May 02
शà¥à¤°à¥€ गà¥à¤°à¥‚चरितà¥à¤° :: अधà¥à¤¯à¤¾à¤¯ à¤à¤•ोणीसावा (संपूरà¥à¤£)
शà¥रीगणेशाय नम: ॥ शà¥रीसरसà¥वतà¥यै नम: ॥ शà¥रीगà¥रà¥भà¥यो नम: ॥
नामधारक शिषà¥यराणा । लागे सिधà¥दाचिया चरणां । करसंपà¥à¤Ÿ जोडून । विनवीतसे तया वेळी ॥१॥
जय जया सिधà¥द योगीशà¥वरा । तूंचि जà¥योति अंधकारा । भकà¥तजनांचà¥या मनोहरा । भवसागरतारका ॥२॥
अजà¥à¤žानतिमिररजनींत । निजलों होतों मदोनà¥मतà¥त । गà¥रà¥à¤šरितà¥र मज अमृत । पà¥राशन करविलें दातारा ॥३॥
तà¥याणें à¤ालें मज चेत । जà¥à¤žानसूरà¥यपà¥रकाश होत । तà¥à¤à¥‡ कृपेने जागृत । जाहलों सà¥वामी सिधà¥दमà¥नि ॥४॥
पà¥ढील कथाविसà¥तारा । निरोपावा योगीशà¥वरा । कृपा करी गा दातारा । मà¥हणोनि लागला चरणांसी ॥५॥
à¤à¤•ोनि शिषà¥याचें वचन । संतोषला सिधà¥द आपण । सांगतसे विसà¥तारà¥न । शà¥रीगà¥रà¥महिमा अनà¥पमà¥य ॥६॥
शिषà¥योतà¥तमा नामंकिता । सांगेन à¤à¤•े गà¥रà¥à¤šà¥€ कथा । औदà¥à¤‚बरतळी अतिपà¥रीता । होते शà¥रीगà¥रॠपरियेसा ॥७॥
à¤à¤•ोनी सिधà¥दाचें वचन । नामधारक करी पà¥रशà¥न । अनेक पà¥णà¥यवृकà¥ष तà¥यजून । काय पà¥रीति औदà¥à¤‚वरी ॥८॥
अशà¥वतà¥थà¥वृकà¥ष असे थोर । मà¥हणोनि सांगती वेद शासà¥तà¥र । शà¥रीगà¥रà¥पà¥रीति औदà¥à¤‚बर । कवण कारण निरोपावें ॥९॥
सिधà¥द मà¥हणे नामंकिता । सांगेन याचिया वृतांता । जधीं नरसिंह अवतार होता । हिरणà¥यकशà¥यप विदारिला ॥१०॥
नखेंकरूनि दैतà¥यासी । विदारिलें कोपेसीं । आंतडीं काढूनियां हषीं । घालती माळ गळां नरहरीनें ॥११॥
तà¥या दैतà¥याचे पोटी विष होतें काळà¥à¤•ूटी । जैसी वडवागà¥नि मोठी तैसें विष परियेसा ॥१२॥
विदारण करितां दैतà¥यासी । वेधलें विष तà¥या नखांसी । तापली नखें बहà¥वसी । à¤à¤• शिषà¥या à¤à¤•चितà¥तें ॥१३॥
तये समयी महालकà¥षà¥मी । घेऊनि आली अतिपà¥रेमी । औदà¥à¤‚बरफळ नामी । शांतीकारणें नखांसी ॥१४॥
तये वेळी शीतलारà¥थ । नखें रोविलीं औदà¥à¤‚बरात । विषागà¥नि à¤ाला शांत । उगà¥र नरसिंह शांत à¤ाला ॥१५॥
शांत जाहला नृसिंहदेव । देता à¤ाला लकà¥षà¥मीसि खेंव । संतोषोनि उभय देव । वर देती तये वेळीं ॥१६॥
