Dec 05
शà¥à¤°à¥€ गà¥à¤°à¥‚चरितà¥à¤° :: अधà¥à¤¯à¤¾à¤¯ पनà¥à¤¨à¤¾à¤¸à¤¾à¤µà¤¾ (संपूरà¥à¤£)
शà¥रीगणेशाय नमः । सिदà¥ध मà¥हणे नामधारका । पà¥ढें अपूरà¥व à¤ालें à¤à¤•ा । पूरà¥वीं रंजक-कथानका । तूंतें आपण निरोपिलें ॥१॥
तयानें मागितला वर । राजà¥यपद धà¥रंधर । पà¥रसनà¥न à¤ाले तयासी गà¥रà¥वर । दिधला वर परियेसा ॥२॥
उपजला तो मà¥लेंचà¥à¤› जातींत । वैदà¥रीनगरीं राजà¥य करीत । पà¥तà¥रपौतà¥रीं नांदत । महानंदें परियेसा ॥३॥
à¤सा राजा तो यवन । होता आपण संतोषोन । अशà¥व गज अपार धन । पायभारा मिति नाहीं ॥४॥
आपण तरी यातिहीन । पà¥णà¥यवासना अंतःकरण । दानधरà¥म करी जाण । समसà¥त यातीं à¤à¤•भावें ॥५॥
विशेष भकà¥ति विपà¥रांवरी । ती असे पूरà¥वसंसà¥à¤•ारीं । असती देवालयें भूमीवरी । उपदà¥रव नेदी तयांसी ॥६॥
तया घरचे पà¥रोहित । तया रायातें शिकवीत । आपण होऊन मà¥लेंचà¥à¤› जात । देवदà¥विज निंदावें ॥७॥
तयांतें तà¥मà¥ही सेवितां देख । तेणें होय अपार पातक । यातिधरà¥म करणें सà¥à¤– । अनंत पà¥णà¥य असे जाणा ॥८॥
मंदमति दà¥विजजाती । देखा पाषाणपूजा करिती । समसà¥तांतें देव मà¥हणती । काषà¥ठवृकà¥षपाषाणांसी ॥९॥
धेनूसी मà¥हणती देवता होय । पृथà¥वी सोम अगà¥नि सूरà¥य । तीरà¥थयातà¥रा नदीतोय । समसà¥तां देव मà¥हणताती ॥१०॥
à¤से विपà¥र मंदमती । निराकारा साकार मà¥हणती । तयांतें मà¥लेंचà¥à¤› जे भजती । ते पावती अधःपात ॥११॥
à¤से यवनपà¥रोहित । रायापà¥ढें सांगती हित । à¤à¤•ोनि राजा उतà¥तर देत । कोपें करोनि परियेसा ॥१२॥
राजा मà¥हणे पà¥रोहितांसी । निरोपिलें तà¥मà¥हीं आमà¥हांसी । अणà¥रेणà¥तृणकाषà¥ठेंसी । सरà¥वेशà¥वर पूरà¥ण असे ॥१३॥
समसà¥त सृषà¥à¤Ÿि ईशà¥वराची । सà¥थावर जंगम रचिली साची । सरà¥वतà¥र देव असे साची । तरà¥à¤•भेद असंखà¥य ॥१४॥
समसà¥त जातींची उतà¥पतà¥ति । जाणावी तà¥मà¥ही पंचभूतीं । पृथà¥वी आप तेज वायॠनिगà¥ती । आकाशापासाव परियेसा ॥१५॥
समसà¥तांची वृदà¥धि à¤à¤• । जाणती मृतà¥तिका कà¥लाल लोक । नानापरीचीं करिती अनेक । भांडीं भेद परोपरी ॥१६॥
नानापरीचà¥या धेनॠअसती । कà¥षीर असे à¤à¤•चि रीतीं । सà¥वरà¥ण जाण तेचि रीतीं । परोपरीचे अलंकार ॥१७॥
तैसा देह भिनà¥न जाण । परमातà¥मा à¤à¤•चि पूरà¥ण । जैसा नभीं मृगलांछन । नाना घटीं दिसतसे ॥१८॥
दीप असे à¤à¤• घरीं । वाती लाविलà¥या सहसà¥तà¥र जरी । समसà¥त होती दीपावरी । भिनà¥न भाव कोठें असे ॥१९॥
à¤à¤•चि सूतà¥र आणोनि । नानापरीचे ओविती मणि । सूतà¥र à¤à¤•चि जाणोनि । न पाविजे भाव भिनà¥न ॥२०॥
तैशा जाति नानापरी । असताती वसà¥à¤‚धरीं । समसà¥तांसी à¤à¤•चि हरी । भिनà¥न भाव करà¥à¤‚ नये ॥२१॥
आणिक तà¥मà¥ही मà¥हणाल à¤सें । पूजिती पाषाण देव कैसे । सरà¥वां ठायीं पूरà¥ण भासे । विशà¥वातà¥मा आहेचि ॥२२॥
पà¥रतिमापूजा सà¥वलà¥पबà¥दà¥धि । मà¥हणोनि सांगती पà¥रसिदà¥धीं । आतà¥माराम पूजिती विधीं । तà¥यांचे मतीं à¤सें असे ॥२३॥
सà¥थिर नवà¥हे अंतःकरण । मà¥हणोनि करिती पà¥रतिमा खूण । नाम ठेवोनि नारायण । तया नामें पूजिताती ॥२४॥
तयातें तà¥मà¥ही निंदा करितां । तरी सरà¥वां ठायीं पूरà¥ण कां मà¥हणतां । पà¥रतिषà¥ठावà¥या आपà¥ले मता । दà¥वेष आमà¥हीं न करावा ॥२५॥
या कारणें जà¥à¤žानवंतीं । करà¥à¤‚ नये निंदासà¥तà¥ति । असती नानापरी जाती । आपà¥ले रहाटीं रहाटती ॥२६॥
à¤शापरी पà¥रोहितांसी । सांगे राजा विसà¥तारेंसी । करी पà¥णà¥य बहà¥वसीं । विशà¥वास देवदà¥विजांवरी ॥२७॥
राजा देखा येणेंपरी । होता तया वैदà¥रीनगरीं । पà¥ढें तà¥याचे मांडीवरी । सà¥फोटक à¤à¤• उदà¥भवला ॥२८॥
नानापरीचे वैदà¥य येती । तया सà¥फोटकासी लेप करिती । शमन न होय कवणे रीतीं । महादà¥à¤ƒà¤–ें कषà¥à¤Ÿतसे ॥२९॥
à¤सें असतां वरà¥तमानीं । शà¥रीगà¥रॠअसतां गाणगाभà¥वनीं । विचार करिती आपà¥ले मनीं । राजा येईल मà¥हणोनिया ॥३०॥
येथें येतां मà¥लेंचà¥à¤› लोक । होईल दà¥विजां उपबाधक । पà¥रगट à¤ालों आतां à¤à¤• । आमà¥हीं येथें असूं नये ॥३१॥
पà¥रगट जहाली महिमाखà¥याति । पहावया येती मà¥लेंचà¥à¤› जाति । आतां रहावें आमà¥हीं गà¥पà¥तीं । लौकिकारà¥थ परियेसा ॥३२॥
आला ईशà¥वरनाम संवतà¥सरॠ। सिंहेसी आला असे गà¥रॠ। गौतमी तीरà¥थ थोरॠ। यातà¥रापà¥रसंगें जावें आतां ॥३३॥
