शà¥रीगणेशाय नमः ॥ शà¥रीसरसà¥वतà¥यै नमः ॥ शà¥रीगà¥रà¥भà¥यो नमः ॥
नामधारक शिषà¥यराणा । लागे सिदà¥धाचिया चरणां । करसंपà¥à¤Ÿ जोडूनि जाणा । विनवीतसे परियेसा ॥१॥
जय जया सिदà¥ध मà¥नी । तूं तारक या भवारà¥णी । सांगितलें जà¥à¤žान पà¥रकाशोनि । सà¥थिर जाहलें मन माà¤à¥‡à¤‚ ॥२॥
गà¥रà¥à¤šरितà¥रकथामृत । सेवितां तृषà¥णा अधिक होत । शमन करणार समरà¥थ । तूंचि à¤à¤• कृपानिधि ॥३॥
गà¥रà¥à¤šरितà¥र कामधेनॠ। सांगितलें तà¥मà¥हीं विसà¥तारोनॠ। तृपà¥त नवà¥हे माà¤à¥‡à¤‚ मनॠ। आणखी अपेकà¥षा होतसे ॥४॥
कà¥षà¥धेंकरà¥नि पीडिलें ढोर । जैसें पावे तृणबिढार । तà¥यातें होय मनोहर । नवचे तेथोनि परतोनि ॥५॥
à¤à¤–ादा न देखे तकà¥र सà¥वपà¥नीं तà¥यासी मिळे कà¥षीरबरणी । नोहे मन तà¥याचे धणी । केवीं सोडी तो ठाव ॥६॥
तैसा आपण सà¥वलà¥पजà¥à¤žानी नेणत होतों गà¥रà¥-निरà¥वाणी । अविदà¥यामाया वेषà¥à¤Ÿà¥‹नि । कषà¥à¤Ÿत होतों सà¥वामिया ॥७॥
अजà¥à¤žानतिमिररजनीसी । जà¥योतिसà¥वरà¥प तूंचि होसी । पà¥रकाश केलें गा आमà¥हांसी । निजसà¥वरà¥प शà¥रीगà¥रà¥à¤šà¥‡à¤‚ ॥८॥
तà¥वां केले उपकारासी । उतà¥तीरà¥ण काय होऊं सरसी । कलà¥पवृकà¥ष दिलà¥हेयासी । पà¥रतà¥यà¥पकार काय दà¥यावा ॥९॥
à¤à¤–ादा देतां चिंतामणी । तà¥यासी उपकार काय धरणीं । नाहीं दिधलें न à¤à¤•ों कानीं । कृपामूरà¥ति सिदà¥धराया ॥१०॥
à¤शा तà¥à¤िया उपकारासी । उतà¥तीरà¥ण नोहे जनà¥मोजनà¥मेसीं । मà¥हणोनि लागतसे चरणांसी । à¤à¤•ोभावेंकरोनियां ॥११॥
सà¥वामींनीं निरोपिला धरà¥म-अरà¥थ । अधिक à¤ाला मज सà¥वारà¥थ । उपजला मनीं परमारà¥थ । गà¥रà¥सी भजावें निरंतर ॥१२॥
पà¥रयागीं असतां गà¥रà¥मूरà¥ति । माधवसरसà¥वतीस दीकà¥षा देती । पà¥ढें काय वरà¥तली सà¥थिति । आमà¥हांपà¥रती विसà¥तारावें ॥१३॥
à¤à¤•ोनि शिषà¥याचें वचन । सिदà¥धमà¥नि संतोषोन । मसà¥तकीं हसà¥त ठेवून । आशà¥वासिती तया वेळीं ॥१४॥
धनà¥य धनà¥य शिषà¥या सगà¥ण । तà¥à¤œ लाधले शà¥रीगà¥रà¥à¤šरण । संसार तारक भवारà¥ण । तूंचि à¤à¤• परियेसा ॥१५॥
तà¥वां ओळखिली शà¥रीगà¥रà¥à¤šà¥€ सोय । मà¥हणोनि पà¥ससी भकà¥तिभावें । संतोष होतो आनंदमय । तà¥à¤à¥या पà¥रशà¥नेंकरà¥नियां ॥१६॥
सांगेन à¤à¤• à¤à¤•चितà¥तें । चरितà¥र गà¥रà¥à¤šà¥‡à¤‚ विखà¥यातें । उपदेश देऊनि माधवातें । होते कà¥वचितà¥à¤•ाळ तेथेंचि ॥१७॥
असतां तेथें वरà¥तमानीं । पà¥रखà¥यात à¤ाली महिमा सगà¥णी । शिषà¥य à¤ाले अपार मà¥नि । मà¥à¤–à¥य माधवसरसà¥वती ॥१८॥
तया शिषà¥यांचीं नामें सांगतां । विसà¥तार होईल बहॠकथा । पà¥रखà¥यात असती नामें सात । सांगेन à¤à¤• à¤à¤•चितà¥तें ॥१९॥
बाळसरसà¥वती कृषà¥णसरसà¥वती । उपेंदà¥र-माधवसरसà¥वती । पांचवा असे आणीक यति । सदानंदसरसà¥वती देखा ॥२०॥