तया समयिं औदà¥à¤‚बरासी देती वर हृषीकेशी । " सदा फळित तूं होसी । 'कलà¥पवृकà¥ष ' तà¥à¤à¥‡ नाम ॥१७॥
जे जन भजती भकà¥तीसीं । कामà¥यं होय तà¥वरितसीं । तà¥à¤œ देखतांचि परियेसीं । उगà¥र विष शांत होय ॥१८॥
जे सेवितील मनà¥षà¥यलोक । अखिलकामà¥य पावोनि à¤à¤• । फळ पà¥रापà¥त होय निके । पापावेगळा होय नर ॥१९॥
वांठनारी सेवा करितां । पà¥तà¥र होतील तिसी तà¥वरिता । जे नर असतील दैनà¥यपीडिता । सेवितं होतील शà¥रियायà¥à¤•à¥त ॥२०॥
तà¥à¤à¥€ छायीं बैसोन । जे जन करिती जपानà¥षà¥ठान । अनंत फळ होय जà¥à¤žान । कलà¥पिलें फळ होय तà¥यांसी ॥२१॥
तà¥à¤à¥‡ छायीं जळांत । सà¥नान करितां पà¥णà¥य बहà¥त । भागीरथीसà¥नान करीत । तितà¥à¤•ें पà¥णà¥य परियेसा ॥२२॥
तà¥à¤œ सेविती तà¥या नरासी । वà¥याधि नवà¥हती कवणे दिवसीं । बà¥रहà¥महतà¥यादि महादोषी । परिहार होती परियेसा ॥२३॥
जें जें कलà¥पूनि मानसी । तà¥à¤œ सेविती भावेसीं । कलà¥पना पà¥रती भरंवसी । कलियà¥à¤—ी कलà¥पवृकà¥ष तूंचि ॥२४॥
सदा वसों तà¥à¤œपाशीं । लकà¥षà¥मीसहित शांतीसी " । मà¥हणोनि वर देती हरà¥षी । नरसिंहमूरà¥ति तये वेळी ॥२५॥
à¤सा वृकà¥ष औदà¥à¤‚बर । कलियà¥à¤—ीं तोचि कलà¥पतरॠ। नरसिंहमूरà¥ति होतां उगà¥र । शांत à¤ाली तयापाशी ॥२६॥
याकारणे शà¥रीगà¥रà¥मूरà¥ति नृसिंहमंतà¥र उपासना करिती । उगà¥रतà¥वाची करावया शांति । औदà¥à¤‚बरी वास असे ॥२७॥
अवतार आपण तयाचे सà¥थान आपà¥लें असे साचें । शांतवन करावया उगà¥रतà¥वाचे । मà¥हणोनि वास औदà¥à¤‚बरी ॥२८॥
सहज वृकà¥ष तो औदà¥à¤‚वर । कलà¥पवृकà¥षसमान तरॠ। विशेषें वास केला शà¥रीगà¥रॠ। कलà¥पिली फळे तेथे होती ॥२९॥
तया कलà¥पदà¥रà¥मातळी । होते शà¥रीगà¥रà¥सà¥तोममौळी । बà¥रहà¥मा-विषà¥णà¥-नेतà¥रभाळी । देह मानà¥षी धरोनियां ॥३०॥
भकà¥तजनां तारणारà¥थ । पावन करिती समसà¥त तीरà¥थ । अवतार तà¥रयमूरà¥ति गà¥रà¥नाथ । भूमीवरी वरà¥तत असे ॥३१॥
वृकà¥षातळी अहरà¥निशीं । शà¥रीगà¥रॠअसती गौपà¥येसी । माधà¥यानà¥हकळसमयासी । समारंभ होय तेथें ॥३२॥
अमरेशà¥वरà¥संनिधानीं । वसई चौसषà¥à¤Ÿ योगिनी । पूजा करावया माधà¥यानà¥ही । शà¥रीगà¥रà¥à¤œवळी येती नितà¥य ॥३३॥
