आलासà¥यें होय मनकामà¥यता । दरà¥शनमातà¥रें शà¥रीगà¥रà¥नाथा । सकळाभीषà¥à¤Ÿà¥‡à¤‚ होताति ॥८६॥
à¤सें मà¥हणती विपà¥रलोक । अपूरà¥व जाहलें कवतà¥à¤• । खà¥याति à¤à¤•ती समसà¥त देख । शà¥रीगà¥रà¥à¤šà¥‡à¤‚ चरितà¥र ॥८७॥
सिदà¥ध मà¥हणे नामधारकासी । शà¥रीगà¥रà¥à¤šरितà¥र à¤सें परियेसीं । याचि निमितà¥य बहà¥वसीं । शिषà¥य जाहले शà¥रीगà¥रà¥à¤šà¥‡ ॥८८॥
नाना राषà¥à¤Ÿà¥रींचे भकà¥त येती । शà¥रीगà¥रà¥à¤šà¥€ सेवा करिती । अंतःकरणीं à¤à¤•चितà¥तीं । भजणारांसी पà¥रसनà¥न ॥८९॥
गंगाधराचा नंदन । सरसà¥वती विनवी नमून । à¤à¤•ा तà¥मà¥ही समसà¥त जन । भजा भजा हो शà¥रीगà¥रà¥सी ॥९०॥
इति शà¥रीगà¥रà¥à¤šरितà¥रामृते परमकथाकलà¥पतरौ शà¥रीनृसिंहसरसà¥वतà¥यà¥पाखà¥याने सिदà¥धनामधारकसंवादे अनà¥नपूरà¥तिकदà¥विजचतà¥à¤ƒ-सहसà¥तà¥रभोजनं नाम अषà¥à¤Ÿातà¥रिंशतà¥तमोऽधà¥यायः
शà¥रीगà¥रà¥दतà¥तातà¥रेयारà¥पितमसà¥तॠ।
ओवीसंखà¥या ॥९०॥
॥शà¥रीगà¥रà¥दतà¥तातà¥रेयारà¥पणमसà¥तà¥॥
शà¥री गà¥रà¥देव दतà¥त...!!!