जà¥à¤žानजà¥योतिसरसà¥वती à¤à¤• । सातवा सिदà¥ध आपण à¤à¤• । अपार होते शिषà¥य आणिक । à¤à¤•ाहूनि à¤à¤• शà¥रेषà¥ठ पैं ॥२१॥
तà¥या शिषà¥यांसमवेत । शà¥रीगà¥रॠनिघाले दकà¥षिणपंथ । समसà¥त कà¥षेतà¥रें पावन करित । आले पà¥नà¥हा कारंजनगरासी ॥२२॥
भेटी à¤ाली जनकजननी । येवोनि लागताति चरणीं । चतà¥रà¥वरà¥à¤— भà¥राते भगिनी । समसà¥त भेटती सà¥वामिया ॥२३॥
देखानियां शà¥रीगà¥रà¥मूरà¥तीसी नगरलोक अतà¥यंत हरà¥षी । आले समसà¥त भेटीसी । पूजा करिती परोपरी ॥२४॥
घरोघरीं शà¥रीगà¥रà¥सी । पाचारिती भिकà¥षेसी । जाहले रà¥पें बहà¥वसी । घरोघरीं पूजा घेती ॥२५॥
समसà¥त लोक विसà¥मय करिती । अवतार हा शà¥रीविषà¥णॠनिशà¥à¤šितीं । वेषधारी दिसतो यति । परमपà¥रà¥ष होय जाणा ॥२६॥
यातें नर जे मà¥हणती । ते नर जाती नरकापà¥रती । कारà¥याकारण अवतार होती । बà¥रहà¥माविषà¥णà¥महेशà¥वर ॥२७॥
जननीजनक येणें रीतीं । पूजा करिती भावभकà¥तीं । शà¥रीगà¥रू à¤ाले शà¥रीपादयति । जातिसà¥मृति जननीसी ॥२८॥
देखोनि जननी तये वेळीं । माथा ठेवी चरणकमळीं । सतà¥यसंकलà¥प चंदà¥रमौळी । पà¥रदोषपूजा आली फळा ॥२९॥
पतीस सांगे तया वेळीं । पूरà¥वजनà¥माचें चरितà¥र सकळीं । विशà¥ववंदà¥य पà¥तà¥र पà¥रबळी । वà¥हावा मà¥हणोनि आराधिलें मà¥यां ॥३०॥
याचि शà¥रीपाद-ईशà¥वराचें । पूजन केलें मनोवाचें । पà¥रसिदà¥ध à¤ालें जनà¥म आमà¥à¤šà¥‡à¤‚ । साफलà¥य केलें परियेसा ॥३१॥
मà¥हणोनि नमिती दोघेजणीं । विनविताति कर जोडूनि । उदà¥धरावें या भवारà¥णी । जगनà¥नाथा यतिराया ॥३२॥
शà¥रीगà¥रू मà¥हणती तयांसी । à¤à¤•ादे काळीं परियेसीं । पà¥तà¥र होय संनà¥यासी । उदà¥धरील कà¥ळें बेचाळीस ॥३३॥
तà¥यासी शाशà¥वत बà¥रहà¥मलोक । अचळ पद असे देख । तà¥याचे कà¥ळीं उपजतां आणिक । तà¥यासीही बà¥रहà¥मपद परियेसा ॥३४॥
यमाचे दà¥à¤ƒà¤–ें भयाभीत । नोहे तà¥याचे पितृसंततींत । पूरà¥वज जरी नरकीं असत । तà¥यांसी शाशà¥वत बà¥रहà¥मपद ॥३५॥
याकारणें आमà¥हीं देखा । घेतला आशà¥रम विशेखा । तà¥मà¥हां नाहीं यमाची शंका । बà¥रहà¥मपद असे सतà¥य ॥३६॥
à¤सें सांगोनि तयांसी । आशà¥वासीतसे बहà¥वसी । तà¥मचे पà¥तà¥र शतायà¥षी । अषà¥à¤Ÿà¥ˆशà¥à¤šरà¥ये नांदती ॥३७॥
तà¥यांचे पà¥तà¥रपौतà¥र तà¥मà¥ही । पहाल सà¥à¤–ें तà¥मचे नयनीं । पावाल कà¥षेम काशीभà¥वनीं । अंतकाळीं परियेसा ॥३८॥
मà¥à¤•à¥तिसà¥थान काशीपà¥र । पà¥रखà¥यात असे वेदशासà¥तà¥र । न करा मनीं चिंता मातà¥र । मà¥हणोनि सांगती तये वेळीं ॥३९॥
तà¥यांची कनà¥या असे à¤à¤• । नाम तिचें 'रतà¥नाई' विशेष । शà¥रीगà¥रà¥सी नमूनि à¤à¤• । विनवीतसे परियेसा ॥४०॥
विनवीतसे परोपरी । सà¥वामी मातें तारीं तारीं । बà¥डोनि जातà¥यें भवसागरीं । संसारमाया वेषà¥à¤Ÿà¥‹नियां ॥४१॥