मà¥हणती समसà¥त शिषà¥यांसी । करा आयती वेगेंसी । येतो राजा बोलावावयासी । जावें तà¥वरित गंगेला ॥३४॥
à¤सें à¤à¤•ोनि शिषà¥यजन । विचार करिती आपआपण । जरी येईल राजा यवन । केवी होय मà¥हणताती ॥३५॥
à¤सा मनीं विचार करिती । काय होईल पहा मà¥हणती । असे नरसिंहसरसà¥वती । तोचि रकà¥षील आपणांतें ॥३६॥
येणेंपरी शà¥रीगà¥रà¥मूरà¥ति । असतां गाणगापà¥रीं खà¥याति । राजा यवना à¤ाली मति । पूरà¥वसंसà¥à¤•ारीं परियेसा ॥३७॥
सà¥फोटकाचे दà¥à¤ƒà¤–ें राजा । अपार कषà¥à¤Ÿला सहजा । नानापरी औषधें वोजा । करितां न होय तया बरवें ॥३८॥
मग मनीं विचार करी । सà¥फोटकें वà¥यापिलें अपरंपारी । वैदà¥याचेनि नोहे दूरी । काय करावें मà¥हणतसे ॥३९॥
बोलावूनि विपà¥रांसी । पà¥से काय उपाय यासी । विपà¥र मà¥हणती रायासी । सांगतों à¤à¤•ा à¤à¤•चितà¥तें ॥४०॥
पूरà¥वजनà¥मीं पापें करिती । वà¥याधिरà¥पें होऊन पीडिती । दानधरà¥में तीरà¥थी दैवतीं । वà¥याधि जाय परियेसा ॥४१॥
अथवा भलà¥या सतà¥पà¥रà¥षासी- । भजा आपण भावेंसी । तयाचे दृषà¥à¤Ÿिसà¥धारसीं । बरवें होईल परियेसा ॥४२॥
सतà¥पà¥रà¥षाचे कृपादृषà¥à¤Ÿà¥€à¤‚ । पापें जाती जनà¥म साठी । मग रोग कैचा पोटीं । सà¥फोटकादि तà¥वरित जाय ॥४३॥
à¤à¤•ोनिया विपà¥रवचन । राजा करीतसे नमन । मातें तà¥मà¥ही न मà¥हणा यवन । दास आपण विपà¥रांचा ॥४४॥
पूरà¥वजनà¥मी आपण । केली सेवा गà¥रà¥à¤šरण । पापासà¥तव à¤ालों जाण । यवनाचे कà¥ळीं देखा ॥४५॥
à¤à¤–ादा पूरà¥ववृतà¥तानà¥त । मातें निरोपावा तà¥वरित । महानà¥भावदरà¥शन होत । कवणाचा रोग गेला असे ॥४६॥
रायाचें वचन à¤à¤•ोनि । विचार करिती विपà¥र मनीं । सांगूं नये या सà¥थानीं । à¤à¤•ानà¥तसà¥थळ पाहिजे ॥४७॥
तà¥मà¥ही राव मà¥लेंचà¥à¤›à¤œाती । समसà¥त तà¥मà¥हां निंदा करिती । आमà¥ही असों दà¥विजजाती । केवी करावें मà¥हणताती ॥४८॥
विपà¥रवचन à¤à¤•ोन । विनवीतसे तो यवन । चाड नाहीं जातीवीण । आपणास तà¥मà¥हीं उदà¥धरावें ॥४९॥
à¤सें रायाचें अंतःकरण । अनà¥तपà¥त à¤ालें असे जाण । मग निरोपिती बà¥राहà¥मण । तया रायातें परियेसा ॥५०॥
विपà¥र मà¥हणती रायासी । सà¥थान बरवें पापविनाशी । जावें तà¥मà¥हीं सहजेंसी । विनोदारà¥थ परियेसा ॥५१॥
तेथें असे सà¥थळ बरवें । à¤à¤•ानà¥तसà¥थान पहावें । सà¥नान करावें मनोभावें । à¤à¤•चितà¥तें परियेसा ॥५२॥
à¤à¤•ोनिया विपà¥रवचन । संतोषला राजा आपण । निघाला तà¥वरित तेथोन । आला पापविनाश तीरà¥थासी ॥५३॥
समसà¥तांतें राहवूनि । à¤à¤•ला गेला तया सà¥थानीं । सà¥नान करितां तये कà¥षणीं । आला à¤à¤• यति तेथें ॥५४॥
राजा देखोनि यतीसी । नमन करी भावेंसी । दावीतसे सà¥फोटकासी । मà¥हणे उपशमन केवी होय ॥५५॥
à¤à¤•ोनि तयाचें वचन । सांगता à¤ाला विसà¥तारोन । महानà¥भावाचà¥या दरà¥शनें । तूंतें बरवें होय जाणा ॥५६॥
पूरà¥वीं याचें आखà¥यान । सांगेन à¤à¤• विसà¥तारोन । à¤à¤•चितà¥तें करोनि मन । à¤à¤• मà¥हणती तये वेळीं ॥५७॥
अवंती मà¥हणिजे थोर नगरी । तेथें होता à¤à¤• दà¥राचारी । जनà¥मोनिया विपà¥र उदरीं । अनà¥य रहाटीं रहातसे ॥५८॥
आपण असे मदोनà¥मतà¥त । समसà¥त सà¥तà¥रियांसवें रमत । सà¥नानसंधà¥या तà¥यजूनि निशà¥à¤šित । अनà¥यमारà¥à¤—ें वागतसे ॥५९॥
à¤सें दà¥राचारीपणें । रहाटतसे तो बà¥राहà¥मण । पिंगला मà¥हणिजे वेशà¥या जाण । तयेसवें वरà¥ततसे ॥६०॥
न करी करà¥म संधà¥यासà¥नान । रातà¥रंदिवस वेशà¥यागमन । तिचे घरीं भकà¥षी अनà¥न । येणेंपरी दोष केले ॥६१॥
à¤सें असतां वरà¥तमानीं । बà¥राहà¥मण होता वेशà¥यासदनीं । तेथें आला à¤à¤• मà¥नि । वृषभनामा महायोगी ॥६२॥
तया देखोनि दोघें जण । करिती साषà¥à¤Ÿांग नमन । भकà¥तिभावें करोन । घेवोनि आलीं मंदिरांत ॥६३॥
बैसवोनिया पीठावरी । पूजा करिती षोडशोपचारीं । अरà¥à¤˜à¥यपादà¥य देवोनि पà¥ढारी । गंधाकà¥षता लाविती ॥६४॥
नाना परिम ळ पà¥षà¥प जाती । तया योगियासी समरà¥पिती । परिमळ दà¥रवà¥यें अनेक रीतीं । समरà¥पिलीं तया योगेशà¥वरा ॥६५॥
चरणतीरà¥थ घेऊन । पान करिती दोघेंजण । तà¥यांतें करविती भोजन । नानापरी पकà¥वानà¥नेंसी ॥६६॥
करवूनिया भोजन । केलें हसà¥तपà¥रकà¥षालन । बरवा पलंग आणोन । देती तया योगियासी ॥६७॥
तया मंचकीं निजवोन । तांबूल देती आणोन । करिती पादसंवाहन । भकà¥तिभावें दोघेंही ॥६८॥
