
जपमाळ आणि जपसंखà¥या
मनà¥षà¥य सातà¥विक असो, राजसिक असो वा तमोगà¥णी असो नामसà¥मरण इषà¥à¤Ÿà¤š आहे. हलà¥ली आपलà¥या दैनंदिन जीवनात रोज नवनवीन उलथापालथ हि होतच असते. अशà¥या हà¥या धकाधकीचà¥या जीवनात मानसिक सà¥थैरà¥य, आतà¥मिक आनंद दिवसेन दिवस कà¥ठेतरी लà¥पà¥त होतायेत. आपलà¥या सरà¥वांनाच सà¥à¤– हवं आहे, पण खरं सà¥à¤–ं कà¥ठे आहे, कशात आहे हà¥याचा बोध आपलà¥याला होत नाही. नामसà¥मरण हा मनà¥षà¥याचा शà¥वास आहे. हा आधà¥यातà¥मिक शà¥वास आपलà¥याला तà¥या भगवंतरूपी सà¥à¤–ाशी समरस करू शकतो. कलियà¥à¤—ात तर नामसà¥मरणाला अननà¥य साधारण महतà¥व आहे. हà¥या यà¥à¤—ात केवळ परमातà¥मा परमेशà¥वराचे नाम यà¥à¤—ां-यà¥à¤—ांचà¥या पà¥णà¥याचे फळ देणारे आहे. तà¥यामà¥ळे नामसà¥मरण हा कलियà¥à¤—ाचा अतिशय साधा- सरळ आणि सोपà¥पा मारà¥à¤— आपलà¥याला आधà¥यातà¥मिक उनà¥नतीकडे नेणारा आहे.
मागील भागात आपण मंतà¥रांची माहिती घेतली. हà¥या लेखात नामसà¥मरणात लागणाऱà¥या जपमाळेची माहिती करून घेऊ. नामसà¥मरण करताना आपण जपमाळेचा वापर करतो. हि जपमाळ 108 मणà¥यांची असते आणि à¤à¤• मेरूमणी असतो तà¥यालाच गà¥रà¥मणी मà¥हणतात.
108 मणी आणि तà¥यांचे महतà¥व :
- 108 हि संखà¥या पà¥रामà¥à¤–à¥यानी 9 हà¥या आकडà¥यापासून बनलेली आहे. आधà¥यातà¥मिकदृषà¥à¤Ÿà¥या 9 हà¥या आकडà¥याचे अननà¥य साधारण महतà¥व आहे.
- 12 आवरà¥तने 9 वेळा केलà¥यास 108 वेळा साधक मंतà¥र किंवा नाम जपतो.
- 108 हà¥या संखà¥येमधील 8 आणि 1 हà¥या आकडà¥यांची बेरीज देखील 9 च येते.
- शà¥री दतà¥तगà¥रूंचा पà¥रथम अवतार शà¥रीपाद शà¥रीवलà¥लभ हà¥यांचà¥या चरितामृतात 9 संखà¥येचे अतिशय सà¥à¤‚दर विवरण केले आहे.
शà¥रीपाद शà¥रीवलà¥लभ चरितामृत(अधà¥याय 13- नवम संखà¥या विवरण)
"9 हि संखà¥या विचितà¥र आहे. 9 ला 1 ने भागलà¥यास 9 च येतात. 9 ला 2 ने गà¥णलà¥यास 18 येतात. 1 आणि 8 ची बेरीज 9 च येते. 9 ला 3 ने गà¥णलà¥यास 27 ही संखà¥या येते. 2 आणि 7 ची बेरीज 9 च येते. या पà¥रकारे कितीही संखà¥येने गà¥णले आणि येणाऱà¥या संखà¥येचे आकडे à¤à¤•तà¥र केलà¥यास 9 हीच संखà¥या येते तà¥यामà¥ळे 9 ही संखà¥या बà¥रहà¥मततà¥व सूचविते. "
तà¥यामà¥ळेच मंतà¥रांचे पठण करताना किंवा जाप करताना निरà¥धारित जप संखà¥या 108 असावी. हà¥याशिवाय 180 संखà¥येचे महतà¥व अनेक ठिकाणी अनà¥भवायला मिळते.
- सनातन धरà¥मात 108 उपनिषधे आहेत.
- तसेच जà¥à¤žान देणाऱà¥या, विदà¥या देवी-देवतांची संखà¥या 108 आहे.
- à¤à¤•ा संवतà¥सरात 10800 इतके शà¥भ सांकेतिक कà¥षण येतात. कलियà¥à¤—ात मनà¥षà¥याला पà¥रापà¥त होणारे आयà¥रà¥मान हे 100 वरà¥षांचे आहे जर संवतà¥सरातील 10800 कà¥षणांना 100 वरà¥षांनी भागले तर 108 हि संखà¥या उरते. मà¥हणजे मनà¥षà¥याला à¤à¤•ा वरà¥षाला 108 शà¥भ कà¥षणांची पà¥रापà¥ती होते.
जपमाळेचे पà¥रकार:
हातात धरून जà¥या माळेचा जप केला जातो तिला करमाळा मà¥हणतात. हà¥या जपमाळेतील मणी हे तà¥या विशिषà¥à¤Ÿ दैवताला आकरà¥षित करून घेणà¥याची ताकद ठेवतात. हà¥या जपमाळेतील मणी मà¥हणजेच पà¥रतà¥येक à¤à¤•ा विशिषà¥à¤Ÿ वैशà¥विक शकà¥तीला जागृत करणà¥याचा मारà¥à¤— आहे. तà¥यामà¥ळे आपले नामसà¥मरणचे अंतिम उदà¥दिषà¥à¤Ÿ जाणून आणि गà¥रूंचà¥या आजà¥à¤žà¥‡ने विशिषà¥ठ जपमाळेचà¥या सहायà¥याने जप करावा आणि तà¥या वैशà¥विक शकà¥तीचा आशिष पà¥रापà¥त करून घà¥यावा.