संसार-तापतà¥रयासी । आपण भीतसें परियेसीं । निरà¥लिपà¥त करीं गा आमà¥हांसी । आपण तपासी जाईन ॥४२॥
à¤à¤•ोनि तियेचें वचन । शà¥रीगà¥रॠनिरोपिताति आपण । सà¥तà¥रियांसी पतिसेवाचरण । तेंचि तप परियेसा ॥४३॥
येणें या भावारà¥णवासी । कडे पडती परियेसीं । जैसा भाव असे जà¥यासी । तैसें होईल परियेसा ॥४४॥
उतरावया पैल पार । सà¥तà¥रियांसी असे तो भà¥रतार । मनें करोनि निरà¥धार । भजा पà¥रà¥ष शिवसमानी ॥४५॥
तà¥यासी होय उदà¥धार गति । वेदपà¥राणें वाखाणिती । अंतःकरणीं न करीं खंती । तूतें गति होईल जाण ॥४६॥
à¤à¤•ोनि शà¥रीगà¥रà¥à¤šà¥‡à¤‚ वचन । विनवीतसे कर जोडून । शà¥रीगà¥रà¥मूरà¥ति बà¥रहà¥मजà¥à¤žान । विनवीतसें अवधारीं ॥४७॥
तूं जाणसी भविषà¥यभूत । कैसें मातें उपदेशीत । माà¤à¥‡à¤‚ पà¥रालबà¥ध कवणगत । विसà¥तारावें मजपà¥रति ॥४८॥
शà¥रीगà¥रॠमà¥हणती तियेसी । तà¥à¤à¥€ वासना असे तपासी । संचित पाप असे तà¥à¤œसी । भोगणें असे परियेसा ॥४९॥
पूरà¥वजनà¥मीं तूं परियेसीं । चरणीं लाथिलें धेनूसी । शेजारी सà¥तà¥रीपà¥रà¥षांसी । विरोधें लाविला कलह जाणा ॥५०॥
तया दोषासà¥तव देखा । तूतें बाधा असे अनेका । गायतà¥रीसी लाथिलें à¤à¤•ा । तूं सरà¥वांगीं कà¥षà¥ठी होसील ॥५१॥
विरोध केला सà¥तà¥रीपà¥रà¥षांसीं । तà¥à¤ा पà¥रà¥ष होईल तापसी । तà¥तें तà¥यजील भरंवसीं । अरà¥à¤œित तà¥à¤à¥‡à¤‚ à¤सें असे ॥५२॥
à¤à¤•ोनि दà¥à¤ƒà¤– करी बहà¥त । शà¥रीगà¥रà¥à¤šरणीं असे लोळत । मज उदà¥धारावें गà¥रà¥नाथा तà¥वरित । मà¥हणोनि चरणीं लागली ॥५३॥
शà¥रीगà¥रू मà¥हणती à¤à¤• बाळे । कà¥वचितà¥à¤•ाळ असाल भले । अपरवयसा होतांचि काळें । पति तà¥à¤ा यति होये ॥५४॥
तदनंतर तà¥à¤ा देह । कà¥षà¥ठी होईल अवेव । भोगूनि सà¥वदेहीं वय । मग होईल तà¥à¤œ गति ॥५५॥
नासतां तà¥à¤ा देह जाण । भेटी होईल आमà¥à¤šà¥‡ चरण । तà¥à¤à¥‡à¤‚ पाप होईल दहन । सांगेन कà¥षेतà¥र à¤à¤• पां ॥५६॥
भीमातीर दकà¥षिण देशीं । असे तीरà¥थ पापविनाशी । तेथें जाय तूं भरंवसीं । अवसà¥था तà¥à¤œ घडलियावरी ॥५७॥
या भूमंडळीं विखà¥यात । तीरà¥थ असे अति समरà¥थ । गंधरà¥वपà¥र असे खà¥यात । अमरजासंगम पà¥रसिदà¥ध जाण ॥५८॥
à¤सें सांगोनि तियेसी । शà¥रीगà¥रू निघाले दकà¥षिण देशीं । तà¥रà¥यंबक-कà¥षेतà¥रासी । आले, गौतमी-उदà¥धव जेथें ॥५९॥
शिषà¥यांसहित गà¥रà¥मूरà¥ति । आले नाशिककà¥षेतà¥रापà¥रती । तीरà¥थमहिमा असे खà¥याति । पà¥रणांतरीं परियेसा ॥६०॥
तीरà¥थमहिमा सांगतां । विसà¥तार होईल बहॠकथा । संकà¥षेपमारà¥à¤—े तà¥à¤œ आतां । सांगतसें परियेसीं ॥६१॥
तà¥या गौतमीची महिमा । सांगतां अपार असे आमà¥हां । बहिरारà¥णव-उदक उगमा । बà¥रहà¥मांडावà¥यतिरिकà¥त ॥६२॥
जटामà¥à¤•à¥à¤Ÿà¥€à¤‚ तीरà¥थेशà¥वर । धरिली होती पà¥रीतिकर । मिळोनि समसà¥त ऋषीशà¥वर । उपाय केला परियेसा ॥६३॥