निदà¥रिसà¥त à¤ाला योगेशà¥वर । दोघें करिती नमसà¥à¤•ार । उभें राहोनि चारी पà¥रहर । सेवा केली भावेंसी ॥६९॥
उदय à¤ाला दिनकरासी । संतोषला तो तापसी । निरोप घेऊनि संतोषीं । गेला आपà¥लà¥या सà¥थानापà¥रती ॥७०॥
à¤सें विपà¥रें वेशà¥याघरीं । कà¥रमितां कà¥वचितॠदिवसांवरी । तारà¥णà¥य जाउनी शरीरीं । वारà¥धकà¥य पातलें तयासी ॥७१॥
पà¥ढें तया विपà¥रासी । मरण आलें परियेसीं । पिंगला नाम वेशà¥येसी । दोघें पंचतà¥व पावलीं ॥७२॥
पूरà¥वकरà¥मानà¥बंधेंसी । जनà¥म à¤ाला राजवंशीं । दशारà¥णवाधिपतिकà¥शीं । वजà¥रबाहूचे उदरांत ॥७३॥
तया वजà¥रबाहूपतà¥नी । नाम तिचें वसà¥मती । जनà¥मा आला तिचे पोटीं । तो विपà¥र परियेसा ॥७४॥
तया वजà¥रबाहूसी । जà¥येषà¥ठ राणीचà¥या गरà¥भेसी । उदà¥भवला विपà¥र परियेसीं । राजा समारंभ करीतसे ॥७५॥
देखोनि तिचे सवतीसी । कà¥रोध आला बहॠमानसीं । गरà¥भ à¤ाला सपतà¥नीसी । मà¥हणोनि दà¥वेष मनीं धरी ॥७६॥
सरà¥पगरळ आणोनि । दिलà¥हें सवतीस नाना यतà¥नीं । गरळें भेदिलें अतिगहनीं । तया राजजà¥येषà¥ठ सà¥तà¥रियेसी ॥७७॥
दैवयोगें न ये मरण । सरà¥व शरीरीं à¤ाले वà¥रण । चिंता करी अतिगहन । महाकषà¥à¤Ÿ भोगीतसे ॥७८॥
à¤शापरी राजयà¥वती । कषà¥à¤Ÿà¥‡à¤‚ à¤ाली पà¥रसूति । उपजतां बाळका मातेपà¥रती । सरà¥वांग सà¥फोट वाहत ॥७९॥
विषें वà¥यापिलें सरà¥वांगासी । मà¥हणोनि आकà¥रंदती दिवानिशीं । दà¥à¤ƒà¤– करी राजा कà¥लेशीं । मà¥हणे काय करà¥à¤‚ आतां ॥८०॥
देशोदेशींचà¥या वैदà¥यांसी । बोलाविती चिकितà¥सेसी । वेंचिती दà¥रवà¥य अपारेंसी । कांहीं केलिया बरवें नोहे ॥८१॥
तया माता बाळकासी । वà¥रण à¤ाले बहà¥वसीं । निदà¥रा नाहीं रातà¥रीसी । सरà¥वांगीं कृमि पडले असती ॥८२॥
तà¥यांतें देखोनि रायासी । दà¥à¤ƒà¤– à¤ालें बहà¥वसीं । निदà¥रा नाहीं दिवानिशीं । तà¥याचे कषà¥à¤Ÿ देखोनिया ॥८३॥
वà¥यथें करोनि मातासà¥त । अनà¥न उदक न वचे कà¥वचित । शरीरीं सरà¥व कà¥लेश होत । कà¥षीण à¤ालें येणेंपरी ॥८४॥
राजा येऊनि à¤à¤•े दिवसीं । पाहे आपà¥ले सà¥तà¥री-सà¥तासी । देखोनिया महाकà¥लेशी । दà¥à¤ƒà¤– करीतसे परियेसा ॥८५॥
मà¥हणें आतां काय करà¥à¤‚ । केवी करणें पà¥रतिकारॠ। नाना औषधें उपचारॠ। करितां सà¥वसà¥थ नवà¥हेचि ॥८६॥
सà¥तà¥री-पà¥तà¥रांची à¤शी गति । जिवंत शवें à¤ाली असती । यांचà¥या रोगासी होय शांति । केवी पाहूं मà¥हणतसे ॥८७॥
आतां यातें पहावयासी । कंटाळा येतो आमà¥हांसी । बरवें नवà¥हे सतà¥य यांसी । काय करणें मà¥हणतसे ॥८८॥
यांतें देखतां आमà¥हांसी । शà¥रम होती देहासी । नेवोनिया अरणà¥यासी । तà¥यांतें तà¥यजूं मà¥हणतसे ॥८९॥
जे जे असती पापीजन । तà¥यांतें जीवन अथवा मरण । भोगिलà¥यावांचोनि न सà¥à¤Ÿà¥‡ जाण । आपà¥लें आपण भोगिजे ॥९०॥
विचार करोनि मानसीं । बोलाविलें कोळियासी । सांगतसे विसà¥तारेंसी । à¤à¤•ा शà¥रोते à¤à¤•चितà¥तें ॥९१॥
राजा मà¥हणे सूतासी । माà¤à¥‡ बोल परियेसीं । नेऊनि आपà¥ले सà¥तà¥री -पà¥तà¥रांसी । अरणà¥यांत ठेवावें ॥९२॥
मनà¥षà¥यांचा संचार । जेथें नसेल निरà¥धार । तेथें ठेवीं वेगवकà¥र । मà¥हणे राजा सूतासी ॥९३॥
येणेंपरी सूतासी । राजा सांगे विसà¥तारेंसी । रथा दिधला संजोगेंसी । घेऊनि गेला à¤डकरी ॥९४॥
तिचे दासदासी सकळ । दà¥à¤ƒà¤– करिती महापà¥रबळ । माता पिता बंधॠसकळ । समसà¥त पà¥रलाप करिताती ॥९५॥
दà¥à¤ƒà¤– करिती नर नारी । हा हा पापी दà¥राचारी । सà¥तà¥री-सà¥तांसी कैसेपरी । केवी यांतें मारवितो ॥९६॥
रथावरी बैसवोनि । घेवोनि गेला महारानीं । जेथें नसती मनà¥षà¥य कोणी । तेथें ठेविलीं परियेसा ॥९७॥
सूत आला परतोनि । सांगे रायासी विसà¥तारोनि । महाअरणà¥य दà¥रà¥à¤—म वनीं । तेथें ठेविली मà¥हणतसे ॥९८॥
à¤à¤•ोनि राजा संतोषला । दà¥सरे सà¥तà¥रियेसी वृतà¥तानà¥त सांगितला । दोघांसी आनंद जाहला । वनीं राहिलीं मातासà¥त ॥९९॥
मातापà¥तà¥र दोघेंजण । पीडताती दà¥à¤ƒà¤–ेंकरà¥न । कषà¥à¤Ÿती अनà¥नउदकावीण । महाघोर वनांत ॥१००॥
राजपतà¥नी सà¥à¤•à¥मार । तिये शरीरीं वà¥रण थोर । चालूं न शके पृथà¥वीवर । महाकंटक भूमीवरी ॥१०१॥
कडिये घेवोनि बाळकासी । जाय ती मंदगमनेंसी । आठवी आपà¥ले करà¥मांसी । मà¥हणे आतां काय करà¥à¤‚ ॥१०२॥
तया वनीं मृगजाति । वà¥याघà¥र सिंहादिक असती । सरà¥प थोर अपरिमिती । हिंडताती वनांत ॥१०३॥