1. कमलाकà¥ष माळ :
कमळ पà¥षà¥पं जे मà¥लतः पवितà¥रता आणि उतà¥पतà¥तीचे पà¥रतिक आहे, हे माता लकà¥षà¥मीचे अति पà¥रिय पà¥षà¥पं आहे, तà¥यामà¥ळे तिला कमला असाही संभोधतात. हà¥याच मà¥ळे लकà¥षà¥मी देवीची साधना करताना कमळाचà¥या सà¥à¤•लेलà¥या बियांपासून बनवलेलà¥या, कमलाकà¥ष जपमाळेचे अधिक महतà¥व आहे. हà¥या माळेचà¥या आणि मंतà¥राचà¥या नियमित जपामà¥ळे धन, भागà¥य, सà¥à¤– संतà¥षà¥à¤Ÿà¥€ हà¥यांची पà¥रापà¥ती होऊ शकते.
2. तà¥ळशी माळ :
भगवान विषà¥णूंना तà¥ळशी अतिशय पà¥रिय आहे, तà¥यामà¥ळे तà¥ळशीची माळ हि भगवान विषà¥णू, राम आणि कृषà¥ण हà¥या देवतांचà¥या नामजपासाठी वापरतात. तà¥ळशीला आयà¥रà¥वेदातातही अधिक महतà¥व आहे. तसेच तà¥ळशी माळेच आधà¥यातà¥मिक उनà¥नतीसाठीही उपयोग होतो.
3. रà¥दà¥राकà¥ष माळ :
रà¥दà¥राकà¥षापासून बनवलेली माळ ही भगवान शिव हà¥यांचà¥या उपासनेस उतà¥तम असते. शिवपंथी हि मला तपसà¥येसाठी वापरतात. रà¥दà¥राकà¥ष वेगवेगळà¥या पà¥रकारात उपलबà¥ध होतो उदा.à¤à¤• ते चौदा मà¥à¤–ी रà¥दà¥राकà¥ष उपलबà¥ध आहेत पण पंचमà¥à¤–ी रà¥दà¥राकà¥ष अधिकतम वापरला जातो.
4. चंदन माळ:
चंदनाचà¥या लाकडापासून बनवलेली हि माळा दोन रंगात येतात. पांढरà¥या रंगात आणि रकà¥तचनà¥दनापासून बनवलेली माळ लाल रंगात येते. पांढरà¥या चंदनाची माळ हि भगवान विषà¥णू, राम आणि कृषà¥ण उपासनेसाठी उतà¥तम आहे. हà¥या माळेचà¥या नियमित वापराने शांती पà¥रापà¥त होऊन समृदà¥धीचे दà¥वार खà¥ले होतात. आणि रकà¥तचंदनापासून बनवलेली माळ हि शà¥री गजाननाचà¥या उपासनेसाठी उतà¥तम मानली जाते.
5. सà¥फटिक माळ :
सà¥फटिक मूलतः थंड असते तà¥यामà¥ळे सà¥फटिक माळेचा जप मनशांती देणारा असतो. देवीचा जप करताना हà¥या माळेचा विशेष उपयोग होतो. हà¥या माळेचà¥या नितà¥य जपाने शीलसंवरà¥धानास सहायà¥य होते.
6. पà¥तà¥र जीवी माळ :
पà¥तà¥राजीव वृकà¥षापासून बनवलेलà¥या हà¥या माळेमà¥ळे पà¥तà¥ररतà¥न पà¥रापà¥ती होते. हà¥यालाच पà¥तà¥रवंती माळा असेही मà¥हणतात.
"विना दरà¥भेशà¥à¤š यतॠकृतà¥यं यतॠच दानं विनोदकम | असंखà¥यया तू यतॠजपà¥तं ततॠसरà¥वं निषà¥फलम भवेतॠ||" - (अंगिरससà¥मृती)
अरà¥थ :: मà¥हणजेच धरà¥मानà¥षà¥ठान हे दरà¥भ रहित निषà¥फळ असते तà¥याच पà¥रमाणे संखà¥यारहित जप निषà¥फळ असतो. तà¥यामà¥ळेच जपमाळेचà¥या सहायà¥याने जपसंखà¥यांचा मेळ घालावा किंवा आधà¥निक माधà¥यमांचा वापर करून आपलà¥या जपाचà¥या संखà¥यांची मोजदाद ठेवता येते. आज आपलà¥या सरà¥वांना ऑनलाईनहि जप करता यावा हà¥यासाठी जपनाम हा मंच सरà¥वांसाठी खà¥ला आहे तà¥याचा अवशà¥य लाभ घà¥यावा.
उपोरोकà¥त लेख केवळ जपमालेविषयी आणि जपसंखà¥येसंदरà¥भात माहिती देणà¥यासाठी पà¥रसà¥तà¥त आहे. वाचकांनी साधना करणà¥यापूरà¥वी जपमालेविषयी आपलà¥या गà¥रूंकडून सविसà¥तर माहिती घà¥यावी आणि गà¥रà¥à¤†à¤œà¥à¤žà¥‡विना जपमाळा वापरू नये.
शà¥री गà¥रà¥देव दतà¥त ...!!!
Related Articles :