बà¥रहà¥मऋषि गौतम देखा । तपसà¥वी असे विशेषा । वà¥रीहि पेरिले वृतà¥तीं à¤à¤•ा । अनà¥षà¥ठानसà¥थानाजवळी ॥६४॥
पूरà¥वी मà¥नी सकळी । नितà¥य पेरà¥नि पिकविती साळी । à¤से तà¥यांचे मंतà¥र बळी । महापà¥णà¥यपà¥रà¥ष असती ॥६५॥
समसà¥त ऋषि मिळोनि । विचार करिती आपà¥ले मनीं । ऋषिगौतम महामà¥नी । सरà¥वेशà¥वराचा मà¥à¤–à¥य दास ॥६६॥
तà¥यासी घालितां सांकडें । गंगा आणील आपà¥लें चाडें । समसà¥तां आमà¥हां पà¥णà¥य घडे । गंगासà¥नानें भूमंडळीं ॥६७॥
शà¥रà¥लोक ॥ या गतिरà¥योगयà¥à¤•à¥तानां मà¥नीनामूरà¥धà¥वरेतसामॠ। सा गतिः सरà¥वजंतूनां गौतमीतीरवासिनामॠ॥६८॥
टीका ॥ ऊरà¥धà¥वरेत मà¥नीशà¥वरांसी । कोटिवरà¥षे तपसà¥वियांसी । जे गति होय परियेसीं । ते सà¥नानमातà¥रें गौतमीचà¥या ॥६९॥
याकारणें गौतमीसी । आणावें यतà¥नें भूमंडळासी । सांकडें घालितां गौतमासी । आणितां गंगा आमà¥हां लाभ ॥७०॥
मà¥हणोनि रचिली माव à¤à¤• । दà¥रà¥वेची गाय सवतà¥सक । करोनि पाठविली à¤à¤• । गौतमाचे बà¥रीहिभकà¥षणासी ॥७१॥
ऋषि होता अनà¥षà¥ठानीं । देखिलें धेनूसी नयनीं । निवारावया ततà¥à¤•à¥षणीं । दरà¥भ पवितà¥र सोडिलें ॥७२॥
तेचि कà¥श जाहलें शसà¥तà¥र । धेनूसी लागलें जैसें वजà¥रासà¥तà¥र । पंचतà¥व पावली तà¥वरित । घडली हतà¥या गौतमासी ॥७३॥
मिळोनि समसà¥त ऋषिजन । पà¥रायशà¥à¤šितà¥त देती जाण । गंगा भूमंडळीं आण । याविणें तà¥मà¥हां नाहीं शà¥दà¥धि ॥७४॥
याकारणें गौतमऋषीं । तप केलें सहसà¥तà¥र वरà¥षी । पà¥रसनà¥न à¤ाला वà¥योमकेशी । वर माग मà¥हणितलें ॥७५॥
गौतम मà¥हणे सरà¥वेशà¥वरा । तà¥वां देशील मज वरा । उदà¥धरावया सचराचरा । दà¥यावी गंगा भूमंडळासी ॥७६॥
गौतमाचे विनंतीसी । निरोप दिधला गंगेसी । घेवोनि आला भूमंडळासी । पापकà¥षालनारà¥थ मनà¥षà¥यांचे ॥७७॥
à¤सी गंगाभागीरथी । कवणा वरà¥णावया सामरà¥थà¥य । याचि कारणें शà¥रीगà¥रà¥नाथ । आले à¤à¤• नामधारका ॥७८॥
à¤शी गौतमीतटाकयातà¥रा । शà¥रीगà¥रू आपण आचरीत । पà¥ढें मागà¥ती लोकानà¥à¤—à¥रहारà¥थ । आपण हिंडे परियेसा ॥७९॥
तटाकयातà¥रा करितां देख । आले शà¥रीगà¥रॠमंजरिका । तेथें होता मà¥नि à¤à¤• । विखà¥यात 'माधवारणà¥य' ॥८०॥
सदा मानसपूजा तà¥यासी । नरसिंहमूरà¥ति परियेसीं । देखता à¤ाला शà¥रीगà¥रà¥सी । मानसमूरà¥ति जैसी देखे ॥८१॥
विसà¥मित होऊनि मानसीं । नमिता à¤ाला शà¥रीगà¥रà¥मूरà¥तीसी । सà¥तोतà¥र करी बहà¥वसी । अतिभकà¥तीकरà¥नियां ॥८२॥
शà¥रà¥लोक ॥ यदà¥दिवà¥यपाददà¥वयमेवसाकà¥षादॠ, अधिषà¥ठितं देवनदीसमीपे । य उतà¥तरे तीरनिवासिरामो, लकà¥षà¥मीपतिसà¥तà¥वं निवसनà¥स नितà¥यमॠ॥८३॥
ओंवà¥या ॥ येणेंपरी शà¥रीगà¥रà¥सी । विनवी माधवारणà¥य हरà¥षी । शà¥रीगà¥रू मà¥हणती संतोषीं । तया माधवारणà¥यासी ॥८४॥