मातें जरी वà¥याघà¥र मारी । पापापासून होईन दà¥री । पà¥रे आतां जनà¥म संसारीं । वांचोनि काय वà¥यरà¥थ जिणें ॥१०४॥
मà¥हणोनि जाय पà¥ढें रडत । कà¥षणोकà¥षणीं असे पडत । पà¥तà¥रासहित चिंता करीत । जात असे वनमाजी ॥१०५॥
उदकाविणें तृषाकà¥रांत । देह वà¥रणें असे पीडित । वà¥याघà¥रसरà¥पादि देखत । भयें चकित होतसे ॥१०६॥
देखे वेताळ बà¥रहà¥मराकà¥षस । वनगज भालà¥à¤•ा बहà¥वस । केश मोकळे पायांस । कांटे धोंडे लागताती ॥१०७॥
à¤से महाअरणà¥यांत। राजशà¥री असे हिंडत । पà¥ढें जातां देखिलें वनांत । गà¥रें चरती वाणियांचीं ॥१०८॥
तयांपासीं जावोनि । पà¥सतसे करà¥णावचनीं । गोरकà¥षकांतें विनवोनि । मागे उदक कà¥मारासी ॥१०९॥
गोरकà¥षक मà¥हणती तियेसी । जावें तà¥वां मंदिरासी । तेथें उदक बहà¥वसी । अनà¥न तूंतें मिळेल ॥११०॥
मà¥हणोनि मारà¥à¤— दाखविती । हळूहळू जाय मà¥हणती । राजपतà¥नी मारà¥à¤— कà¥रमिती । गेली तया गà¥रामांत ॥१११॥
तया गà¥रामीं नरनारी । दिसताती अपरंपारी । à¤à¤•ोन आली मनोहरी । पà¥से तयां सà¥तà¥रियांसी ॥११२॥
मà¥हणे कवण येथें राजा । संतोषी दिसे समसà¥त पà¥रजा । à¤à¤•ोनि सांगती वैशà¥यराजा । महाधनिक पà¥णà¥यातà¥मा ॥११३॥
तà¥याचें नांव पदà¥माकर । पà¥णà¥यवंत असे थोर । तूंतें रकà¥षील साचार । मà¥हणोनि सांगती तियेसी ॥११४॥
इतà¥à¤•िया अवसरीं । तया वैशà¥याचे घरीं । दासी होतà¥या मनोहरी । तà¥याही आलà¥या तियेजवळी ॥११५॥
येवोनि पà¥सती वृतà¥तानà¥त । घेवोनि गेलà¥या मंदिरांत । आपलà¥या सà¥वामीसी सांगत । आदà¥यंतेंसीं विसà¥तारें ॥११६॥
तीस देखोनिया वैशà¥यनाथ । कृपा करी अतà¥यंत । नेऊनिया मंदिरांत । दिलà¥हें à¤à¤• गृह तिसी ॥११७॥
पà¥सोनिया वृतà¥तानà¥त । वाणी होय कृपावंत । दिलà¥हें अनà¥नवसà¥तà¥र बहà¥त । नितà¥य तिसी रकà¥षीतसे ॥११८॥
à¤शी तया वैशà¥याघरीं । होती रायाची अंतà¥री । वरà¥धतसे पीडा भारी । वà¥रण न वचे परियेसा ॥११९॥
येणेंपरी राजसती । तया वैशà¥याचे घरीं होती । वाढले वà¥रण तयांसी बहà¥ती । पà¥राणांतक होतसे ॥१२०॥
वरà¥ततां à¤सें à¤à¤•े दिवसीं । मरण आलें कà¥मारकासी । पà¥रलाप करी बहà¥वसी । राजपतà¥नी तये वेळीं ॥१२१॥
मूरà¥à¤šà¥à¤›ा येऊनि तये कà¥षणीं । राजपतà¥नी पडे धरणीं । आपà¥लें करà¥म आठवोनि । महाशोक करीतसे ॥१२२॥
तà¥या वाणियाचà¥या सà¥तà¥रिया देखा । संबोखिताति ती बाळिका । कवणेंपरी तिचे दà¥à¤ƒà¤–ा । शमन नोहे परियेसा ॥१२३॥
नानापरी दà¥à¤ƒà¤– करी । आठवीतसे पूरà¥वापारी । मà¥हणे ताता माà¤à¥या सौरी । कोठें गेलासी बाळका ॥१२४॥
राजकà¥मारा पूरà¥णचंदà¥रा । माà¤à¥या आनंदसमà¥दà¥रा । मातें धरिसी मौनमà¥दà¥रा । तूंतें काय बरवें असे ॥१२५॥
मातापिता बंधà¥à¤œन । सोडोनि आलà¥यें सकळ जाण । तà¥à¤ा भरंवसा होता पूरà¥ण । मातें रकà¥षिसी मà¥हणोनिया ॥१२६॥
मातें अनाथ करोनि । तूं जातोसि सोडोनि । मज रकà¥षिता नसे कोणी । पà¥राण तà¥यजीन मà¥हणतसे ॥१२७॥
येणेंपरी राजनारी । दीरà¥à¤˜सà¥वरें रà¥दन करी । देखोनिया नरनारी । दà¥à¤ƒà¤– करिती परियेसा ॥१२८॥
समसà¥तही दà¥à¤ƒà¤–ाहà¥नी । पà¥तà¥रशोक केवळ वाहि । मातापितरांतें दाहोनि । भसà¥म करी परियेंसा ॥१२९॥
येणेंपरी दà¥à¤ƒà¤– करितां । ऋषभ योगी आला तà¥वरिता । पूरà¥वजनà¥मींचà¥या उपकारारà¥था । पातला तेथें महाजà¥à¤žानी ॥१३०॥
योगियातें देखोनि । वंदिता à¤ाला तो वाणी । अरà¥à¤˜à¥यपादà¥य देवोनि । उतà¥तम सà¥थानीं बैसविला ॥१३१॥
योगी तया अवसरीं । पà¥से कवण दीरà¥à¤˜सà¥वरीं । शोक करितसे अपारीं । कवण असे मà¥हणतसे ॥१३२॥
सविसà¥तर वैशà¥यनाथ । सांगता जाहला वृतà¥तानà¥त । योगीशà¥वर कृपावंत । आला तिये जवळीक ॥१३३॥
मà¥हणे योगी तियेसी । मूढपणें दà¥à¤ƒà¤– करिसी । कवण जनà¥मला भूमीसी । कवण मेला सांग मज ॥१३४॥
देह मà¥हणिजे विनाशी जाण । जैसा गंगेंत दिसे फेण । वà¥यकà¥तावà¥यकà¥त सवेंचि होय जाण । जलबà¥दà¥बà¥दापरी देखा ॥१३५॥
पृथà¥वी तेज वायॠआप । आकाश मिळोनि सरà¥ववà¥याप । पंच गोठली शरीररà¥प । दिसत असे परियेसा ॥१३६॥
पंच भूतें पांचांठायीं । निघोन जातां शूनà¥य पाहीं । दà¥à¤ƒà¤– करितां अवकाश नाहीं । वृथा कां तूं दà¥à¤ƒà¤– करिसी ॥१३७॥
गà¥णापासाव उतà¥पतà¥ति । निज करà¥में होय निरà¥ती । काळ नाचवी दृषà¥à¤Ÿिविकृतीं । वासना तयापरी जाणा ॥१३८॥
