Jul 31
जपनाम :: लेख १. ॠकार सà¥à¤µà¤¯à¤‚à¤à¥‚ पà¥à¤°à¤£à¤µà¤¾à¤•ार
ॠकार सà¥वयंभू पà¥रणवाकार
अ उ म हà¥या तीन अदà¥याकà¥षरानी ॠहà¥या पà¥रणवाची निरà¥मिती à¤ाली आहे. सनातन धरà¥मात ॠसाधनेला अननà¥य साधारण महतà¥तà¥व पà¥रापà¥त à¤ाले आहे. ॠमà¥हणजेच आदà¥य धà¥वनी जो सरà¥व नैसरà¥à¤—िक धà¥वनी लहरींमधून निरà¥माण à¤ाला आहे.
सृषà¥à¤Ÿà¥€निरà¥माण पà¥रकà¥रियेत ॠकाराचà¥या लहरींनी परमातà¥मà¥याला योगनिदà¥रेतून बाहेर आणून हà¥या जीवसृषà¥à¤Ÿà¥€ सारखी सà¥à¤‚दर रचना सतà¥यात उतरवणà¥यास सहायà¥य केले. à¤à¤• अंधकारमय निरà¥वात पोकळी जी संपूरà¥ण जलमय होती. सूरà¥य, तारे, मनà¥षà¥य, पशà¥-पकà¥षी हà¥यांचà¥या असà¥तितà¥वाचा लवलेशहि नवà¥हता. आसà¥तितà¥व होते ते à¤à¤• सà¥वरà¥णमयी अंडà¥याचे, तà¥यालाच हिरणà¥यगरà¥भ असे मà¥हणतात. सृषà¥à¤Ÿà¥€ निरà¥मितीचा समय समीप आला तसे हà¥या हिराणà¥यगरà¥भातून शेष अवतरले आणि हà¥या जलात तà¥यांनी सà¥थान गà¥रहण केले. शेषनागावर महाविषà¥णू निदà¥राधीसà¥त होते. सृषà¥à¤Ÿà¥€निरà¥मितीसाठी तà¥यांची निदà¥रा भंग करणे आवशà¥यक होते. अशà¥या अखंड शांततेत à¤à¤• असीम धà¥वनी घà¥मत होता, तो पà¥रणव धà¥वनी अधिकाधिक तीवà¥र होत गेला. हाच पà¥रथम पà¥रणव मà¥हणजेच ॠकार. हà¥या ॠकारचà¥या नादाने भगवान महाविषà¥णू आपलà¥या योगनिदà¥रेतून बाहेर आले आणि सृषà¥à¤Ÿà¥€ आकार घेऊ लागली. ॠकारमधà¥ये निरà¥माण शकà¥ती आहे.
ऋषी मंडà¥à¤• हà¥यांचà¥या मंडूकाय उपनिषधात ॠकराचे महतà¥व समजते. मंडà¥à¤•ाय उपनिषद सरà¥वात छोटे असून तà¥यात फकà¥त 12 छंद आहेत. मंडूकाय उपनिषदात चेतन सà¥थितीचà¥या चार पà¥रकारांचे वरà¥णन आहे. ॠकार मà¥हणजेच पूरà¥ण आणि शाशà¥वत सतà¥य आहे, जà¥याचà¥यात भूतकाळ, वरà¥तमान आणि भविषà¥य सामवलेले आहे. ॠकार मà¥हणजे आतà¥मा, सà¥वः. ॠदोन पà¥राकृतिक गà¥णांनी यà¥à¤•à¥त आहे, à¤à¤• मà¥हणजे लौकिक आणि दà¥सरा मà¥हणजे अनंत. ॠमà¥हणजे अ उ म आणि तà¥याचाच चतà¥रà¥थ भाव मà¥हणजे आमातà¥र, आपलà¥याला à¤à¤•ू येत नाही परंतॠतà¥याचे असà¥तितà¥व असते. हà¥या उपनिषधात नमूद केलà¥यापà¥रमाणे जे काही आपण बघतो, जà¥याला काही à¤à¤• विशिषà¥à¤Ÿ आकार आहे, जे सजà¥à¤žात आहे, तà¥याचा निरà¥माण ॠकारातच आहे. मà¥हणूनच ॠकारला पà¥रणव मà¥हणजेच सरà¥व मंतà¥रांचे बीज मानले जाते. तà¥यामà¥ळे आपण जप करताना किंवा कोणतà¥याही मंतà¥राचे पठाण करताना ॠने पà¥रारंभ करतो.