शà¥रà¥लोक ॥ अतà¥यंतमारà¥à¤—सà¥थितिमारà¥à¤—रà¥पं, अतà¥यंतयोगादधिकारततà¥तà¥वमॠ। मारà¥à¤—ं च मारà¥à¤—ं च विचिनà¥वतो मे, मारà¥à¤—ोदयं माधव दरà¥शये ते ॥८५॥
ओंवà¥या ॥ à¤सें शà¥रीगà¥रू तयासी आशà¥वासोनि मà¥हणती हरà¥षी । निजसà¥वरà¥प तयासी । दाविते à¤ाले परियेसा ॥८६॥
शà¥रीगà¥रà¥à¤šà¥‡à¤‚ सà¥वरà¥प देखोनि । संतोषी à¤ाला तो मà¥नि । विनवीतसे कर जोडूनि । नानापरी सà¥तà¥ति करी ॥८७॥
जय जया जगदà¥à¤—à¥रू । तà¥रयमूरà¥तीचा अवतारू । लोकां दिससी नरॠ। परमपà¥रà¥षा जगजà¥à¤œà¥योति ॥८८॥
तूं तारक विशà¥वासी । मà¥हणोनि भूमीं अवतरलासी । कृतारà¥थ केलें आमà¥हांसी । दरà¥शन दिधलें चरण आपà¥ले ॥८९॥
à¤सेपरी शà¥रीगà¥रà¥सी । सà¥तà¥ति करी तो तापसी । संतोष होऊन अति हरà¥षी । आशà¥वासिती तया वेळीं ॥९०॥
मà¥हणती शà¥रीगà¥रू तयासी । सिदà¥धि à¤ाली तà¥à¤à¥या मंतà¥रासी । तà¥à¤œ सदà¥à¤—ति भरंवसीं । बà¥रहà¥मलोक पà¥रापà¥त होय ॥९१॥
नितà¥यपूजा तूं मानसीं । करिसी नृसिंहमूरà¥तीसी । पà¥रतà¥यकà¥ष होईल परियेसीं । न करीं संशय मनांत ॥९२॥
à¤सें सांगोनि तयासी । शà¥रीगà¥रू निघाले परियेसीं । आले वासरबà¥रहà¥मेशà¥वरासी । गंगातीर महाकà¥षेतà¥र ॥९३॥
तया गंगातटाकांत । शà¥रीगà¥रू समसà¥त शिषà¥यांसहित । सà¥नान करितां गंगेंत । आला तेथें विपà¥र à¤à¤• ॥९४॥
कà¥à¤•à¥षिवà¥यथा असे बहà¥त । तटाकीं असे लोळत । उदरवà¥यथा अतà¥यंत । तà¥यजूं पाहे पà¥राण देखा ॥९५॥
पोटवà¥यथा बहॠतà¥यासी । नितà¥य करी तो उपवासासी । भोजन केलिया दà¥à¤ƒà¤– à¤सी । पà¥राणांतिक होतसे ॥९६॥
याकारणें दà¥विजवर । सदा करी फलाहार । अनà¥नासी तà¥यासी असे वैर । जेवितां पà¥राण तà¥यजूं पाहे ॥९७॥
पकà¥षमासां भोजन करी । वà¥यथा उठे तà¥याचे उदरीं । à¤सा किती दिवसवरी । कषà¥à¤Ÿत होता तो दà¥विज ॥९८॥
पूरà¥व दिवसीं तया गà¥रामीं । आला सण महानवमी । जेविला मिषà¥à¤Ÿानà¥न मनोधरà¥मी । मासें à¤à¤• पारणें केलें ॥९९॥
भोजन केलें अनà¥न बहà¥त । तà¥याणें पोट असे दà¥à¤–त । गंगातीरीं असे लोळत । पà¥राण तà¥वरित तà¥यजूं पाहे ॥१००॥
दà¥à¤ƒà¤– करी दà¥विज अपार । मà¥हणे गंगेंत तà¥यजीन शरीर । नको आतां संसार । पापरà¥पें वरà¥तत ॥१॥
अनà¥न पà¥राण अनà¥न जीवन । कवण असेल अनà¥नावीण । अनà¥न वैरी à¤ालें जाण । मरण बरवें आतां मज ॥२॥
मनीं निरà¥धार करोनि । गंगापà¥रवेश करीन मà¥हणोनि । पोटीं पाषाण बांधोनि । गंगेमधà¥यें निघाला ॥३॥
मनीं सà¥मरे करà¥पूरगौर । उपजलों आपण भूमिभार । केले नाहीं परोपकार । अनà¥नदानादिक देखा ॥४॥
न करीं पà¥णà¥य इह जनà¥मांत । जनà¥मांतरीं पूरà¥वी शत । पà¥णà¥यफळ असे दिसत । मग हे कषà¥à¤Ÿ भोगीतसें ॥६॥
अपूरà¥ती पूजा ईशà¥वराची । केली असेल निंदा गà¥रà¥à¤šà¥€ । अवजà¥à¤žा केली मातापितयांची । मग हे कषà¥à¤Ÿ भोगीतसें ॥७॥