मायेपासोनि माया उपजे । होय गà¥णें सतà¥तà¥वरजें । तमोगà¥णें तेथें सहजें । देहलकà¥षण येणेंपरी ॥१३९॥
या तीन गà¥णांपासाव । उपजताती मनà¥षà¥यभाव । सतà¥तà¥वगà¥णें असती देव । रजोगà¥ण मनà¥षà¥याचा ॥१४०॥
तामस तोचि राकà¥षस । जैसा गà¥ण असे तà¥यास । तैसा जनà¥मे पिंडाभास । कधीं सà¥थिर नवà¥हेचि ॥१४१॥
या संसारवरà¥तमानीं । उपजती नर करà¥मानà¥à¤—à¥णीं । जैसें अरà¥à¤œित असे पूरà¥वपà¥णà¥यीं । सà¥à¤–दà¥à¤ƒà¤–ें घडती देखा ॥१४२॥
कलà¥पकोटिवरà¥षांवरी । जिवंत असती सà¥र जरी । तेही न राहती सà¥थिरी । मनà¥षà¥यांचा काय पाड ॥१४३॥
या कारणें जà¥à¤žानीजनें । उपजतां संतोष न करणें । मेलिया दà¥à¤ƒà¤– न करणें । सà¥थिर नवà¥हे देह जाणा ॥१४४॥
गरà¥भ संभवें जिये काळीं । विनाश मà¥हणोनि जाणती सकळी । कोणी मरती यौवनकाळीं । कà¥वचिदà¥वारà¥धकà¥यपाणीं जाणा ॥१४५॥
जैसें करà¥म पूरà¥वारà¥à¤œित । तेणेंपरी असे घडत । मायामोहें मà¥हणत । सà¥त नरदेही हे ॥१४६॥
जैसें लिखित ललाटेसी । बà¥रहà¥मदेवें लिहिलें परियेसीं । कालकरà¥म उलà¥लंघावयासी । शकà¥ति न होय कवणा जाणा ॥१४७॥
à¤सें अनितà¥य देहासी । कां वो माते दà¥à¤ƒà¤– करिसी । तà¥à¤à¥€ पूरà¥वपरंपरा कैसी । सांगा आमà¥हां मà¥हणतसे ॥१४८॥
तूं जनà¥मांतरीं जाणा । कवणा होतीस अंगना । किंवा à¤ालीस जननी कोणा । भगिनी कोणाची सांग पां ॥१४९॥
à¤सें जाणोनि मानसी । वायां कां हो दà¥à¤ƒà¤– करिसी । जरी बरवें तूं इचà¥à¤›िसी । शरण जाईं शंकरा ॥१५०॥
à¤सें à¤à¤•ोनि राजयà¥वती । करी ऋषभयोगिया विनंति । आपणासी à¤ाली à¤सी गति । राजà¥यभà¥रषà¥à¤Ÿ होऊनि आलà¥यें ॥१५१॥
मातापिता बंधà¥à¤œन । सोडोनि आलें मी रान । पà¥तà¥र होता माà¤ा पà¥राण । भरंवसा मज तयाचा ॥१५२॥
तया जहाली à¤शी गति । आपण वांचोनि काय पà¥रीति । मरण वà¥हावें मज निशà¥à¤šिती । मà¥हणोनि चरणीं लागली ॥१५३॥
à¤सें निरà¥वाण देखोनि । कृपा उपजली योगियामनी । पूरà¥व उपकार सà¥मरोनि । पà¥रसनà¥न à¤ाला तये वेळीं ॥१५४॥
भसà¥म काढोनि तये वेळीं । लाविलें पà¥रेताचे कपाळीं । घालितां तà¥याचे मà¥à¤–कमळीं । पà¥राण आला परियेसा ॥१५५॥
बाळ बैसला उठोनि । सरà¥वांग à¤ालें सà¥वरà¥णवरà¥णी । मातेचे वà¥रणही तेच कà¥षणीं । जाते à¤ाले तातà¥à¤•ाळ ॥१५६॥
राजपतà¥नी पà¥तà¥रासहित । करी योगियासी दंडवत । ऋषभयोगी कृपावंत । आणीक भसà¥म पà¥रोकà¥षीतसे ॥१५७॥
तातà¥à¤•ाळ तया दोघांसी । शरीर होय सà¥वरà¥णसंकाशी । शोभायमान दिसे कैसी । दिवà¥य काया उभयतांची ॥१५८॥
पà¥रसनà¥न à¤ाला योगेशà¥वर । तये वेळीं दिधला वर । तà¥मà¥हां न होय जराजरà¥à¤œर । तारà¥णà¥यरà¥प चिरंजीवी ॥१५९॥
तà¥à¤ा सà¥त भदà¥रायà¥षी । कीरà¥ति वरील बहà¥वशी । राजà¥य करील परियेसीं । पितà¥याहूनि अधिक जाणा ॥१६०॥
à¤सा वर देऊनि । योगी गेला तेथोनि । à¤à¤• राजा à¤à¤•मनीं । सतà¥पà¥रà¥षाचें महिमान ॥१६१॥
सतà¥पà¥रà¥षाची सेवा करितां । तà¥à¤ा सà¥फोटक जाईल तà¥वरिता । तà¥वां न करावी कांहीं चिंता । दृढ धरीं भाव à¤à¤• ॥१६२॥
à¤सें यतीचें वचन à¤à¤•ोनि । राजा नमन करी तये कà¥षणीं । विनवीतसे कर जोडोनि । कोठें असे सतà¥पà¥रà¥ष ॥१६३॥
मातें निरोपावें आतां । जाईन आपण तेथें ततà¥तà¥वतां । मजला तà¥यांचें दरà¥शन होतां । होईल बरवें मà¥हणतसे ॥१६४॥
à¤à¤•ोनि राजाचें वचन । सांगतसे मà¥नि आपण । भीमातीरीं गाणागाभà¥वन । असे तेथें परमपà¥रà¥ष ॥१६५॥
तयापासीं तà¥वां जावें । दरà¥शनमातà¥रें होईल बरवें । à¤à¤•ोनि राजा à¤à¤•भावें । निघता à¤ाला तये वेळीं ॥१६६॥
à¤à¤•भावें राजा आपण । घà¥यावया शà¥रीगà¥रà¥दरà¥शन । पà¥रयाणावरी करी पà¥रयाण । आला गाणगापà¥रासी ॥१६७॥
गà¥रामीं पà¥से सकळिकांसी । कोण येथें à¤à¤• तापसी । रà¥प धरिलें संनà¥यासी । कोठें आहे मà¥हणतसे ॥१६८॥
भयभीत à¤ाले सकळिक । मà¥हणती आतां नवà¥हे निक । शà¥रीगà¥रà¥सी पà¥सतों à¤à¤• । काय करील न कळे मà¥हणती ॥६९॥
कोणी न बोलती तयासी । राजा कोपला बहà¥वसी । मà¥हणे आलों भेटीसी । दावा आपणा मà¥हणतसे ॥१७०॥
मग मà¥हणती समसà¥त लोक । शà¥रीगà¥रॠअनà¥षà¥ठानसà¥थान असे निक । अमरजासंगमीं माधà¥यानà¥हिक । करोनि येती गà¥रामातें ॥१७१॥
à¤सें à¤à¤•ोनि मà¥लेंचà¥à¤› देखा । समसà¥तां वरà¥à¤œà¥‚नि आपण à¤à¤•ा । बैसोनिया आंदोलिकां । गेला तया सà¥थानासी ॥१७२॥