नमन करूनि शà¥रीगà¥रूसी । नेती आपà¥ले मंदिरासी । पूजा करिती विधीसीं । गंधपरिमळ-कà¥सà¥में ॥३४॥
आरोगोनि तयां घरी । पà¥नरपि येती औदà¥à¤‚बरी । à¤à¤•े समयी दà¥विजवरी । विसà¥मय करिती देखोनियां ॥३५॥
मà¥हणती अभिन याति कैसा । न कà¥री भिकà¥षा गà¥रामांत à¤सा । असतो सदा अरणà¥यवासा । कवणेपरी काळ कंठी ॥३६॥
पाहूं याचें वरà¥तमान । कैसा कà¥रमितो दिनमान । à¤à¤–ादा नर ठेवून । पाहो अंत यतीशà¥वराचा ॥३७॥
à¤सं विचारूनि मानसी । गेले संगमसà¥थानासी । माधà¥यानà¥हसमयी तयांसी । भय उअपजलें अंत:करणीं ॥३८॥
पाहूं मà¥हणती शà¥रीगà¥रूचा अंत । तेचि जाती यमपंथ । à¤से विपà¥र मदोनà¥मतà¥त । अधोगतीचे तेचि इषà¥à¤Ÿ ॥३९॥
उपजतां भय बà¥राहà¥मणांसी । गेले आपà¥लें सà¥थानासी । गंगनà¥à¤œ थडियेसी । होता वृतà¥ति राखीत ॥४०॥
तà¥याणें देखिले शà¥रीगà¥रà¥सी । आलà¥या योगिनी पूजेसी । गंगेमधà¥ये येतां कैसी । मारà¥à¤— जाहला जळांत ॥४१॥
विसà¥मय करी तो नरॠ। मà¥हणे कैसा यतीशà¥वरॠ। दà¥विभाग à¤ाला गंगापूरॠ। केवी गेले गंगेंत ॥४२॥
शà¥रीगà¥रà¥तें नेऊनि। पूजा केली तà¥या योगिनी। भिकà¥षा तेथें करूनि आले मागà¥ती बाहेर ॥४३॥
पहात होता गंगानà¥à¤œ । मà¥हणे कैसे जाहले चोज । अवतार होईल ईशà¥वरकाज । मà¥हणोनि पूजिती देवकनà¥या ॥४४॥
येरे दिवसीं मागà¥ती । हाती घेऊन आरति । देवकनà¥या ओंवाळिती । शà¥रीगà¥रूतें नमूनियां ॥४५॥
पà¥नà¥हा गंगापà¥रवाहांत । शà¥रीगà¥रॠनिघाले योगिनीसहित । हो कां नर होता पहात । तोही गेला सरà¥वेचि ॥४६॥
नदीतीरी जातां शà¥रीगà¥रॠ। दà¥विभार जाहलें गंगेत दà¥वारॠ। भीतरी दिसे अनà¥पमà¥य पà¥र । रतà¥नखचित गोपà¥रेसीं ॥४७॥
अमरावतीसमान नगर जैसी तेजें दिनकर । शà¥रीगà¥रॠजातांचि समसà¥त पà¥र। घेऊनि आलें आरति ॥४८॥
ओवाळून आरति । नेलें आपà¥ले मंदिरापà¥रति सिंहासन रतà¥नखचिती । बैसो घालिती तया समयीं ॥४९॥
पूजा करिती विधीसीं । जे कां उपचार षोडशी । अनेकापरी षडà¥रसेसीं । आरोगिलें तये वेळीं ॥५०॥
शà¥रीगà¥रॠदिसती तया सà¥थानीं । तà¥रैमूरà¥ति जैसा शà¥लपाणि । पूजा घेऊनि ततà¥à¤•à¥षणीं । मग परतले तयेवेळी ॥५१॥