अथवा पूरà¥वजनà¥मीं आपण । केलें असेल दà¥विजधिकà¥à¤•ारण । अतिथि आलिया न घालीं अनà¥न । वैशà¥वदेवसमयासी ॥८॥
अथवा मारिलें वोवरांसी । अगà¥नि घातला रानासी । वेगळें सांडूनि जनकजननींसी । सà¥तà¥रियेसहित मी होतों ॥९॥
मातापिता तà¥यजोनियां । असों सà¥à¤–ें जेवूनियां । पूरà¥वारà¥à¤œवापासोनियां । मग हे कषà¥à¤Ÿ भोगीतसें ॥११०॥
à¤सीं पापें आठवीत । विपà¥र जातो गंगेंत । तंव देखिलें शà¥रीगà¥रà¥नाथें । मà¥हणती बोलावा बà¥राहà¥मणासी ॥११॥
आणा आणा तà¥या बà¥राहà¥मणासी । पà¥राण तà¥यजितो कां सà¥à¤–ेसीं । आतà¥महतà¥या महादोषी । पà¥सों कवण कवणाचा ॥१२॥
शà¥रीगà¥रà¥वचन à¤à¤•ोनि । गेले शिषà¥य धांवोनि । दà¥विजवरातें काढोनि । आणिलें शà¥रीगà¥रà¥सनà¥मà¥à¤– ॥१३॥
अनाथासी कलà¥पतरॠ। दà¥à¤ƒà¤–िषà¥à¤Ÿासी कृपासागरू । पà¥सतसे शà¥रीगà¥रू । तया दà¥à¤ƒà¤–िषà¥à¤Ÿ विपà¥रासी ॥१४॥
शà¥रीगà¥रू मà¥हणती तयासी । पà¥राण कां गा तà¥यजूं पाहसी । आतà¥महतà¥या महादोषी । काय वृतà¥तांत सांग आमà¥हां ॥१५॥
विपà¥र मà¥हणे गा यतिराया । काय कराल पà¥सोनियां । उपजोनि जनà¥म वायां । भूमिभार जाहलों असें ॥१६॥
मास-पकà¥षां भोजन करितों । उदरवà¥यथेनें कषà¥à¤Ÿतों । साहूं न शकें पà¥राण देतों । काय सांगूं सà¥वामिया ॥१७॥
आपणासी अनà¥न वैरी असतां । केवीं वांचावें गà¥रà¥नाथा । शरीर सरà¥व अनà¥नगता । केवीं वांचूं जगदà¥à¤—à¥रॠ॥१८॥
शà¥रीगà¥रॠमà¥हणती बà¥राहà¥मणासी । तà¥à¤à¥€ वà¥यथा गेली परियेसीं । औषध असे आमà¥हांपासीं । कà¥षण à¤à¤•ें सांगों तà¥à¤œ ॥१९॥
संशय न धरीं आतां मनीं । भिऊं नको अंतःकरणीं । वà¥याधि गेली पळोनि । भोजन करी धणीवरी ॥१२०॥
शà¥रीगà¥रà¥वचन à¤à¤•ोनि । सà¥थिर à¤ाला अंतःकरणीं । माथा ठेवूनि शà¥रीगà¥रà¥à¤šरणीं । नमन केलें तया वेळीं ॥२१॥
इतà¥à¤•िया अवसरीं । तया गà¥रामींचा अधिकारी । विपà¥र à¤à¤• अवधारीं । आला गंगासà¥नानासी ॥२२॥
तंव देखिलें शà¥रीगà¥रà¥सी । येऊनि लागला चरणांसी । नमन केलें भकà¥तीसीं । मनोवाकà¥à¤•ायकरà¥मे ॥२३॥
आशà¥वासोनि तये वेळीं । पà¥सती शà¥रीगà¥रू सà¥तोममौळी । कवण नाम कवण सà¥थळीं । वास मà¥हणती तयासी ॥२४॥
à¤à¤•ोनि शà¥रीगà¥रà¥à¤šà¥‡à¤‚ वचन । सांगतसे तो बà¥राहà¥मण । गोतà¥र आपलें कौंडिणà¥य । आपसà¥तंब शाखेसीं ॥२५॥
नाम मज 'सायंदेव' असे । वास-सà¥थळ आपलें 'कडगंची'स । आलों असे उदरपूरà¥तीस । सेवा करितों यवनाची ॥२६॥
अधिकारपणें या गà¥रामीं । वसों संवतà¥सर à¤à¤•ा सà¥वामी । धनà¥य धनà¥य à¤ालों आमà¥ही । तà¥मचे दरà¥शनमातà¥रेसीं ॥२७॥
तूं तारक विशà¥वासी । दरà¥शन दिधलें आमà¥हांसी । कृतारà¥थ à¤ालों भरंवसीं । जनà¥मांतरींचे दोष गेले ॥२८॥
तà¥à¤ा अनà¥à¤—à¥रह होय जà¥यासी । तरेल या भवारà¥णवासी । अपà¥रयतà¥नें आमà¥हांसी । दरà¥शन दिधलें सà¥वामिया ॥२९॥