दà¥रोनि देखतां शà¥रीगà¥रà¥सी । चरणीं चाले मà¥लेंचà¥à¤› परियेसीं । जवळी गेला पहावयासी । नमन करà¥नि उभा राहे ॥१७३॥
शà¥रीगà¥रॠमà¥हणती तयासी । कां रे रजका कोठें अससी । बहà¥त दिवशीं भेटलासी । आमचा दास होवोनिया ॥१७४॥
à¤सें वचन à¤à¤•ोनि । मà¥लेंचà¥à¤› à¤ाला महाजà¥à¤žानी । पूरà¥वजनà¥म सà¥मरला मनीं । करी साषà¥à¤Ÿांग दंडवत ॥१७५॥
पादà¥à¤•ांवरी लोळे आपण । सदà¥à¤—दित अंतःकरण । अंगीं रोमांच उठोन । आनंदबाषà¥पें रà¥दन करी ॥१७६॥
पूरà¥वजनà¥मीं आठवोन देखा । रà¥दन करी अति दà¥à¤ƒà¤–ा । कर जोडून विनवी à¤à¤•ा । नाना परी सà¥तोतà¥र करी ॥१७७॥
राजा मà¥हणे शà¥रीगà¥रà¥सी । कां उपेकà¥षिले आमà¥हांसी । à¤ालों आपण परदेशी । चरणावेगळें केलें मज ॥१७८॥
अंधकारसागरांत । कां घातलें मज येथ । मी होऊनि मदोनà¥मतà¥त । विसरलों चरण तà¥à¤à¥‡ ॥१७९॥
संसारसागरमायाजाळीं । बà¥डालों आपण दà¥रà¥मति केवळीं । सेवा न करीं चरणकमळीं । दिवांध à¤ालों आपण ॥१८०॥
होतासि तूं जवळी निधान । न ओळखें आपण मतिहीन । तमांधकारीं वेषà¥à¤Ÿà¥‹न । तà¥à¤à¥‡ चरण विसरलों ॥१८१॥
तूं भकà¥तजनां नà¥पेकà¥षिसी । निरà¥धार होता माà¤à¥‡ मानसीं । अजà¥à¤žानसागरीं आमà¥हांसी । कां घातलें सà¥वामिया ॥१८२॥
उदà¥धरावें आतां मज । आलों आपण हेंचि काज । सेवोनि तà¥à¤à¥‡ चरणरज । असेन आतां राजà¥य पà¥रे ॥१८३॥
à¤सें नानापरी देखा । सà¥तà¥ति करी राजा à¤à¤•ा । शà¥रीगà¥रॠमà¥हणती भकà¥त निका । तà¥à¤à¥€ वासना पà¥रेल ॥१८४॥
राजा मà¥हणे शà¥रीगà¥रà¥सी । à¤ाला सà¥फोटक आपणासी । वà¥यथा होतसे पà¥रयासी । कृपादृषà¥à¤Ÿà¥€à¤‚ पहावें ॥१८५॥
à¤सें वचन à¤à¤•ोन । शà¥रीगà¥रॠकरिती हासà¥यवदन । सà¥फोटक नाहीं मà¥हणोन । पà¥सताती यवनासी ॥१८६॥
राजा पाहे सà¥फोटकासी । न दिसे सà¥फोटक अंगासी । विसà¥मय करीतसे मानसीं । पà¥नरपि चरणीं माथा ठेवी ॥१८७॥
राजा मà¥हणे सà¥वामियासी । तà¥à¤à¥‡à¤‚ पà¥रसनà¥नतà¥व आमà¥हांसी । राजà¥य पावलों संतोषीं । अषà¥à¤Ÿà¥ˆशà¥à¤šरà¥य माà¤à¥‡à¤‚ अवलोकावें ॥१८८॥
भकà¥तवतà¥सल बà¥रीद तà¥à¤à¥‡à¤‚ । वासना अरà¥थ पà¥रवीं माà¤à¥‡ । इंदà¥रियसंसार उतरीं ओà¤à¥‡à¤‚ । लीन होईन तà¥à¤à¥‡ चरणीं ॥१८९॥
शà¥रीगà¥रॠमà¥हणती तयासी । आमà¥ही तापसी संनà¥यासी । येऊं नये तà¥à¤à¥‡ नगरासी । महापातकें होती तेथें ॥१९०॥
नगरीं नितà¥य धेनà¥हतà¥या । यवनजाति तà¥मà¥ही सतà¥या । जीवहिंसा मदà¥यपी कृतà¥या । वरà¥à¤œावें आतां निरà¥धारें ॥१९१॥
सरà¥व अंगिकार करोनि । राजा लागे दोनà¥ही चरणीं । मà¥हणे मी दास पà¥रातनीं । पूरà¥वापारीं दृषà¥à¤Ÿि देणें ॥१९२॥
पूरà¥वी माà¤à¥‡à¤‚ जनà¥म रजक । सà¥वामीवचनें राजà¥य विशेख । पावोनि देखिलें नाना सà¥à¤– । उणें à¤à¤• मà¥लेंचà¥à¤›à¤œाति ॥१९३॥
दरà¥शन होतां तà¥à¤à¥‡ चरण । संतà¥षà¥à¤Ÿ à¤ालें अंतःकरण । पà¥तà¥रपौतà¥र दृषà¥à¤Ÿà¥€à¤‚ पाहोन । मग मी राहीन तà¥à¤à¥‡ सेवे ॥१९४॥
à¤सें नानापरी देखा । राजा विनवी विशेखा । पाया पडे कà¥षणकà¥षणिका । अतिकाकà¥ळती येतसे ॥१९५॥
शà¥रीगà¥रॠमनीं विचार करिती । पà¥ढें होणार à¤सी गति । कलियà¥à¤—ीं असे दà¥रà¥à¤œन जाति । गौपà¥य असतां पà¥ढें बरवें ॥१९६॥
सहज जावें सिंहसà¥थासी । महातीरà¥थ गौतमीसी । जावें हें भरंवसी । आतां आमà¥हीं गà¥पà¥त वà¥हावें ॥१९७॥
à¤सें मनीं विचारà¥नि । शà¥रीगà¥रॠनिघाले संगमाहूनि । राजा आपà¥ले सà¥à¤–ासनीं । बैसवी पà¥रीती करोनिया ॥१९८॥
पादà¥à¤•ा घेतलà¥या आपà¥ले करीं । सांगातें येतसे पादचारीं । शà¥रीगà¥रॠमà¥हणती आरोहण करीं । लोक निंदा तà¥à¤œ करिती ॥१९९॥
राषà¥à¤Ÿà¥राधिपति तà¥à¤œ मà¥हणती । जनà¥म तà¥à¤ा मà¥लेंचà¥à¤›à¤œाती । बà¥राहà¥मणसेवें तà¥à¤œ हांसती । जाति दूषण करितील ॥२००॥
राजा मà¥हणे सà¥वामी à¤à¤•ा । कैचा राजा मी रजका । तà¥à¤à¥‡ दृषà¥à¤Ÿà¥€à¤‚ असे निका । लोह सà¥वरà¥ण होतसे ॥२०१॥
समसà¥तांसी राजा आपण सतà¥य । मी रजक तà¥à¤ा भकà¥त । पूरà¥ण à¤ाले मनोरथ । तà¥à¤à¥‡à¤‚ à¤ालें दरà¥शन मज ॥२०२॥
इतà¥à¤•िया अवसरीं । समसà¥त दळ मिळालें भारी । मदोनà¥मतà¥त अतिकà¥à¤‚जरी । वारॠनाना वरà¥णाचे ॥२०३॥
उभा राहोनि राजा देखा । समसà¥त दाखवी सैनà¥यका । संतोष मनीं अति हरिखा । आपà¥लें à¤शà¥वरà¥य दाखवितसे ॥२०४॥
शà¥रीगà¥रॠनिरोपिती यवनासी । आरोहण करीं वारà¥वेसी । दूर जाणें असे नगरासी । निरोप आमà¥à¤šा नको मोडूं ॥२०५॥