देखोनियां तया नरासी । मà¥हणती तूं कां आलासी । विनवी तो नर सà¥वमियासी । सहज आलों दरà¥शनाते ॥५२॥
मà¥हणोनि लागला गà¥रà¥à¤šरणीं । तलà¥लीन होवोनि अंत:करणीं । मà¥हणे सà¥वामी गिरिजारमणा । होसी तà¥रयमूरà¥ति तà¥à¤‚चि à¤à¤• ॥५३॥
न कळे तà¥à¤à¥‡à¤‚ सà¥वरूपजà¥à¤žान । संसारमाया वेषà¥à¤Ÿà¥‚न । तूं तारक या भवाणी । उधà¥दरावे सà¥वामिया ॥५४॥
तूं तारक विशà¥वासी । मà¥हणोनि भूमी अवतरलासी । अजà¥à¤žान मà¥हणिजे रजनीसी । जà¥योति:सà¥वरूप तूंचि à¤à¤• ॥५५॥
तà¥à¤à¥‡à¤‚ दरà¥शन होय जà¥यासी । सरà¥वाभीषà¥à¤Ÿ फळ होय तà¥यासी । इहपर अपà¥रयासी । जोडे नरा न लागतां कà¥षण ॥५६॥
à¤शापरी तो देखा । सà¥तà¥ति करितो नर à¤à¤•ा । संतोषूनि गà¥रà¥नायकें । आशà¥वासिले तया वेळी ॥५७॥
शà¥रीगà¥रॠमà¥हणती तयासी । तà¥à¤à¥‡à¤‚ दैनà¥य गेलें परियेसी । जें जें तूं इचà¥à¤›िसी मानसी । सकळाभीषà¥à¤Ÿ पावशील ॥५८॥
येथील वरà¥तमान à¤सी । न सांगावे कवणासी । जया दिवशी पà¥रगट करिसी । तूतें हानी होईल जाण ॥५९॥
येणेंपरी तयासी । शà¥रीगà¥रॠसांगती परियेसी ।लाले औदà¥à¤‚बरापाशी । गंगानà¥à¤œ-समागमें ॥६०॥
शà¥रीगà¥रूचा निरोप घेऊन । गेला गंगानà¥à¤œ आपण । वृतà¥तिसà¥थानीं जातांचि कà¥षण । निधान तà¥यासी लाधलें ॥६१॥
जà¥à¤žानवं तो à¤ाला नरॠ। नितà¥य सेवा करी तो गà¥रॠ। पà¥तà¥रपौतà¥र शà¥रियाकर । महानंदे वरà¥ततसे ॥६२॥
भकà¥तिभावें शà¥रीगà¥रà¥सी । नमन करी पà¥रतिदिवसीं । सेवा करी कलतà¥रेंसी । à¤à¤•ोभावेंकरूनियां ॥६३॥
वरà¥तता à¤से à¤à¤•े दिवसी । आली पौरà¥णिमा माघमासीं । नमन करूनि शà¥रीगà¥रूसी । विनवीतसे तो भकà¥त ॥६४॥
मà¥हणे सà¥वामी जगदà¥à¤—à¥रॠ। माघसà¥नानी पà¥रयाग थोरॠ। मà¥हणोनि सांगती दà¥विजवरॠ। काशीपूर महाकà¥षेतà¥र ॥६५॥
कैसे पà¥रयाग गयासà¥थान । कैसें वाराणसी भà¥वन । नेणों आपण यातिहीन । कृपा करणें सà¥वामिया ॥६६॥
शà¥रीगà¥रॠमà¥हणती तयासी । पंचगंगासंगमेंसी । ' पà¥रयाग ' जाणावें भरंवसी । ' काशीपà¥र " तें जà¥à¤—à¥ळ ॥६७॥