शà¥रà¥लोक ॥ गंगा पापं शशी तापं दैनà¥यं कलà¥पतरà¥सà¥तथा । पापं तापं च दैनà¥यं च हरेचà¥à¤›à¥रीगà¥रà¥दरà¥शनमॠ॥१३०॥
टीका ॥ गंगा देखितांचि पापें जाती । चंदà¥रदरà¥शनें ताप नासती । कलà¥पतरà¥à¤šà¥€ à¤सी गति । दैनà¥यवेगळा करी जाण ॥३१॥
तैसे नवà¥हती तà¥मचे दरà¥शनगà¥ण । पाप-ताप दैनà¥यहरण । देखिले आजि तà¥मचे चरण । चतà¥रà¥वरà¥à¤—फल पावलों ॥३२॥
à¤शी सà¥तà¥ति करà¥नि । पà¥नरपि लागला शà¥रीगà¥रà¥à¤šरणीं । जगदà¥à¤—à¥रॠअशà¥वासोनि । निरोप देती तया वेळीं ॥३३॥
शà¥रीगà¥रू मà¥हणती तयासी । आमà¥à¤šà¥‡à¤‚ वाकà¥य परियेसीं । जठरवà¥यथा बà¥राहà¥मणासी । पà¥राणतà¥याग करीतसे ॥३४॥
उपशमन याचे वà¥याधीसी । सांगों औषध तà¥मà¥हांसी । नेवोनि आपà¥ले मंदिरासी । भोजन करवीं मिषà¥à¤Ÿानà¥न ॥३५॥
अनà¥न जेवितां याची वà¥यथा । वà¥याधि न राहे सरà¥वथा । घेऊनि जावें आतां तà¥वरिता । कà¥षà¥धाकà¥रांत विपà¥र असे ॥३६॥
à¤à¤•ोनि शà¥रीगà¥रà¥à¤šà¥‡à¤‚ वचन । विनवीतसे कर जोडून । पà¥राणतà¥याग करितां भोजन । या बà¥राहà¥मणासी होतसे ॥३७॥
जेविला काल मासें à¤à¤•ा । तà¥याणें पà¥राण जातो à¤à¤•ा । अनà¥न देतां आमà¥हांसी देखा । बà¥रहà¥महतà¥या तà¥वरित घडेल ॥३८॥
शà¥रीगà¥रॠमà¥हणती सायंदेवासी । आमà¥ही औषधी देतों यासी । अपूपानà¥न-माषेसीं । कà¥षीरमिशà¥रित परमानà¥न ॥३९॥
अनà¥न जेवितां तà¥वरितेसीं । वà¥याधि जाईल परियेसीं । संशय न धरीं तूं मानसीं । तà¥वरित नà¥यावें गृहासी ॥१४०॥
अंगीकारोनि तया वेळीं । माथा ठेवी चरणकमळीं । विनवीतसे करà¥णाबहाळी । यावें सà¥वामी भिकà¥षेसी ॥४१॥
अंगीकारोनि शà¥रीगà¥रà¥नाथ । निरोप देती हो कां तà¥वरित । सिदà¥ध मà¥हणे à¤à¤• मात । नामधारक शिषà¥योतà¥तमा ॥४२॥
आमà¥ही होतों तये वेळीं । समवेत-शिषà¥य सकळीं । जठरवà¥यथेचा विपà¥र जवळी ; । शà¥रीगà¥रू गेले भिकà¥षेसी ॥४३॥
विचितà¥र à¤ालें तà¥याचे घरीं । पूजा केली परोपरी । पतिवà¥रता तà¥याची नारी । 'जाखाई' मà¥हणिजे परियेसा ॥४४॥
पूजा करिती शà¥रीगà¥रà¥सी । षोडशोपचारें परियेसीं । तेणेंचि रीतीं आमà¥हांसी । शिषà¥यां सकळिकां वंदिलें ॥४५॥
शà¥रीगà¥रà¥पूजा-विधान । विचितà¥र केलें अतिगहन । मंडळ केलें रकà¥तवरà¥ण । à¤à¤•ेकासी पृथकà¥-पृथकॠ॥४६॥
पदà¥म रचूनि अषà¥à¤Ÿदळी । नानापरीचे रंगमाळी । पंचवरà¥ण चितà¥रमाळी । रचिली तियें परियेसा ॥४७॥
चितà¥रासन शà¥रीगà¥रà¥सी । तेणेंचिपरी सकळिकांसी । मंडळारà¥à¤šनविधीसीं । करिती पà¥षà¥पगंधाकà¥षता ॥४८॥
संकलà¥पोनि विधीसीं । नमन केलें अषà¥à¤Ÿांगेसीं । माथा ठेवूनि चरणीं, नà¥यासी । पाद सरà¥वही अषà¥à¤Ÿांगीं ॥४९॥
षोडशोपचार विधीसीं । पंचामृतादि परियेसीं । रà¥दà¥रसूकà¥तमंतà¥रेसीं । चरण सà¥नापिले तये वेळीं ॥१५०॥