ॠकार मà¥हणजे नामहि आहे आणि आकृती रूपातही तà¥याचे तितकेच महतà¥व आहे. ॠकार हा सà¥वयंभू पà¥रणव आहे. हा पà¥रणव आपण सà¥वतः उचà¥à¤šारत नसतो तर आपलà¥या शरीरातून तà¥याचà¥या नाद लहरी बाहेर येतात. आपले शरीर मà¥हणजेच à¥. हà¥या अदà¥वितीय धà¥वनी पà¥रणवचे बà¥रमà¥हदेवाने तीन भागात विभाजन करून सृषà¥à¤Ÿà¥€à¤šा निरà¥माण केला. ते मà¥हणजे अ उ म आणि चौथे वà¥यःरीती (लोक*)
- अ मà¥हणजे वैशà¥वनर सà¥थित, जागृत अवसà¥था जà¥यामधà¥ये आपण भौतिक सà¥à¤–ाचा विचार करतो.
- उ मà¥हणजे तैजस सà¥थिती, निदà¥रा अवसà¥था जà¥यामधà¥ये आपले आंतरिक विचार आणि मन कारà¥यरत असतात. हà¥याला आतà¥म अनà¥भव असे मà¥हणतात
- म मà¥हणजे पà¥रजन सà¥थिती, सà¥वपà¥नंरहित निदà¥रा मà¥हणजेच धà¥यान. आंतरिक विचारांचे मूळ, सतà¥य हà¥यांचा बोध होतो.
- चौथी आणि कà¥लीषà¥ठ अवसà¥था मà¥हणजे तà¥रीया, अशी सà¥थिती जिचे वरà¥णन अशकà¥य आहे. ॠकारा नंतरचे आतà¥मिक समाधान जà¥याचे वरà¥णन आपण शबà¥दात करू शकत नाही पण तà¥याची जाणीव होते तसेच हि सà¥थिती फकà¥त जाणवते.
ॠकाराचे फायदे :
- भौतिक विचारांना, संकलà¥पनांना दूर लोटून चितà¥त à¤à¤•ागà¥र करणà¥यास मदत होते.
- मानसिक अशांतता, चंचलता, भीती, संशय दूर करणà¥यासाठी मदद होते.
- आतà¥मबोध होणà¥यासाठी मदद होते.
- ॠकाराने सà¥वरयंतà¥राला ताकद मिळते आणि मौखिक सà¥वसà¥थ लाभते.
ॠकार साधने दरमà¥यान घà¥यावयाची काळजी :
ॠकार हा सà¥वयंभू नाद असलà¥याने तो अतिशय पà¥रभावशाली आहे. ॠकार साधना करणà¥यापूरà¥वी किंवा करताना काही नियम अवशà¥य पाळावेत.
- ॠकार साधना गà¥रà¥सानिधà¥यात आणि गà¥रॠआदेशानेच करावी.
- ॠकार साधनेत उचारणातील फरक लकà¥षात घेयून ॠमà¥हणावे.
- नà¥सतà¥या ॠकराची साधना सà¥तà¥रियांनी विशेषतः गरà¥भवती सà¥तà¥रियांनी करू नये कारण ॠकार साधनेत शरीरात उषà¥णतेचा संचार जासà¥त होत असतो. ॠकाराने उदरात सà¥थित मणिपूर चकà¥रात उषà¥णता à¤à¤•तà¥रित केली जाते. तà¥यामà¥ळे सà¥तà¥रियांनी ॠकार साधनेसाठी गà¥रà¥à¤†à¤œà¥à¤žà¥‡à¤šà¥‡à¤š पालन करावे.
उपोरोकà¥त लेख केवळ ॠकारा संदरà¥भात माहिती देणà¥यासाठी पà¥रसà¥तà¥त आहे. वाचकांनी साधना करणà¥यापूरà¥वी ॠसाधनेविषयी आपलà¥या गà¥रूंकडून सविसà¥तर माहिती घà¥यावी आणि गà¥रà¥à¤†à¤œà¥à¤žà¥‡विना ॠसाधना करू नये.
Related Articles :
- शà¥रावणमास पà¥षà¥पं सातवे :: जपनाम
- शà¥रावणमास पà¥षà¥पं सातवे :: जपनाम :: गणेश मंतà¥र
- शà¥रावणमास पà¥षà¥पं सातवे :: जपनाम :: शिवमंतà¥र
शà¥री गà¥रà¥देव दतà¥त ...!!!