दकà¥षिण ' गया' कोलà¥हापà¥र । तà¥रिसà¥थळी à¤सें मनोहर । जरी पहासी पà¥रतà¥यकà¥षाकार । दावीन तà¥à¤œ चाल आतां ॥६८॥
बैसले होते वà¥याघà¥राजिनीं । धरी गा मागे दृढ करूनि । मनोवेगें ततà¥à¤•à¥षणी । गेले पà¥रयागा पà¥रात:काळी ॥६९॥
तेथे सà¥नान करूनि । गेले काशीस माधà¥याहà¥निं । विशà¥वनाथा दाखवूनि सरà¥वेचि गेले गयेसी ॥७०॥
à¤सी तà¥रिसà¥थळी आचरोनि । आले परतोनि असà¥तमानीं । येणेपरी । तयासà¥थानीं । देखता à¤ाला तो नर ॥७१॥
विशà¥वनाटक शà¥रीगà¥रà¥मूरà¥ति । पà¥रकट à¤ाली à¤सी किरà¥ति । शà¥रीगà¥रॠमनीं विचारिती । आतां येथे गौपà¥य वà¥हावे ॥७२॥
à¤सेपरी तयासà¥थानीं । पà¥रकट à¤ाले शà¥रीगà¥रà¥मà¥नि अमरेशà¥वरातें पà¥सोनि । निघत à¤ाले तये वेळी ॥७३॥
शà¥रीगà¥रॠनिघतां तेथोनि । आलà¥या चौसषà¥à¤Ÿ योगिनी । निनविताति करूणावचनीं । आमà¥हां सोडूनि केवीं जातां ॥७४॥
नितà¥य तà¥मचे दरà¥शनासी । तापतà¥रय हरती दोषी । अनà¥नपूरà¥णा तà¥मà¥हांपाशी । केवी राहà¥à¤‚ सà¥वामिया ॥७५॥
येणेंपरी शà¥रीगà¥रà¥सी । योगिनी विनविती भकà¥तीसीं । भकà¥तवतà¥सलें संतोषीं । दिधला वर वेळीं ॥७६॥
शà¥रीगà¥रॠमà¥हणती तयांसी। सदा असों औदà¥à¤‚बरेसी । पà¥रकटारà¥थ जाणे पूरà¥वेसी । सà¥थान आमà¥à¤šà¥‡à¤‚ येथेचि असे ॥७७॥
तà¥मà¥ही रहावें येथें औदà¥à¤‚बरी । कलà¥पवृकà¥ष मनोहरी । अनà¥नपूरà¥णा पà¥रीतिकरीं । औदà¥à¤‚बरी ठेवितों ॥७८॥
कलà¥पवृकà¥ष औदà¥à¤‚बर । येथे असा तà¥मà¥ही सà¥थिर । अमरापà¥र पशà¥à¤šिम तीर । अमर सà¥थान हेंचि जाणा ॥७९॥
पà¥रखà¥यात होईल सà¥थान बहà¥त । समसà¥त नर पूजा करीत । मनकामना होय तà¥वरित । तà¥मà¥हीं तà¥यांसी साहà¥य वà¥हावे ॥८०॥
तà¥मà¥हांसहित औदà¥à¤‚बरी । आमà¥à¤šà¥या पादà¥à¤•ा मनोहरी । पूजा करिती जे ततà¥परी मनकामना पà¥रती जाणा ॥८१॥
येथे असे अनà¥नपूरà¥णा ।नितà¥य करिती आराधना । तेणें होय कामना । अतà¥रà¥विध पà¥रà¥षारà¥थ ॥८२॥
पापविनाशी कामà¥यतीरà¥थ । सिधà¥दà¥तीरà¥था सà¥नान करीत । सात वेळ सà¥नपन करीत तà¥मà¥हांसहित औदà¥à¤‚बरी ॥८३॥
साठी वरà¥षे वांà¤à¥‡सी । पà¥तà¥र होती शतायà¥षी । बà¥रहà¥महतà¥या पाप नाशी । सà¥नानमातà¥रे तà¥या तीरà¥था ॥८४॥