शà¥रीगà¥रà¥वचन à¤à¤•ोन । समसà¥त शिषà¥यांतें आरोहण । देता à¤ाला तो यवन । आपण वाजीं आरà¥ढला ॥२०६॥
आनंद बहॠयवनाचे मनीं । हरà¥षनिरà¥भर न माये गगनीं । शà¥रीगà¥रà¥भेटी à¤ाली मà¥हणोनि । अति उलà¥हास करीतसे ॥२०७॥
शà¥रीगà¥रà¥मूरà¥ति बोलाविती यवनासी । मà¥हणती à¤ालों अतिसंतोषी । तूं भकà¥त केवळ गà¥णराशी । संतà¥षà¥à¤Ÿ à¤ालों आपण आजी ॥२०८॥
आमà¥ही संनà¥यासी तापसी । नितà¥य करावें अनà¥षà¥ठानासी । तà¥मà¥हांसमागमें मारà¥à¤—ासी । न घडे वेळीं संधà¥यादिक ॥२०९॥
यासी उपाय सांगेन । अंगिकार करावा जाण । पà¥ढें जाऊं आमà¥ही तà¥वरेनें । सà¥थिर यावें तà¥मà¥हीं मागें ॥२१०॥
पापविनाशी तीरà¥थासी । भेटी होईल तà¥मà¥हांसी । à¤सें मà¥हणोनि रायासी । अदृशà¥य à¤ाले गà¥रà¥मूरà¥ति ॥२११॥
समसà¥त शिषà¥यांसहित । शà¥रीगà¥रॠगà¥पà¥त à¤ाले तà¥वरित । मनोवेगें मारà¥à¤— कà¥रमित । गेले वैदूरपà¥रासी ॥२१२॥
पापविनाशी तीरà¥थासी । शà¥रीगà¥रॠपातले तà¥वरितेंसी । राहिले तेथें अनà¥षà¥ठानासी । समसà¥त येती भेटावया ॥२१३॥
साखरे सायंदेवाचा सà¥त । भेटीस आला नागनाथ । नानापरी पूजा करीत । समाराधना आरंभिली ॥२१४॥
शà¥रीगà¥रॠनेऊनि आपà¥ले घरा । पूजा केली षोडशोपचारा । आरती करोनि à¤à¤• सहसà¥तà¥रा । समाराधना करी बहà¥त ॥२१५॥
इतà¥à¤•ें होतां à¤ाली निशी । शà¥रीगà¥रॠमà¥हणती नागनाथासी । सांगोनि आलों मà¥लेंचà¥à¤›ासी । पापविनाशीं भेटूं मà¥हणोनि ॥२१६॥
जाऊं आतां तया सà¥थानासी । राहतां यवन येईल परियेसीं । उपदà¥रव होईल बà¥राहà¥मणांसी । विपà¥रघरा मà¥लेंचà¥à¤› येती ॥२१७॥
à¤सें सांगोनि आपण । गेले पापविनाशीं जाण । शà¥भासनीं बैसोन । अनà¥षà¥ठान करीत होते ॥२१८॥
इतà¥à¤•िया अवसरीं । राजा इकडे काय करी । गà¥रà¥नाथ न दिसती दळभारीं । मनीं चिंता बहॠवरà¥तली ॥२१९॥
मà¥हणे कटकटा काय à¤ालें । गà¥रà¥नाथें मज उपेकà¥षिलें । काय सेवे अंतर पडलें । तेणें गेले निघोनिया ॥२२०॥
मागà¥ती मनीं विचारी । पà¥ढें जातों मà¥हणोनि येरी । पापविनाशी तीरà¥थातीरीं । भेटी देतों मà¥हणितलें ॥२२१॥
न कळे महिमान शà¥रीगà¥रà¥à¤šà¥‡à¤‚ । कोण जाणें मनोगत तà¥यांचें । दैव बरवें होतें आमà¥à¤šà¥‡à¤‚ । मà¥हणोनि चरणांचें दरà¥शन à¤ालें ॥२२२॥
राजसà¥फोटक होता मज । आलों होतों याचि काज । कृपानिधि शà¥रीगà¥रà¥राज । भेटी à¤ाली पà¥णà¥य माà¤à¥‡à¤‚ ॥२२३॥
पà¥ढें गेले निशà¥à¤šित । मà¥हणोनि मनीं विचार करित । दिवà¥य अशà¥वावरी आरà¥ढोनि तà¥वरित । निघाला राजा परियेसा ॥२२४॥
चतà¥शà¥à¤šतà¥वारिंशतॠकà¥रोश देखा । राजा पातला दिवसें à¤à¤•ा । पापविनाशी तीरà¥थीं देखा । अवलोकितसे शà¥रीगà¥रà¥सी ॥२२५॥
विसà¥मय करी अति मानसीं । येऊनि लागला चरणांसीं । विनवीतसे भकà¥तींसी । गृहापà¥रति यावें मà¥हणतसे ॥२२६॥
नगर सरà¥व शà¥रृगांरिलें । पà¥रवाळ-मोतियां तोरण केलें । गà¥डिया मखर उभारविलें । समारंभ थोर नगरांत ॥२२७॥
बैसवोनिया पालखींत । आपण चरणचालीं येत । नवरतà¥न असे ओवाळित । नगर लोक आरतà¥या आणिती ॥२२८॥
à¤शा समारंभें राजा देखा । घेऊनि गेला गà¥रà¥नायका । विसà¥मय à¤ाला सकळ लोकां । महदाशà¥à¤šरà¥य मà¥हणताती ॥२२९॥
लोक मà¥हणती मà¥लेंचà¥à¤›à¤œाती । पहा हो विपà¥रपूजा करिती । राजा अनाचारी मà¥हणती । जातिधरà¥म सांडिला आजी ॥२३०॥
जà¥याचें पाहूं नये मà¥à¤– । तà¥याची सेवा करी देख । राजा नषà¥à¤Ÿ मà¥हणोनि सकळिक । मà¥लेंचà¥à¤›à¤œाती बोलती ॥२३१॥
विपà¥रकà¥ळ समसà¥त देख । संतोष करिती अतिकौतà¥à¤• । राजा à¤ाला विपà¥रसेवक । आतां बरवें राजà¥यासी ॥२३२॥
à¤सा राव असतां । महाराषà¥à¤Ÿà¥रधरà¥मीं वरà¥ततां । आपà¥ला दà¥वेष ततà¥तà¥वतां । न करील जाण पां ॥२३३॥
à¤सा राजा असतां बरवें । जà¥à¤žानवंत असे सà¥वभावें । बà¥रहà¥मदà¥वेषी नवà¥हे पहावें । पà¥णà¥यशà¥लोक मà¥हणती à¤सा ॥२३४॥
नगरलोक पहावया येती । नमसà¥à¤•ारिती अतिपà¥रीतीं । राजे चरणचालीं येती । लोक मà¥हणती आशà¥à¤šरà¥य ॥२३५॥
à¤à¤• मà¥हणती हा होय देव । मà¥हणोनि भजतो मà¥लेंचà¥à¤›राव । या कलियà¥à¤—ीं अभिनव । देखिलें मà¥हणताती सकळिक ॥२३६॥
सवें वाजंतà¥रà¥यांचे गजर । बंदीजन वाखाणिती अपार । राजा हरà¥षें निरà¥भर । घेऊनि जातो गà¥रà¥सी ॥२३७॥
नानापरीचीं दिवà¥य वसà¥तà¥रें । वांटीतसे राजा पवितà¥रें । दà¥रवà¥य ओवाळà¥नि टाकी पातà¥रें । भिकà¥षà¥à¤• तà¥षà¥à¤Ÿले बहà¥त देखा ॥२३८॥