शà¥रीगà¥रà¥à¤šरणीं अतिहरà¥षी । पूजा करीत षोडशी । तया विपà¥रा जà¥à¤žान कैसी । चरणतीरà¥थ धरिता à¤ाला ॥५१॥
तया चरणतीरà¥थासी । पूजा करीत भकà¥तीसीं । गीतवादà¥यें आनंदेसीं । करी आरति नीरांजन ॥५२॥
अनà¥à¤•à¥रमें शà¥रीगà¥रà¥पूजा । करिता à¤ाला विधिवोजा । पà¥नरपि षोडशोपचारें पूजा । करीतसे भकà¥तीनें ॥५३॥
अकà¥षय वाणें आरति । शà¥रीगà¥रà¥सी ओंवाळिती । मंतà¥रघोष अतिभकà¥तीं । पà¥षà¥पांजळी करिता à¤ाला ॥५४॥
अनेकपरी गायन करी । नमन करी पà¥रीतिकरीं । पतिवà¥रता असे नारी । पूजा करिती उभयवरà¥à¤— ॥५५॥
à¤सेपरी शà¥रीगà¥रà¥सी । पूजा केली परियेसीं । तेणेंचि विधीं शिषà¥यांसी । आमà¥हां समसà¥तांसी वंदिलें ॥५६॥
संतोषोनि शà¥रीगà¥रà¥मूरà¥ति । वर देती अतिपà¥रीतीं । तà¥à¤à¥€ संतती होईल खà¥याति । गà¥रà¥भकà¥ति वंशोवंशीं ॥५७॥
तूं जाणसी गà¥रà¥à¤šा वास । अभिवृदà¥धि होय वंशोवंश । पà¥तà¥रपौतà¥रीं नांदाल हरà¥षी । गà¥रà¥भकà¥ति येणेंपरी ॥५८॥
à¤सें बोलोनि दà¥विजासी । आशीरà¥वचन देती अतिहरà¥षी । नमन करà¥नि शà¥रीगà¥रà¥सी । ठाय घातले तये वेळीं ॥५९॥
नानापरीचें पकà¥à¤•à¥वानà¥न । अपूपादि माषानà¥न । अषà¥à¤Ÿविध परमानà¥न । शरà¥à¤•रासहित निवेदिलें ॥१६०॥
शाक पाक नानापरी वाढताति सविसà¥तारीं । भोजन करिती पà¥रीतिकरीं । शà¥रीगà¥रà¥मूरà¥ति परियेसा ॥६१॥
जठरवà¥यथेचà¥या बà¥राहà¥मणें । भोजन केलें परिपूरà¥ण । वà¥याधि गेली ततà¥à¤•à¥षण । शà¥रीगà¥रूचे कृपादृषà¥à¤Ÿà¥€नें ॥६२॥
परीस लागतां लोहासी । सà¥वरà¥ण होय परियेसीं । दरà¥शन होतां शà¥रीगà¥रà¥सी । वà¥याधि कैंची सांग मज ॥६३॥
उदय जाहलिया दिनकरासी । संहार होतो अंधकारासी । शà¥रीगà¥रà¥à¤•ृपा होय जà¥यासी । दैनà¥य कैंचें तया घरीं ॥६४॥
à¤सेपरी शà¥रीगà¥रà¥नाथें । भोजन केलें शिषà¥यासहित । आनंद à¤ाला तेथें बहà¥त । विसà¥मय करिती सकळै जन ॥६५॥
अभिनव करिती सकळ जन । दà¥विजासी वैरी होतें अनà¥न । औषध à¤ालें तेंचि अनà¥न । वà¥याधि गेली मà¥हणताति ॥६६॥
सिदà¥ध मà¥हणे नामधारकास । शà¥रीगà¥रà¥à¤•ृपा होय जà¥यास । जनà¥मांतरींचे जाती दोष । वà¥याधि कैंची तà¥याचे देहीं ॥६७॥
गंगाधराचा नंदन । सरसà¥वती सांगें विसà¥तारोन । गà¥रà¥à¤šरितà¥र कामधेनॠ। à¤à¤•ा शà¥रोते à¤à¤•चितà¥तें ॥६८॥
जे à¤à¤•ती भकà¥तीनें । वà¥याधि नसती तà¥यांचे भà¥वना । अखिल सौखà¥य पावती जाणा । सतà¥यं सतà¥यं पà¥नः सतà¥यं ॥६९॥
इति शà¥रीगà¥रà¥à¤šरितà¥रामृते परमकथाकलà¥पतरौ शà¥रीनृसिंहसरसà¥वतà¥यà¥पाखà¥याने सिदà¥ध-नामधारकसंवादे करंजनगराभिगमनं तथा विपà¥रोदरवà¥यथानिरसनं नाम तà¥रयोदशोऽधà¥यायः
शà¥रीगà¥रà¥दतà¥तातà¥रेयारà¥पितमसà¥तॠ।
ओवीसंखà¥या ॥६९॥
॥शà¥रीगà¥रà¥दतà¥तातà¥रेयारà¥पणमसà¥तà¥॥
शà¥री गà¥रà¥देव दतà¥त...!!!