सोमसूरà¥यगà¥रहणेसी । अथवा मास संकà¥रांतीसी । सà¥नान करिती फळें कैसी । à¤à¤•ा शà¥रोते à¤à¤•चितà¥तें ॥८५॥
शà¥रà¥à¤‚ग-खूर-सà¥वरà¥णेसी । अलंकृत धेनूसी । सहसà¥तà¥र कपिला बà¥राहà¥मणांसी । सà¥रनदीतीरी à¤à¤•ा । भोजन दिलà¥हें फळ असे ॥८६॥
औदà¥à¤‚बरवृकà¥षातळीं । जप करिती जे मननिरà¥मळी । कोटिगà¥णें होती फळें । होम केलिया तैसेंचि ॥८७॥
रà¥दà¥र जपोनि à¤à¤•ादशी । पूजा करिती मनोमानसी । अतिरà¥दà¥र केले फळसदृशी । à¤à¤•ाचितà¥तें परियेसा ॥८८॥
मंदगती पà¥रदकà¥षिणा । करितां होय अनंत पà¥णà¥य । पदोपदीं वाजपेययजà¥à¤ž । फळ तेथें परियेसा ॥८९॥
नमन करितां येणेंपरीं। पà¥णà¥य असे अपरांपरी । पà¥रदकà¥षिणा दोन चारी । करूनी करणें नमसà¥à¤•ार ॥९०॥
कà¥षà¥ठ असेल अंगहीन । तà¥याणें करणें पà¥रदकà¥षिणा । लकà¥ष वेळ करितां जाणा । देवासमान देह होय ॥९१॥
à¤से सà¥थान मनोहरॠ। सहज असे कलà¥पतरॠ। मà¥हणोनि सांगतति गà¥रॠ। चौसषà¥ठ योगिनींसी ॥९२॥
à¤सा निरोप देऊन । शà¥रीगà¥रॠनिघाले तेथून । जेथें होतें गाणगाभà¥वन । भीमातीरी अनà¥पमà¥य ॥९३॥
विशà¥वरूप जगनà¥नाथ । अखिल ठायीं असे वसत । औदà¥à¤‚बरी पà¥रीति बहà¥त । नितà¥य तेथें वसतसे ॥९४॥
गौपà¥य राहोनी औदà¥à¤‚बरी । पà¥रकटरूपें गाणगापà¥री । राहिले गà¥रॠपà¥रीतिकरीं । पà¥रखà¥यात à¤ाले परियेसा ॥९५॥
सिधà¥द मà¥हणे नामधारकासी । शà¥रीगà¥रà¥महिमा आहे à¤सी । पà¥रकट à¤ाले बहà¥वसी । गाणगापà¥री परियेसा ॥९६॥
मà¥हणोनि सरसà¥वतीगंगाधर । सांगे गà¥रà¥à¤šरितà¥रविसà¥तार । भकà¥तिपूरà¥वक à¤à¤•ती नर । लाभे चतà¥रà¥विध पà¥रà¥षारà¥थ ॥९७॥
गà¥रà¥à¤šरितà¥र कामधेनॠ। जे à¤à¤•ती भकà¥तजनॠ। तà¥यांचे घरी निधानॠ। सकळाभीषà¥à¤Ÿà¥‡à¤‚ पावती ॥९८॥
इति शà¥रीगà¥रà¥à¤šरितà¥रामृते परमकथाकलà¥पतरौ शà¥रीनृसिंहसरसà¥वतà¥यà¥पाखà¥याने सिधà¥द-नामधारकसंवादे औदà¥बरवृकà¥षमहिमानं - योगिनीपà¥रतिदिनदरà¥शनं तथा वरपà¥रदानं नाम à¤à¤•ोनविशोऽधà¥याय:
शà¥रीगà¥रà¥दतà¥तातà¥रेयारà¥पितमसà¥तॠ।
ओवीसंखà¥या ॥९८॥
॥शà¥रीगà¥रà¥दतà¥तातà¥रेयारà¥पणमसà¥तà¥॥
शà¥री गà¥रà¥देव दतà¥त...!!!