à¤शा समारंभें देखा । घेऊनि गेला राजा à¤à¤•ा । महादà¥वारीं पातलें सà¥à¤–ा । पायघडया अंथरती ॥२३९॥
नानापरीचीं दिवà¥यांबरें । मारà¥à¤—ीं अंथरती अपारें । वाजती भेरी वाजंतà¥रें । राजगृहा पातले ॥२४०॥
मरासिंहासनसà¥थानीं । शà¥रृंगार केला अतिगहनीं । जगदà¥à¤—à¥रà¥तें नेऊनि । सिंहासनीं बैसविलें ॥२४१॥
राजमंदिरींचà¥या नारी । आरतà¥या घेऊनिया करीं । ओवाळिती हरà¥षनिरà¥भरीं । अननà¥यभावें करोनियां ॥२४२॥
समसà¥त लोक बाहेर ठेवोन । शà¥रीगà¥रॠहोते à¤à¤•ले आपण । सवें शिषà¥य चवघेजण । जवळी होते परियेसा ॥२४३॥
अंतःपà¥रींचे कà¥लसà¥तà¥रियांसी । पà¥तà¥रपौतà¥रीं सहोदरासी । भेटविलें राजें परियेसीं । साषà¥à¤Ÿांगीं नमन करिती ते ॥२४४॥
राजा विनवी सà¥वामियासी । पà¥णà¥यें देखिलें चरणांसी । नà¥याहाळावें कृपादृषà¥à¤Ÿà¥€सी । मà¥हणोनि चरणीं लागला ॥२४५॥
संतोषले शà¥रीगà¥रà¥मूरà¥ति । तयांसी आशीरà¥वाद देती । राजयातें बोलाविती । पà¥सताती गृहवारà¥ता ॥२४६॥
शà¥रीगà¥रॠमà¥हणती तयासी । संतà¥षà¥à¤Ÿ à¤ालास कीं मानसीं । अजूनि वà¥हावें कांहीं भावेंसी । विसà¥तारोनि सांग मà¥हणती ॥२४७॥
राजा विनवी सà¥वामियांसी । अंतर पडतें चरणासी । राजà¥य केलें बहà¥वसीं । आतां दà¥यावी चरणसेवा ॥२४८॥
à¤सें à¤à¤•ोनि शà¥रीगà¥रॠमà¥हणती । आमà¥à¤šà¥€ भेटी शà¥रीपारà¥वतीं । तà¥à¤à¥‡ पà¥तà¥र राजà¥य करिती । तà¥वां यावें भेटीसी ॥२४९॥
à¤सा निरोप देऊनि । शà¥रीगà¥रॠनिघाले तेथोनि । राजा विनवी चरण धरोनि । जà¥à¤žान मजला असावें ॥२५०॥
कृपासिंधॠगà¥रà¥नाथ । जà¥à¤žान होईल à¤सें मà¥हणत । आपण निघाले तà¥वरित । गेले गौतमी- तीरासी ॥२५१॥
सà¥नान करोनि गौतमीसी । आले गाणगापà¥रासी । आनंद à¤ाला समसà¥तांसी । शà¥रीगà¥रà¥à¤šरणदरà¥शनें ॥२५२॥
संतà¥षà¥à¤Ÿ à¤ाले समसà¥त लोक । पहावया येती कौतà¥à¤• । वंदिताती सकळिक । आरती करिती मनोभावें ॥२५३॥
समसà¥त शिषà¥यांतें बोलाविती । शà¥रीगà¥रॠतà¥यांसी निरोपिती । पà¥रगट à¤ाली बहॠखà¥याति । आतां रहावें गà¥पà¥तरà¥पें ॥२५४॥
यातà¥रारà¥पें शà¥रीपरà¥वतासी । निघावें आतां परियेसीं । पà¥रगट बोले हेचि सà¥वभावेंसी । गà¥पà¥तरà¥पें राहूं तेथें ॥२५५॥
सà¥थान आपà¥लें गाणगापà¥रीं । येथूनि न वचे निरà¥धारीं । लौकिकमतें अवधारीं । बोल करितों शà¥रीशैलयातà¥रा ॥२५६॥
पà¥रगट करोनिया यातà¥रेसी । वास निरंतर गाणगाभà¥वनासी । भकà¥तजन तारावयासी । राहूं येथें निरà¥धार ॥२५७॥
कठिण दिवस यà¥à¤—धरà¥म । मà¥लेंचà¥à¤›राजा कà¥रूरकरà¥म । पà¥रगटरà¥पें असतां धरà¥म । समसà¥त मà¥लेंचà¥à¤› येती ॥२५८॥
राजा आला मà¥हणोनि । समसà¥त यवन à¤à¤•ोनि । सकळ येती मनकामनी । मà¥हणोनि गà¥पà¥त असावें ॥२५९॥
à¤सें मà¥हणोनि शिषà¥यांतें । सांगितलें शà¥रीगà¥रà¥नाथें । सिदà¥ध सांगे नामधारकातें । चरितà¥र à¤सें शà¥रीगà¥रà¥à¤šà¥‡à¤‚ ॥२६०॥
पà¥ढें येतील दà¥रà¥दिन । कारण राजà¥य यवन । समसà¥त येती करावया भजन । मà¥हणोनि गà¥पà¥त राहिले ॥२६१॥
लौकिकारà¥थ दाखवावयासी । निघाले आपण शà¥रीशैलà¥यासी । कथा असे विशेषी । सिदà¥ध मà¥हणे नामधारका ॥२६२॥
गंगाधराचा सà¥त । सरसà¥वती असे विनवीत । पà¥रतà¥यकà¥ष असे शà¥रीगà¥रà¥नाथ । देखिलें असे गाणगापà¥रीं ॥२६३॥
सदà¥भावें भजती भकà¥तजन । तà¥यांची कामना होईल पूरà¥ण । संदेह न धरीं अनà¥मान । तà¥वरित सिदà¥धि असे जाणा ॥२६४॥
न लागतां कषà¥à¤Ÿ सायास । कामना पà¥रती गाणगापà¥रास । भकà¥तिभावें विशेष । कलà¥पवृकà¥ष तेथें असे ॥२६५॥
जें जें कलà¥पिलें फळ । तà¥वरित पावती सकळ । धनधानà¥यादि विपà¥ळ । पà¥तà¥रपौतà¥रादि शीघà¥र होती ॥२६६॥
सिदà¥ध मà¥हणे नामधारकासी । हें गà¥रà¥à¤šरितà¥र दिनीं निशीं । मनोभावें वाचनेंसी । सकळ कामना पà¥रतील ॥२६७॥
इति शà¥रीगà¥रà¥à¤šरितà¥रामृत । सिदà¥ध नामधारका सांगत । यवनाचा उदà¥धार येथ । तà¥मà¥हांकारणें सांगितला ॥२६८॥
इति शà¥रीगà¥रà¥à¤šरितà¥रपरमकथाकलà¥पतरौ शà¥रीनृसिंहसरसà¥वतà¥यà¥पाखà¥याने सिदà¥धनामधारकसंवादे सारà¥वभौमसà¥फोटकशमने à¤शà¥वरà¥यावलोकने वैदà¥रीपà¥रवेशो नाम पंचाशतà¥तमोऽधà¥यायः
शà¥रीगà¥रà¥दतà¥तातà¥रेयारà¥पितमसà¥तॠ।
ओवीसंखà¥या ॥२६८॥
॥शà¥रीगà¥रà¥दतà¥तातà¥रेयारà¥पणमसà¥तà¥॥
शà¥री गà¥रà¥देव दतà¥त...!!!
